វិចារណកថា៖ ខួបនៃការឈឺចាប់ ដែលខ្មែរមិនអាចបំភ្លេចបាន(២៨ ឧសភា ២០២៥ – ២៨ ឧសភា ២០២៦)

វិចារណកថា៖ ខួបនៃការឈឺចាប់ ដែលខ្មែរមិនអាចបំភ្លេចបាន(២៨ ឧសភា ២០២៥ – ២៨ ឧសភា ២០២៦)

ដោយ៖លោកតា

មួយឆ្នាំបានកន្លងផុតទៅហើយ ប៉ុន្តែស្នាមរបួសដែលបានបន្សល់ទុកនៅក្នុងបេះដូងប្រជាជនកម្ពុជា នៅតែមិនទាន់រលុបទៅណាឡើយ។ ថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ បានក្លាយជាកាលបរិច្ឆេទមួយដែលខ្មែរគ្រប់រូបគួរតែចងចាំ ព្រោះវាជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃវិបត្តិដ៏តានតឹងមួយ ដែលបានវិវត្តពីការប៉ះទង្គិចនៅតាមព្រំដែន ទៅជាជម្លោះនយោបាយ ការទូត សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ ដែលបង្កឱ្យមានការឈឺចាប់ និងការបាត់បង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់កម្ពុជា។

អ្វីដែលបានកើតឡើង មិនមែនគ្រាន់តែជាការប៉ះទង្គិចដោយអចេតនានៅតាមព្រំដែននោះទេ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា វាគឺជាខ្សែសង្វាក់នៃសកម្មភាពដែលបានបន្តកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ចាប់ពីការបាញ់ប្រហារបណ្តាលឱ្យយុទ្ធជនកម្ពុជាម្នាក់បាត់បង់ជីវិត ការចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកជុំវិញបញ្ហាមីន ការប្រើប្រាស់សម្តីប្រមាថមើលងាយ ការបង្កើតបរិយាកាសអរិភាព ការបិទព្រំដែនដោយឯកតោភាគី រហូតដល់ការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា និងសម្ពាធការទូតប្រឆាំងនឹងកម្ពុជា។

ជាពិសេស អ្វីដែលប្រជាជនកម្ពុជាមិនអាចទទួលយកបាន គឺការបង្ហាញអាកប្បកិរិយាមើលងាយមកលើសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ជាតិខ្មែរ។ សម្តីមួយចំនួនពីអ្នកនយោបាយ និងក្រុមជាតិនិយមជ្រុលនិយមនៅថៃ បានបង្ហាញពីការប្រមាថដល់កម្ពុជា ដោយអះអាងថា កម្ពុជានឹងមិនអាចរស់បានដោយគ្មានទំនិញថៃ គ្មានប្រេង គ្មានអគ្គិសនី គ្មានអ៊ីនធឺណិត ឬគ្មានទីផ្សារថៃ កម្ពុជាមានអ្នកក្រកន្លះប្រទេស ជាដើម។ ពាក្យសម្តីបែបនេះ មិនត្រឹមតែបង្ហាញពីការមិនគោរពប្រទេសជិតខាងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្ហាញពីផ្នត់គំនិតអនុត្តរភាព ដែលមើលរំលងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសមួយដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រ និងអរិយធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដ៏យូរអង្វែងសូម្បីតែប្រទេសថៃខ្លួនឯងនេះក៏ជាប្រជាជាតិមួយដែលចំឡង យកទាំងស្រុង អំពីវប្បធម៌ខ្មែរ គ្រប់បែបយ៉ាង ។

បន្ទាប់មក ស្ថានការណ៍បានវិវត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ការបិទច្រកព្រំដែនដោយឯកតោភាគី បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមតំបន់ព្រំដែន និងពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ថៃថែមទាំងបានសម្រេចទម្លាក់កម្រិតទំនាក់ទំនងការទូត ដែលជាសញ្ញាបង្ហាញពីការរុញច្រានទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីឱ្យធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយ។ នៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ការទម្លាក់កម្រិតការទូត គឺមិនមែនជារឿងតូចតាចនោះឡើយ វាជាសារនយោបាយដែលបង្ហាញពីការបាត់បង់ទំនុកចិត្ត និងការបដិសេធមិនប្រើប្រាស់យន្តការសន្ទនា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី។

សម្រាប់ប្រទេសតូចមួយដូចជាកម្ពុជា ការរក្សាសន្តិភាព និងស្ថិរភាព គឺជាតម្រូវការចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ ប៉ុន្តែសន្តិភាព មិនមែនមានន័យថា ភាពទន់ខ្សោយឡើយ។ កម្ពុជាបានបង្ហាញជំហរថា ខ្លួនចង់ដោះស្រាយជម្លោះតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ ការចរចា និងយន្តការការទូត។ ទោះជាយ៉ាងណា ការស្វែងរកសន្តិភាព មិនគួរត្រូវបានបកស្រាយថាជាការភ័យខ្លាច ឬការចុះចាញ់នោះឡើយ។

