លោក កែវ រតនៈ ការពារការបូមខ្សាច់ស្របច្បាប់ ពន្យល់មតិរិះគន់ពីសាធារណជន

លោក កែវ រតនៈ ការពារការបូមខ្សាច់ស្របច្បាប់ ពន្យល់មតិរិះគន់ពីសាធារណជន

ភ្នំពេញ: លោក កែវ រតនៈ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល បានការពារប្រតិបត្តិការបូមខ្សាច់ដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណត្រឹមត្រូវ ដោយបញ្ជាក់ថា សកម្មភាពនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការបើកផ្លូវនាវាចរ សន្តិសុខថាមពល និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់កម្ពុជា ខណៈលោកក៏ទទួលស្គាល់ការព្រួយបារម្ភរបស់សាធារណជនចំពោះផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានលើច្រាំងទន្លេ ធនធានជលផល និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។

ការបកស្រាយរបស់លោកធ្វើឡើងក្រោយមានការជជែកវែកញែកយ៉ាងផុលផុសនៅក្នុងសង្គម ជុំវិញហេតុការណ៍ប៉ះទង្គិចដោយហិង្សារវាងប្រជានេសាទមួយចំនួន និងក្រុមហ៊ុនដែលកំពុងធ្វើប្រតិបត្តិការបូមខ្សាច់នៅក្បែរភូមិថ្មី ស្រុកពាមរក៍ ខេត្តព្រៃវែង។

លោក កែវ រតនៈ បានថ្លែងថា៖ “រាជរដ្ឋាភិបាលមិនមានបំណងច្រានចោលការរិះគន់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ ឬស្វែងរកអ្នកឈ្នះអ្នកចាញ់ក្នុងវិវាទនោះទេ ដោយលោកយល់ថា អ្នកដែលលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភ សុទ្ធតែចង់ការពារប្រទេស និងចង់ឃើញការអភិវឌ្ឍដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន”។

លោកបានបន្ដថា៖ «ការបារម្ភទាំងឡាយរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សុទ្ធតែជាការបារម្ភត្រឹមត្រូវ ដែលក្រសួង និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធត្រូវយកទៅថ្លឹងថ្លែងជាបន្ត»។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបូមខ្សាច់ដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណ និងគ្រប់គ្រងតាមបទដ្ឋានបច្ចេកទេស មិនគួរត្រូវបានចាត់ទុកដូចគ្នានឹងការធ្វើអាជីវកម្មខ្សាច់ខុសច្បាប់ ឬការបូមដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យនោះទេ។

យោងតាមរដ្ឋមន្ត្រី រាជរដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឱ្យមានការបូមខ្សាច់ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅសំខាន់ៗចំនួន៥ រួមមាន ការបើក និងរក្សាផ្លូវនាវាចរ កាត់បន្ថយហានិភ័យទឹកជំនន់ និងការបាក់ច្រាំង គាំទ្រការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មី រក្សាតម្លៃសម្ភារៈសំណង់ឱ្យសមរម្យ ដោះស្រាយគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះដែលបន្សល់ពីសង្គ្រាម និងផ្តល់ចំណូលចូលថវិកាជាតិ។

លោកបានបញ្ជាក់ថា គោលដៅទីមួយ និងសំខាន់បំផុត គឺការបើក និងថែរក្សាផ្លូវនាវាចរនៅតាមទន្លេមេគង្គ ទន្លេសាប និងផ្លូវទឹកធំៗផ្សេងទៀត។

លោកថា កម្ពុជាមិនទាន់បានប្រើប្រាស់សក្តានុពលពេញលេញនៃការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹកនៅឡើយទេ បើទោះបីជាការដឹកទំនិញក្នុងបរិមាណច្រើនតាមទន្លេ មានតម្លៃថោកជាងការពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើផ្លូវគោក ផ្លូវដែក ឬផ្លូវអាកាសក៏ដោយ។

លោកបន្តថា ការកែលម្អផ្លូវទឹកនឹងជួយឱ្យផលិតផលកសិកម្ម និងទំនិញផ្សេងៗរបស់កម្ពុជាអាចដឹកជញ្ជូនទៅកាន់ទីផ្សារក្នុង និងក្រៅប្រទេសដោយមានភាពប្រកួតប្រជែងកាន់តែខ្ពស់ ជាពិសេសនៅពេលគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការ ដោយភ្ជាប់ប្រព័ន្ធទន្លេមេគង្គ និងទន្លេបាសាក់ ទៅកាន់សមុទ្រតាមខេត្តកំពត។

