វិចារណកថា៖ UNCLOS និងការចរចាទ្វេភាគី៖ តើថៃកំពុងផ្ញើសារអ្វីទៅសហគមន៍អន្តរជាតិ?
វិចារណកថា៖ UNCLOS និងការចរចាទ្វេភាគី៖ តើថៃកំពុងផ្ញើសារអ្វីទៅសហគមន៍អន្តរជាតិ?
ដោយ៖លោកតា
ការទូតមិនត្រឹមតែវាស់វែងតាមអ្វីដែលមេដឹកនាំនិយាយនោះទេ ប៉ុន្តែវាស់វែងកាន់តែខ្លាំងតាមភាពស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងពាក្យសម្តី និងសកម្មភាព។ ក្នុងបរិបទវិវាទដែនសមុទ្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ ការលើកឡើងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីថៃ លោក អានុទីន ចាន់វីរកុល ទៅកាន់ប្រធានាធិបតីបារាំង លោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ថាប្រទេសថៃនឹងប្រើប្រាស់អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ជាមូលដ្ឋានដោះស្រាយវិវាទជាមួយកម្ពុជា គឺជាសារការទូតដ៏សំខាន់មួយ។ វាមានន័យថា ថៃកំពុងបង្ហាញទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិថា ខ្លួនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងត្រៀមខ្លួនប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។
ប៉ុន្តែភាពស្មុគស្មាញបានកើតឡើងនៅពេលដែលរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃបានមកជួបភាគីកម្ពុជា ហើយជំហរដែលត្រូវបានលើកឡើងវិញ គឺការដោះស្រាយតាមរយៈការចរចាទ្វេភាគី។ នេះបានបង្កើតសំណួរមួយសម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិថា តើជំហរពិតប្រាកដរបស់ថៃគឺមួយណា? UNCLOS ឬការចរចាទ្វេភាគី?
ជាក់ស្តែង ការចរចាទ្វេភាគី និង UNCLOS មិនមែនជារឿងផ្ទុយគ្នាទាំងស្រុងទេ។ UNCLOS ខ្លួនឯងក៏លើកទឹកចិត្តឱ្យភាគីវិវាទព្យាយាមចរចាគ្នាមុនពេលឈានទៅរកយន្តការវិនិច្ឆ័យផ្លូវច្បាប់។ ប៉ុន្តែបញ្ហាស្ថិតនៅត្រង់ថា នៅពេលការចរចាអូសបន្លាយអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ឬច្រើនទសវត្សរ៍ដោយគ្មានលទ្ធផលជាក់ស្តែង នោះការអំពាវនាវឱ្យបន្តចរចាទៀត អាចត្រូវបានបកស្រាយថា ជាការពន្យារពេលជាជាងការស្វែងរកដំណោះស្រាយ។
សម្រាប់កម្ពុជា ជំហរដែលបានបង្ហាញនាពេលថ្មីៗនេះ គឺមានភាពច្បាស់លាស់ជាងមុន។ កម្ពុជាបានអះអាងថា ប្រសិនបើមិនអាចសម្រេចបានតាមការពិភាក្សាទេ នោះគួរតែអនុញ្ញាតឱ្យយន្តការក្រោម UNCLOS ឬតុលាការអន្តរជាតិពាក់ព័ន្ធជាអ្នកវិនិច្ឆ័យ។ នេះគឺជាការបង្ហាញពីទស្សនៈថា ច្បាប់អន្តរជាតិគួរតែជាអ្នកសម្រេចចុងក្រោយ នៅពេលការចរចានយោបាយមិនអាចឈានដល់ចំណុចរួម។
ក្នុងទិដ្ឋភាពការទូត ការលើកឡើងរបស់លោកអានុទីននៅទីក្រុងប៉ារីសមានអត្ថន័យលើសពីទំនាក់ទំនងកម្ពុជា–ថៃ។ វាជាសារមួយផ្ញើទៅកាន់អឺរ៉ុប អង្គការសហប្រជាជាតិ និងប្រទេសដទៃទៀតថា ថៃគឺជារដ្ឋដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នីតិរដ្ឋអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែសារបែបនេះនឹងមានទម្ងន់បាន លុះត្រាតែវាត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងតាមគោលនយោបាយជាក់ស្តែង។ បើសិនជាពេលនិយាយជាមួយមេដឹកនាំអឺរ៉ុប ថៃសង្កត់ធ្ងន់លើ UNCLOS ប៉ុន្តែពេលជួបភាគីកម្ពុជា វិញសង្កត់ធ្ងន់លើការចរចាទ្វេភាគីតែមួយមុខ នោះសហគមន៍អន្តរជាតិអាចសួរថា តើថៃកំពុងព្យាយាមគាំទ្រច្បាប់អន្តរជាតិ ឬគ្រាន់តែប្រើវាជាភាសាការទូត?
ចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយទៀត គឺសេចក្តីរាយការណ៍របស់ Thai PBS មិនបានបង្ហាញថា លោកអានុទីនបាននិយាយអំពីការបដិសេធ ឬលុបចោលផែនទីសម័យបារាំង–សៀមនោះទេ។ នេះជាចំណុចសំខាន់ ព្រោះក្នុងវិវាទព្រំដែនជាច្រើន ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ផែនទី និងកិច្ចព្រមព្រៀងអតីតកាល គឺជាភស្តុតាងដែលមិនអាចមើលរំលងបាន។ ការមិនលើកឡើងពីការបដិសេធផែនទីទាំងនោះ អាចត្រូវបានបកស្រាយថា រដ្ឋាភិបាលថៃបច្ចុប្បន្នយល់ថា ការចូលទៅក្នុងសមរភូមិអារម្មណ៍ជាតិនិយមលើបញ្ហាផែនទី មិនមែនជាវិធីដែលអាចជួយដោះស្រាយវិវាទបានទេ។
តាមពិតទៅ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍បានបង្ហាញរួចហើយថា ប្រទេសដែលជឿជាក់លើអំណះអំណាងរបស់ខ្លួន មិនគួរភ័យខ្លាចចំពោះការវិនិច្ឆ័យតាមច្បាប់អន្តរជាតិឡើយ។ ករណីជាច្រើននៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងយន្តការក្រោម UNCLOS បានបង្ហាញថា ការសម្រេចដោយភាគីទីបីឯករាជ្យ អាចជួយបញ្ចប់វិវាទដែលអូសបន្លាយរាប់សិបឆ្នាំ និងបង្កើតមូលដ្ឋានថ្មីសម្រាប់ទំនាក់ទំនងអ្នកជិតខាង។
ហេតុនេះហើយ សំណួរស្នូលសម្រាប់ពេលនេះ មិនមែនថាកម្ពុជាឬថៃមានអំណះអំណាងខ្លាំងជាងគ្នានោះទេ។ សំណួរសំខាន់គឺ តើភាគីទាំងពីរនឹងអនុញ្ញាតឱ្យច្បាប់អន្តរជាតិដើរតួនាទីពេញលេញដែរឬទេ? បើថៃពិតជាជឿជាក់លើអ្វីដែលលោកអានុទីនបានប្រាប់លោកម៉ាក្រុង នោះការទទួលយកយន្តការក្រោម UNCLOS មិនគួរជារឿងគួរឱ្យព្រួយបារម្ភឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វានឹងក្លាយជាភស្តុតាងថា ពាក្យសម្តីនៅទីក្រុងប៉ារីស និងគោលនយោបាយនៅទីក្រុងបាងកក គឺជាសារតែមួយ។
នៅក្នុងការទូតសម័យទំនើប ភាពជឿជាក់មិនកើតចេញពីសុន្ទរកថាស្រស់ស្អាតទេ។ វាកើតចេញពីភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា។ ប្រសិនបើ UNCLOS ត្រូវបានលើកឡើងជាវេទិកាដោះស្រាយវិវាទនៅចំពោះមុខមេដឹកនាំពិភពលោក នោះ UNCLOS ក៏គួរតែត្រូវបានទទួលស្គាល់ដូចគ្នានៅពេលជួបភាគីវិវាទផ្ទាល់។ បើមិនដូច្នោះទេ សហគមន៍អន្តរជាតិនឹងចាប់ផ្តើមមើលឃើញភាពខុសគ្នារវាងអ្វីដែលត្រូវបាននិយាយសម្រាប់ពិភពលោកស្តាប់ និងអ្វីដែលត្រូវបានអនុវត្តនៅលើតុចរចាពិតប្រាកដ។ នោះហើយជាបញ្ហាធំបំផុតសម្រាប់ភាពជឿជាក់របស់ការទូតថៃក្នុងសំណុំរឿងនេះ៕
