អ្នកវិភាគ៖ ការអះអាងថា កម្ពុជាបិទផ្លូវចរចាព្រំដែនគោកជា «ការបកស្រាយបំភ្លៃការពិត»
លោក យង់ ពៅ អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (ឆ្វេង) លោក ពូ សុធារៈ ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាតំបន់កម្ពុជា (CCRS) (កណ្ដាល) និងលោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ (ស្តាំ)។ រូបថត៖ សហការី
ភ្នំពេញ៖ អ្នកវិភាគកម្ពុជាបានច្រានចោលការអះអាងរបស់លោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeow) រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ ដែលថាការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការចាប់ផ្តើមនីតិវិធី ការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) បាន «បិទផ្លូវ» ការចរចាទ្វេភាគី ដោយអះអាងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែបន្តស្វែងរកកិច្ចសន្ទនាលើបញ្ហាព្រំដែនគោក ខណៈប្រើប្រាស់យន្តការផ្លូវច្បាប់ដាច់ដោយឡែកមួយសម្រាប់ដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រ។
ថ្លែងប្រាប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃ អំឡុងដំណើរទស្សនកិច្ចនៅទីក្រុងប៉េកាំង លោក ស៊ីហាសាក់ បាននិយាយថា ការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំលើតំបន់អះអាងត្រួតស៊ីគ្នានៅសមុទ្រ (OCA) បានធ្វើឱ្យបាត់បង់ទំនុកចិត្ត និងធ្វើឱ្យការចរចាលើបញ្ហាព្រំដែនគោកកាន់តែលំបាក។
លោកបានថ្លែងថា៖ «នៅពេលនេះ វាបានបិទផ្លូវការពិភាក្សាលើបញ្ហាព្រំដែនគោកជាក់ស្តែង ហើយវាធ្វើឱ្យអ្វីៗកាន់តែលំបាក»។
រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃរូបនេះបានអះអាងថា កម្ពុជាគួរតែប្រើយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ លុះត្រាតែភាគីទាំងពីរបានប្រើប្រាស់អស់លទ្ធភាពនៃការចរចាទ្វេភាគីជាមុនសិន។
លោកក៏បានលើកឡើងដែរថា ប្រទេសចិនអាចលើកទឹកចិត្តឱ្យកម្ពុជាគោរពតាមអ្វីដែលលោកហៅថា ការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការដោះស្រាយវិវាទតាមរយៈការចរចាទ្វេភាគី។
ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិភាគកម្ពុជាដែលបានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ដល់ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ បាននិយាយថា ការលើកឡើងរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃបានលាយបញ្ចូលគ្នារវាងយន្តការពីរដែលដាច់ដោយឡែកពីគ្នា និងមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាបន្តបន្ទាប់របស់កម្ពុជាក្នុងការរក្សាការចរចាទ្វេភាគីលើបញ្ហាព្រំដែនគោកឡើយ។
លោក ពូ សុធារៈ ទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាតំបន់កម្ពុជា (Cambodian Center for Regional Studies – CCRS) បានឱ្យដឹងថា នីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមនីតិសមុទ្រ UNCLOS ពាក់ព័ន្ធនឹងវិវាទដែនសមុទ្រ ដែលកើតឡើងបន្ទាប់ពីប្រទេសថៃបានលុបចោលជាឯកតោភាគីនូវអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ (MoU 2001) ស្តីពីតំបន់អះអាងត្រួតស៊ីគ្នា ហើយមិនគួរយកទៅលាយឡំជាមួយយន្តការចរចាលើបញ្ហាព្រំដែនគោកដែលកំពុងមានស្រាប់នោះទេ។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ គឺជាយន្តការដាច់ដោយឡែក និងឯករាជ្យពីដំណើរការរបស់គណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះ (JBC) ប៉ុន្តែយន្តការទាំងពីរមានស្មារតីដូចគ្នា គឺស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី»។