លោក កែវ រតនៈ បានឱ្យដឹងថា រាជរដ្ឋាភិបាលមានគោលដៅអនុញ្ញាតឱ្យកប៉ាល់ដែលមានចំណុះពី៥ ០០០ ទៅ៦ ០០០តោន អាចធ្វើនាវាចរបានក្នុងរដូវប្រាំង។ កប៉ាល់ប្រភេទនេះត្រូវការផ្លូវទឹកដែលមានជម្រៅយ៉ាងតិច៨ម៉ែត្រ ខណៈបច្ចុប្បន្ន ផ្នែកជាច្រើននៃទន្លេមេគង្គមិនទាន់មានជម្រៅគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការធ្វើនាវាចរពេញមួយរដូវប្រាំងនៅឡើយទេ។

លក្ខខណ្ឌនាវាចរនៅតាមទន្លេសាបកាន់តែមានកម្រិត ដោយនៅរដូវប្រាំង កប៉ាល់ជាទូទៅអាចដឹកទំនិញបានត្រឹមប្រមាណ១ ០០០ ទៅ១ ៥០០តោន និងត្រូវធ្វើដំណើរនៅក្នុងគន្លងទឹកតូចចង្អៀត។

រដ្ឋមន្ត្រីបានលើកយកតំបន់អាជ្ញាប័ណ្ណបូមខ្សាច់នៅចុងកោះឧកញ៉ាតី ដែលស្ថិតនៅទល់មុខគេហដ្ឋានរបស់លោក ក្បែរវត្តគៀនឃ្លាំង ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ មកធ្វើជាឧទាហរណ៍នៃភាពចាំបាច់ក្នុងការបូមខ្សាច់តាមការគណនាបច្ចេកទេស។

លោកបានពន្យល់ថា ដី និងកករខ្សាច់ដែលបាក់ពីក្បាលកោះ បានកកើតនៅផ្នែកខាងក្រោម បណ្ដាលឱ្យកន្ទុយកោះលូតវែង និងបង្រួមផ្លូវទឹក។ ប្រសិនបើមិនមានការបូមសម្រួលទេ កករខ្សាច់អាចបង្វែរចរន្តទឹកទៅបុកច្រាំងខាងវត្តគៀនឃ្លាំង និងលំនៅឋានប្រជាពលរដ្ឋ បង្កើនហានិភ័យនៃការបាក់ច្រាំង។

លោកថា៖ «ប្រសិនបើនៅចុងកោះនេះយើងមិនបូមទេ ថ្ងៃក្រោយដីនឹងដុះលូតចូលក្នុងទន្លេកាន់តែខ្លាំង»។

លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការបូមខ្សាច់ដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណ ត្រូវធ្វើនៅចំកណ្តាលទន្លេ ឬតំបន់មានកករខ្សាច់ មិនមែនធ្វើនៅជាប់នឹងច្រាំងនោះទេ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «បើបូមខ្សាច់ខាងកៀនជាប់ច្រាំង គឺអត់ដាច់ខាត»។

លោកបន្ថែមថា ការបូមខ្សាច់នៅទីតាំងដែលបានសិក្សាច្បាស់លាស់ អាចជួយបង្វែរចរន្តទឹកចេញពីច្រាំងដែលងាយរងគ្រោះ និងទប់ស្កាត់កករខ្សាច់មិនឱ្យរារាំងផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ។

លោក កែវ រតនៈ ក៏បានអះអាងថា ការបូមខ្សាច់ដោយជ្រើសរើសទីតាំងត្រឹមត្រូវ អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យទឹកជំនន់ តាមរយៈការបង្កើនសមត្ថភាពរបស់ទន្លេ និងស្ទឹងក្នុងការទទួលទឹក។

លោកបានលើកឡើងពីខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលកករខ្សាច់បានធ្វើឱ្យផ្នែកមួយចំនួននៃស្ទឹងពោធិ៍សាត់រាក់។ ការបូមនៅតាមគន្លងកណ្តាល ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ច្រាំង អាចជួយឱ្យស្ទឹងទទួលទឹកដែលហូរចុះពីជួរភ្នំក្រវាញបានច្រើន និងកាត់បន្ថយហានិភ័យទឹកជំនន់នៅទីរួមខេត្ត។

គោលដៅសំខាន់ទីពីរនៃការបូមខ្សាច់ គឺការការពារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលមានស្រាប់ និងគាំទ្រដល់គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មី រួមមាន កំពង់ផែ ផ្លូវ និងរោងចក្រថាមពល។

លោកបានបញ្ជាក់ថា គន្លងទឹកមួយចំនួនត្រូវបូមស្តារ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យកប៉ាល់ដឹកប្រេង និងសម្ភារៈផ្សេងៗចូលទៅដល់រោងចក្រអគ្គិសនី រួមទាំងរោងចក្រថាមពលកម្លាំង៤០០មេហ្គាវ៉ាត់ នៅស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្តាល។