ខួបមួយឆ្នាំនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ គួរតែជាពេលវេលាសម្រាប់ខ្មែរទាំងអស់គ្នា ធ្វើការពិចារណាដោយស្ងប់ស្ងាត់ និងស៊ីជម្រៅ មេរៀនសំខាន់ គឺការពង្រឹងឯកភាពជាតិ និងការពឹងផ្អែកលើសមត្ថភាពខ្លួនឯង។

-កម្ពុជាត្រូវពង្រឹងវិស័យការពារជាតិ ឱ្យមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដី ។
-កម្ពុជាត្រូវពង្រឹងវិស័យការទូត ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការការពារផលប្រយោជន៍ជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ -កម្ពុជាត្រូវពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ច ឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម ថាមពល និងបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើប្រទេសណាមួយ។
– កម្ពុជាត្រូវបណ្តុះស្មារតីស្នេហាជាតិដល់យុវជនជំនាន់ក្រោយ ដោយផ្អែកលើចំណេះដឹង ការទទួលខុសត្រូវ និងការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ជាពិសេស វិបត្តិ និងជម្លោះដែលបានកើតឡើងក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំកន្លងមកនេះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា យុវជនគឺជាកម្លាំងដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់អនាគតជាតិ។ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមព័ត៌មាន និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ការការពារជាតិមិនមែនមានតែទាហានដែលឈរនៅសមរភូមិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែរួមមានយុវជនដែលប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គម ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងវេទិកាសាធារណៈដោយការទទួលខុសត្រូវផងដែរ។

យុវជនខ្មែរ ត្រូវក្លាយជាយុវជនដែលមានចំណេះដឹង មានស្មារតីជាតិ និងមានសមត្ថភាពវិភាគពិចារណា។ ស្នេហាជាតិពិតប្រាកដ មិនមែនជាការជឿតាមពាក្យចចាមអារ៉ាម ឬការចែករំលែកព័ត៌មានដោយមិនបានផ្ទៀងផ្ទាត់នោះទេ។ ស្នេហាជាតិពិតប្រាកដ គឺការប្រើប្រាស់ហេតុផល ប្រាជ្ញា និងការពិតជាគោល។ ប្រទេសមួយនឹងមិនអាចរឹងមាំបានឡើយ ប្រសិនបើយុវជនរបស់ខ្លួនងាយរងឥទ្ធិពលពីការឃោសនា ការបំភាន់ព័ត៌មាន ឬជំនឿដែលខ្វះការពិចារណាវិភាគ។

មេរៀនដ៏សំខាន់មួយទៀត ដែលយុវជនខ្មែរ និងប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ គឺការប្រើប្រាស់សតិបញ្ញា និងការពិចារណាវិភាគក្នុងការទទួលយកព័ត៌មាន និងជំនឿផ្សេងៗ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មនុស្សជាតិ មានពេលខ្លះដែលការជឿដោយខ្វះការពិចារណា បាននាំឱ្យមនុស្សធ្វើការសម្រេចចិត្តខុស និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនឯង សង្គម និងប្រទេសជាតិ។ ជំនឿអាចជាកម្លាំងផ្លូវចិត្តដ៏ល្អ ប្រសិនបើជំនឿនោះជួយឱ្យមនុស្សធ្វើអំពើល្អ មានសីលធម៌ និងមានសេចក្តីសង្ឃឹម។ ប៉ុន្តែជំនឿដែលខ្វះការពិនិត្យពិចារណា ឬជំនឿដែលផ្អែកលើការភ័យខ្លាច ការបំភាន់ និងពាក្យចចាមអារ៉ាម អាចធ្វើឱ្យមនុស្សបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការវិនិច្ឆ័យការពិត។

ក្នុងស្ថានភាពដែលប្រទេសជាតិកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាសន្តិសុខ និងការប្រកួតប្រជែងដ៏ស្មុគស្មាញ កម្ពុជាត្រូវការពលរដ្ឋដែលជឿលើចំណេះដឹង ជឿលើការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ជឿលើហេតុផល និងជឿលើសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនឯង។ យុវជនត្រូវរៀនសួរសំណួរ រៀនស្វែងរកភស្តុតាង និងរៀនវាយតម្លៃព័ត៌មានដោយផ្អែកលើការពិត មិនមែនដោយអារម្មណ៍ ឬការជឿតាមគេដោយគ្មានមូលដ្ឋានឡើយ។ ការគិតដោយឯករាជ្យ និងការវិភាគដោយសមហេតុផល គឺជាគ្រឿងសព្វាវុធដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់ការពារខ្លួន ការពារសង្គម និងការពារជាតិ។

ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជាសាសនារបស់ប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើន ក៏បានបង្រៀនអំពីការប្រើប្រាស់បញ្ញា និងការពិចារណាផងដែរ។ មនុស្សមិនគួរជឿអ្វីមួយ ដោយគ្រាន់តែឮគេនិយាយតៗគ្នា ឬដោយសារតែវាជាទម្លាប់បុរាណនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវពិនិត្យឱ្យឃើញថា អ្វីជាការពិត អ្វីជាប្រយោជន៍ និងអ្វីដែលនាំឱ្យមានសុខសន្តិភាពដល់ខ្លួនឯង និងសង្គម។ សម្រាប់យុវជនខ្មែរ ការជឿលើបញ្ញា ការជឿលើការអប់រំ និងការជឿលើសមត្ថភាពរបស់ប្រជាជាតិខ្លួនឯង គឺជាមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងការកសាងអនាគតជាតិឱ្យរឹងមាំ។

ជាតិមួយមិនអាចរីកចម្រើនបានឡើយ ប្រសិនបើប្រជាពលរដ្ឋងាយជឿលើការបោកប្រាស់ ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ឬការញុះញង់។ ផ្ទុយទៅវិញ ជាតិមួយនឹងរឹងមាំ នៅពេលដែលប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួនហ៊ានគិត ហ៊ានសួរ ហ៊ានស្វែងរកការពិត និងហ៊ានទទួលយកអ្វីដែលត្រឹមត្រូវដោយផ្អែកលើហេតុផល និងភស្តុតាង។ នេះគឺជាស្មារតីដែលយុវជនខ្មែរសម័យថ្មីត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់ ដើម្បីក្លាយជាកម្លាំងស្នូលក្នុងការការពារ និងអភិវឌ្ឍមាតុភូមិកម្ពុជា។

ក្នុងស្ថានភាពដែលជាតិប្រឈមនឹងបញ្ហាសន្តិសុខ ការចែករំលែកព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងកម្លាំងយោធា ទីតាំងឈរជើង ចលនាកងទ័ព សព្វាវុធ ឬសកម្មភាពប្រតិបត្តិការផ្សេងៗ គឺជាទង្វើដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិ និងអាយុជីវិតរបស់កងកម្លាំងការពារជាតិ។ ដូច្នេះ ការថត ការផ្សព្វផ្សាយ និងការចែករំលែកព័ត៌មានយោធាដែលមិនទាន់ត្រូវបានអនុញ្ញាត គួរតែត្រូវបានហាមឃាត់ជាដាច់ខាត។ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ និងយុវជន ការរក្សាការសម្ងាត់ផ្នែកសន្តិសុខជាតិ គឺជាទម្រង់មួយនៃការចូលរួមការពារជាតិ។

ជាមួយគ្នានេះ ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ការបំភាន់ព័ត៌មាន និងការផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត បានក្លាយជាអាវុធដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយក្នុងសតវត្សទី២១។ ព័ត៌មានមិនពិតអាចបង្កភាពភ័យខ្លាច ចលាចល ការសង្ស័យគ្នាទៅវិញទៅមក និងការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងជាតិ។ ដូច្នេះ ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូប ជាពិសេសយុវជន ត្រូវរៀនផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភពព័ត៌មាន មុននឹងជឿ ឬចែករំលែកបន្ត។ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ គឺជាផ្នែកមួយនៃការការពារអធិបតេយ្យភាព និងសន្តិសុខជាតិដូចគ្នា។

លើសពីនេះ កម្ពុជាគឺជារដ្ឋអធិបតេយ្យឯករាជ្យ ដែលប្រកាន់យកគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ និងការគោរពសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ការបញ្ចេញមតិ គឺជាសិទ្ធិដ៏មានតម្លៃរបស់ពលរដ្ឋគ្រប់រូបក៏ប៉ុន្តែសេរីភាព ត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នាជាមួយការទទួលខុសត្រូវ។ មតិយោបល់ដែលមានតម្លៃ គឺជាមតិយោបល់ដែលមានគោលបំណងចូលរួមកែលម្អ ស្ថាបនា និងជួយឱ្យជាតិរីកចម្រើន មិនមែនជាការបំផ្លាញ ការប្រមាថ ឬការបង្កើតភាពស្អប់ខ្ពើមក្នុងសង្គមនោះឡើយ យើងឈានទៅបែកបាក់ក្នុងសង្គម។