លោក សុធារៈ បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានសម្រេចប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ច បន្ទាប់ពីប្រទេសថៃបានលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ជាឯកតោភាគី ដោយមិនបានជូនដំណឹងជាផ្លូវការជាមុន ដោយទុកឱ្យកម្ពុជាគ្មានយន្តការទ្វេភាគីសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រទៀតឡើយ។
លោកបានបន្ថែមថា៖ «នោះមិនមានន័យថា កម្ពុជាបានបិទផ្លូវចរចាទ្វេភាគីនោះទេ។ កម្ពុជាមិនដែលមានបំណងបោះបង់ការសន្ទនាជាមួយប្រទេសថៃឡើយ»។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ គឺជាទម្រង់មួយនៃការចរចាទ្វេភាគី ដោយភាគីទាំងពីរចូលរួមដោយផ្ទាល់ តាមរយៈអ្នកផ្សះផ្សាដែលត្រូវបានតែងតាំងក្រោម UNCLOS។
លោកបានថ្លែងថា៖ «តាមពិតទៅ កម្ពុជានៅតែចង់ចរចា។ ភាពខុសគ្នានោះគឺថា ការពិភាក្សាពេលនេះប្រព្រឹត្តទៅក្រោមក្របខណ្ឌច្បាប់របស់ UNCLOS ជាជាងពឹងផ្អែកតែលើយន្តការដែលបង្កើតឡើងដោយអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១»។
លោកបានយល់ឃើញថា ការលើកឡើងចុងក្រោយរបស់ភាគីថៃ គឺជាការបកស្រាយតាមទស្សនៈយុទ្ធសាស្ត្រ មិនមែនជាការឆ្លុះបញ្ចាំងត្រឹមត្រូវពីជំហររបស់កម្ពុជានោះទេ។
លោកបាននិយាយថា៖ «តាមការវាយតម្លៃរបស់ខ្ញុំ ប្រទេសថៃមើលឃើញថា ការដែលកម្ពុជាប្រើយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ បានធ្វើឱ្យថៃស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនអំណោយផលផ្នែកការទូត ហើយយករឿងនេះធ្វើជាហេតុផលដើម្បីពន្យារពេល ឬរារាំងការចរចាលើបញ្ហាព្រំដែនគោក។ កម្ពុជាមិនដែលបិទបណ្តាញទំនាក់ទំនងនោះទេ»។
លោក សុធារៈ បានបញ្ជាក់ថា ដំណើរការផ្សះផ្សាកំពុងបន្តទៅមុខ បន្ទាប់ពីប្រទេសទាំងពីរបានតែងតាំងអ្នកផ្សះផ្សាចំនួនពីររូបក្នុងមួយភាគី។
បច្ចុប្បន្ន អ្នកផ្សះផ្សាទាំងបួនរូបកំពុងជ្រើសរើសអ្នកផ្សះផ្សាទី៥ ដែលនឹងធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា មុនពេលចាប់ផ្តើមការពិភាក្សាជាសារធាតុ។
លោកបានបញ្ជាក់ថា ខុសពីសាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) អនុសាសន៍ដែលចេញពីដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ មិនមានអានុភាពចងកាតព្វកិច្ចតាមផ្លូវច្បាប់នោះទេ ដែលមានន័យថា រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរអាចទទួលយក ឬបដិសេធបាន។
សម្លឹងទៅអនាគត លោក សុធារៈ បានលើកឡើងពីលទ្ធផលដែលអាចកើតមានចំនួនបី។
លោកថា សេណារីយ៉ូល្អបំផុត គឺប្រទេសទាំងពីរអាចសម្រេចបានសន្ធិសញ្ញាមួយក្រោមដំណើរការ UNCLOS ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ និងបង្កើតក្របខណ្ឌសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍រួមនៅតំបន់អះអាងត្រួតស៊ីគ្នា។
សេណារីយ៉ូទីពីរ គឺកម្ពុជា និងថៃអាចឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីថ្មីមួយ ដែលមានស្មារតីស្រដៀងអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ប៉ុន្តែមានការធានារឹងមាំជាងមុន ដើម្បីបញ្ចៀសការលុបចោលជាឯកតោភាគី។
រីឯសេណារីយ៉ូអាក្រក់បំផុត លោកព្រមានថា គឺការបរាជ័យនៃការចរចា ដែលអាចបង្កើនភាពតានតឹងនៅដែនសមុទ្រ និងអាចជំរុញឱ្យកម្ពុជាប្តឹងទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដើម្បីស្វែងរកសេចក្តីសម្រេចដែលមានអានុភាពចងកាតព្វកិច្ច។
លោកបានថ្លែងថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់ទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការប្រឈមមុខផ្នែកយោធានោះទេ។ លទ្ធផលល្អបំផុត គឺប្រទេសទាំងពីរបន្តចរចាដោយសន្តិវិធី និងស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលអាចទទួលយកបានដោយគ្នាទៅវិញទៅមក»។
លោក យង់ ពៅ អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ក៏បានច្រានចោលការអះអាងរបស់ភាគីថៃដែរថា កម្ពុជាបានបោះបង់ការចរចាទ្វេភាគី ដោយលើកឡើងថា កំណត់ត្រាការទូតរបស់កម្ពុជាបានបង្ហាញផ្ទុយពីនេះ។