លោកបានព្រមានថា ប្រសិនបើគ្មានការស្តារគន្លងទឹកដែលទើបបានបញ្ចប់នាពេលថ្មីៗនេះ កប៉ាល់ដឹកប្រេងនឹងមិនអាចចូលទៅដល់រោងចក្របានទេ ហើយអាចបង្ខំឱ្យរោងចក្រផ្អាកដំណើរការ ចំពេលកម្ពុជាកំពុងប្រឈមនឹងសម្ពាធពីការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលសកល។

លោកថា៖ «ប្រសិនបើមិនស្តារគន្លងឱ្យកប៉ាល់ចូលទេ យើងនឹងខ្វះភ្លើង»។

ការបូមខ្សាច់ស្រដៀងគ្នានេះ ក៏នឹងត្រូវការសម្រាប់បើកផ្លូវឱ្យកប៉ាល់ដឹកឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ ឬ LNG ចូលទៅកាន់រោងចក្រថាមពលដែលគ្រោងសាងសង់នៅខេត្តកោះកុង។

តាមការបញ្ជាក់របស់លោក គន្លងចូលត្រូវមានជម្រៅយ៉ាងតិច១៤ម៉ែត្រ នៅគ្រប់រដូវ និងទាំងពេលទឹកជោរ និងទឹកនាច។

លោកថា គម្រោងទាំងនេះមានគោលបំណងពង្រឹងការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីរបស់កម្ពុជា និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថាមពលនាំចូលពីប្រទេសជិតខាង។

គោលដៅទីបី គឺការផ្គត់ផ្គង់ខ្សាច់សំណង់ក្នុងតម្លៃសមរម្យ។

លោកបានអះអាងថា ការហាមឃាត់ទាំងស្រុងនូវការបូមខ្សាច់នៅជុំវិញរាជធានីភ្នំពេញ នឹងបង្ខំឱ្យអ្នកសាងសង់ដឹកខ្សាច់មកពីបណ្ដាខេត្តឆ្ងាយៗ ដូចជាខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលនឹងធ្វើឱ្យថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងថ្លៃសំណង់កើនឡើងខ្ពស់។

លោកថា ការចំណាយបន្ថែមនោះ នឹងធ្លាក់ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋដែលកំពុងសាងសង់លំនៅឋាន និងក្រុមហ៊ុនដែលវិនិយោគលើរោងចក្រ ឬគម្រោងផ្សេងៗ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «រដ្ឋាភិបាលចង់ឱ្យទាំងថ្ម ទាំងខ្សាច់មានតម្លៃសមរម្យ ដើម្បីបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋអាចយកទៅសាងសង់លំនៅឋាន ឬអ្នកវិនិយោគអាចសាងសង់រោងចក្រក្នុងតម្លៃធូរថ្លៃ»។

លោក កែវ រតនៈ បានកំណត់ការដោះស្រាយគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះដែលបន្សល់ពីសង្គ្រាម ជាគោលដៅទីបួន។

លោកថា សង្គ្រាមជាច្រើនទសវត្សរ៍បានបន្សល់ទុកគ្រាប់បែក គ្រាប់រំសេវ និងកប៉ាល់យោធាដែលបានលិចនៅក្នុងទន្លេ និងបឹងនានារបស់កម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងអំឡុងការប្រយុទ្ធគ្នានៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។

រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា ហៅកាត់ថា ស៊ីម៉ាក់ ធ្វើការបូម និងស្រាវជ្រាវក្រោមទឹក ដើម្បីស្វែងរក និងយកគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះចេញពីផ្លូវទឹក។

លោកបន្តថា ក្នុងនាមជារដ្ឋអធិបតេយ្យ កម្ពុជាមានកាតព្វកិច្ចធានាថា ផ្លូវទឹកដែលប្រើប្រាស់ដោយកប៉ាល់ដឹកទំនិញ និងភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ មានជម្រៅគ្រប់គ្រាន់ និងគ្មានគ្រោះថ្នាក់ពីគ្រឿងផ្ទុះ។

គោលដៅចុងក្រោយ គឺការប្រមូលសួយសារ ពន្ធ និងចំណូលគយចូលថវិកាជាតិ។

លោក កែវ រតនៈ បានថ្លែងថា ចំណូលដែលទទួលបានពីការធ្វើអាជីវកម្មខ្សាច់ស្របច្បាប់ ត្រូវបានបញ្ចូលជាមួយចំណូលរដ្ឋផ្សេងៗ ដើម្បីផ្តល់ថវិកាដល់សាលារៀន សេវាសុខាភិបាល ការទិញថ្នាំ ផ្លូវថ្នល់ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈ។