ក្នុងគ្រាដែលប្រទេសជាតិកំពុងប្រឈមនឹងសម្ពាធពីខាងក្រៅ ខ្មែរគ្រប់រូបត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ចំពោះការញុះញង់គ្រប់ទម្រង់ ដែលមានគោលបំណងបង្កឱ្យមានការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងជាតិ។ ប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញជាច្រើនលើកច្រើនសារមកហើយថា ប្រទេសណាដែលបាត់បង់ឯកភាពផ្ទៃក្នុង នឹងងាយរងគ្រោះពីការជ្រៀតជ្រែក និងសម្ពាធពីខាងក្រៅ។ ដូច្នេះ ការប្រើប្រាស់បញ្ហាជាតិ ដើម្បីបង្កើតការប្រឆាំងគ្នារវាងខ្មែរ និងខ្មែរ ឬការបម្រើរបៀបវារៈរបស់អំណាចបរទេសណាមួយ គឺជាទង្វើដែលផ្ទុយពីផលប្រយោជន៍ជាតិ។

ការស្រឡាញ់ជាតិ មិនមែនមានន័យថា ត្រូវគិតដូចគ្នាទាំងអស់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ការមានទស្សនៈខុសគ្នា គឺជារឿងធម្មតា។ ប៉ុន្តែទស្សនៈទាំងនោះ ត្រូវស្ថិតនៅលើមូលដ្ឋាននៃការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ការគោរពផលប្រយោជន៍ជាតិ និងការរួមចំណែកស្ថាបនាប្រទេស។ អ្វីដែលត្រូវបដិសេធ គឺការប្រើប្រាស់សេរីភាពដើម្បីផ្សព្វផ្សាយការស្អប់ខ្ពើម ការបំភ្លៃការពិត ឬការញុះញង់ឱ្យខ្មែរ និងខ្មែរបែកបាក់គ្នា ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍នយោបាយរបស់កម្លាំងខាងក្រៅដែលមិនប្រាថ្នាឱ្យកម្ពុជារឹងមាំ។

ក្នុងន័យនេះ ការគាំទ្រផលិតផលក្នុងស្រុក ការលើកកម្ពស់សហគ្រាសជាតិ និងការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល គឺជាការបង្ហាញស្នេហាជាតិមួយប្រកបដោយភាពចាស់ទុំ។ ជាមួយគ្នានេះ មន្ត្រី ឬឈ្មួញណាដែលប្រព្រឹត្តអំពើខុសច្បាប់ ឬធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិ ត្រូវបានចាត់ការតាមនីតិវិធីច្បាប់ ដោយមិនលើកលែង។

មួយឆ្នាំកន្លងទៅនេះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា កម្លាំងពិតប្រាកដរបស់កម្ពុជា មិនស្ថិតនៅលើពាក្យសម្តីគំរាមកំហែង ឬអារម្មណ៍កំហឹងនោះទេ។ កម្លាំងពិតប្រាកដរបស់កម្ពុជា ស្ថិតនៅលើសាមគ្គីភាពជាតិ ភាពអត់ធ្មត់ ប្រាជ្ញា និងសមត្ថភាពក្នុងការកសាងប្រទេសឱ្យរឹងមាំ។

ថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាខួបនៃការឈឺចាប់ ប៉ុន្តែក៏គួរតែជាខួបនៃការភ្ញាក់រលឹកផងដែរ។
-ភ្ញាក់រលឹកថា អធិបតេយ្យភាពជាតិមិនអាចការពារបានដោយពាក្យសម្តីទេ។
-ភ្ញាក់រលឹកថា កិត្តិយសជាតិមិនអាចរក្សាបានដោយអារម្មណ៍ទេ។
– ភ្ញាក់រលឹកថា កម្លាំងរបស់ជាតិមិនកើតចេញពីការជឿដោយងងឹតងងុលទេ ប៉ុន្តែកើតចេញពីចំណេះដឹង បញ្ញា ការពិចារណា និងសាមគ្គីភាព។
-ភ្ញាក់រលឹកថា អនាគតរបស់កម្ពុជា នឹងអាស្រ័យលើសមត្ថភាពរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប ក្នុងការរួបរួមគ្នា ការពារជាតិ និងកសាងជាតិឱ្យរឹងមាំជាងមុន។

បណ្តាំលោកតា ៖
ប្រជាជាតិដែលភ្លេចប្រវត្តិសាស្ត្រ អាចនឹងប្រឈមការឈឺចាប់ដដែលៗ ប៉ុន្តែប្រជាជាតិដែលចងចាំមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយបម្លែងការឈឺចាប់ទៅជាកម្លាំង បម្លែងការខឹងសម្បាទៅជាប្រាជ្ញា និងបម្លែងវិបត្តិទៅជាឱកាស នឹងអាចឈរយ៉ាងរឹងមាំនៅចំពោះមុខបញ្ហាប្រឈមទាំងឡាយ។ នេះគឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់យើងទាំងអស់គ្នា ចំពោះជាតិមាតុភូមិកម្ពុជា។