លោកបានប្រាប់ ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ ថា៖ «កម្ពុជាមិនដែលបិទផ្លូវចរចាទ្វេភាគីឡើយ។ កំណត់ត្រាការទូតបានបង្ហាញថា កម្ពុជាបានអញ្ជើញប្រទេសថៃជាបន្តបន្ទាប់ឱ្យជួបប្រជុំតាមយន្តការព្រំដែនដែលមានស្រាប់»។
លោកបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានផ្ញើកំណត់ទូតជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីស្នើឱ្យមានកិច្ចប្រជុំតាមយន្តការនានា រួមមាន គណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះ (JBC) គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) និងគណៈកម្មាធិការព្រំដែនតំបន់ (RBC) ព្រមទាំងបានផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈនូវកំណត់ទូតជាច្រើនផងដែរ។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ការអះអាងថា កម្ពុជាបានបិទការចរចាទ្វេភាគី គឺជាការបកស្រាយមិនត្រឹមត្រូវនឹងការពិត។ ឯកសារការទូតដែលមានស្រាប់បង្ហាញថា កម្ពុជានៅតែបន្តអំពាវនាវឱ្យមានកិច្ចប្រជុំទ្វេភាគី ខណៈប្រើប្រាស់យន្តការផ្លូវច្បាប់ដោយសន្តិវិធីនៅពេលចាំបាច់»។
លោក យង់ ពៅ បានបន្ថែមថា ការដែលកម្ពុជាចាប់ផ្តើមដំណើរការផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចលើបញ្ហាដែនសមុទ្រ មិនគួរត្រូវបានបកស្រាយថាជាការបោះបង់ការទូតទ្វេភាគីនោះទេ ព្រោះបញ្ហាព្រំដែនគោក និងដែនសមុទ្រ ស្ថិតក្រោមយន្តការដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។
មន្ត្រីកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជាបន្តបន្ទាប់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលនៅតែបន្តស្វែងរកការចរចាទ្វេភាគីលើបញ្ហាព្រំដែនគោក ទោះបីដំណើរការផ្លូវច្បាប់លើបញ្ហាដែនសមុទ្រកំពុងដំណើរការក៏ដោយ។
ចាប់តាំងពីភាពតានតឹងបានកើនឡើង កម្ពុជាបានផ្ញើកំណត់ទូតជាច្រើនលើក ដើម្បីអញ្ជើញភាគីថៃបើកកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនចម្រុះ (JBC) ប៉ុន្តែភាគីថៃបានបដិសេធ ឬពន្យារពេលកិច្ចប្រជុំ ដោយលើកហេតុផលផ្សេងៗ។
មន្ត្រីកម្ពុជាអះអាងថា ការផ្លាស់ប្តូរលិខិតទាំងនេះបង្ហាញថា ភ្នំពេញបានខិតខំរក្សាបណ្តាញចរចាទ្វេភាគីឱ្យនៅបើកចំហ ខណៈដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រតាមយន្តការផ្លូវច្បាប់ដាច់ដោយឡែក។
វិវាទនេះកើតឡើងក្រោយប្រទេសថៃបានលុបចោលជាឯកតោភាគីនូវអនុស្សរណៈយោគយល់កម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០០១ ស្តីពីការចរចាតំបន់អះអាងត្រួតស៊ីគ្នានៅឈូងសមុទ្រថៃ។
ជាការឆ្លើយតប កម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមនីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមឧបសម្ព័ន្ធទី៥ នៃ UNCLOS ដែលជាករណីដំបូងមួយរវាងប្រទេសជិតខាងក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។
ទោះបីដំណើរការផ្លូវច្បាប់កំពុងដំណើរការក៏ដោយ កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ជាបន្តបន្ទាប់ថា ខ្លួននៅតែប្តេជ្ញាប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគី ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនគោក រួមទាំងតាមរយៈកិច្ចប្រជុំ JBC ខណៈបន្តស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីលើវិវាទដែនសមុទ្រ ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
បច្ចុប្បន្ន ដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS បានឈានចូលដំណាក់កាលបន្ទាប់ ដោយគេរំពឹងថា អ្នកផ្សះផ្សាទី៥ នឹងត្រូវបានជ្រើសរើសក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ មុនពេលគណៈកម្មការចាប់ផ្តើមរៀបចំនីតិវិធី និងការពិភាក្សាជាសារធាតុរវាងភាគីទាំងពីរ។
–Post Khmer–