លោកបានច្រានចោលការលើកឡើងដែលថា ខ្សាច់ដែលបានពីការស្តារផ្លូវនាវាចរ ឬគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ គួរត្រូវយកទៅបោះចោល ដោយលោកបញ្ជាក់ថា ក្រុមហ៊ុនដែលធ្វើការបូមអាចយកខ្សាច់ទៅលក់ ប៉ុន្តែត្រូវបង់ចំណូលតាមច្បាប់ជូនរដ្ឋ។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកបានព្រមានថា រាជរដ្ឋាភិបាលនឹងមិនអត់ឱនចំពោះការឃុបឃិត ការរាយការណ៍បន្លំ ឬការកិបកេងចំណូលសាធារណៈទៅដាក់ក្នុងហោប៉ៅឯកជននោះទេ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «មិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកណាម្នាក់ឃុបឃិត បន្លំយកចំណូលនេះទៅដាក់ហោប៉ៅរបស់ខ្លួនខុសច្បាប់នោះទេ»។

ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល នឹងធ្វើការជាមួយក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ក្រសួងបរិស្ថាន ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំងអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករ និងអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដើម្បីពិនិត្យឡើងវិញទាំងបទដ្ឋានបច្ចេកទេស និងការប្រមូលចំណូល។

លោក កែវ រតនៈ ក៏បានសន្យាថា នឹងពង្រឹងការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងសហគមន៍ដែលរស់នៅក្បែរការដ្ឋានបូមខ្សាច់ ដោយបញ្ជាក់ថា ដំណើរការផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណ និងការត្រួតពិនិត្យត្រូវតែមានតម្លាភាពកាន់តែខ្ពស់។

ប្រជាពលរដ្ឋនឹងត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យចូលរួមតាមដានប្រតិបត្តិការ ផ្តល់មតិយោបល់ និងរាយការណ៍អំពីក្រុមហ៊ុនដែលសង្ស័យថាបំពានលក្ខខណ្ឌអាជ្ញាប័ណ្ណ តាមរយៈប្រព័ន្ធទូរសព្ទហតឡាញរបស់ក្រសួង ដែលដំណើរការ២៤ម៉ោងលើ២៤ម៉ោង។

ការការពារគោលនយោបាយបូមខ្សាច់របស់លោក កែវ រតនៈ ធ្វើឡើងចំពេលដែលសាធារណជននៅតែមានការមិនទុកចិត្តជាយូរមកហើយលើឧស្សាហកម្មអាជីវកម្មខ្សាច់នៅកម្ពុជា។

សហគមន៍នៅតាមដងទន្លេមេគង្គ និងទន្លេបាសាក់ ធ្លាប់បានលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់ថា ការបូមខ្សាច់បានរួមចំណែកបង្កឱ្យមានការបាក់ច្រាំង បើទោះបីអាជ្ញាធរជាញឹកញាប់បានពន្យល់ថា បញ្ហានេះកើតឡើងពីកត្តាចម្រុះ រួមមាន ចរន្តទឹកធម្មជាតិ ការប្រែប្រួលកម្ពស់ទឹកតាមរដូវ ការសាងសង់ជាប់ច្រាំង និងកត្តាផ្សេងៗទៀត។

កាលពីឆ្នាំ២០២៤ រាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតគណៈកម្មការអន្តរក្រសួងសម្រាប់គ្រប់គ្រងធនធានខ្សាច់ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យអាជីវកម្មបូមខ្សាច់ និងស្នើចាត់វិធានការលើប្រតិបត្តិការខុសច្បាប់ ឬមិនគោរពលក្ខខណ្ឌ។

គណៈកម្មការនេះដឹកនាំរួមគ្នាដោយស្ថាប័នទទួលបន្ទុកវិស័យរ៉ែ និងធនធានទឹក ខណៈសហគមន៍ និងក្រុមអ្នកការពារបរិស្ថាន បានអំពាវនាវឱ្យមានតម្លាភាពកាន់តែច្បាស់លាស់លើអាជ្ញាប័ណ្ណ បរិមាណខ្សាច់ដែលបានបូម និងចំណូលរបស់រដ្ឋ។

អ្នកស្រាវជ្រាវបរិស្ថានកន្លងមកបានព្រមានថា ការបូមខ្សាច់លើសកម្រិត អាចធ្វើឱ្យបាតទន្លេទាប ប្រែប្រួលចរន្តទឹក និងធ្វើឱ្យច្រាំងទន្លេបាត់បង់ស្ថិរភាព។

ចំណែកមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលបានអះអាងថា ការបូមខ្សាច់ដែលគ្រប់គ្រងត្រឹមត្រូវ ផ្អែកលើការសិក្សាបច្ចេកទេស និងបរិស្ថាន អាចកែលម្អផ្លូវនាវាចរ ដោយមិនបង្កផលប៉ះពាល់ដែលមិនអាចទទួលយកបាន។

កន្លងមក ក្រសួងបរិស្ថានក៏ធ្លាប់ផ្អាកជាបណ្ដោះអាសន្ននូវគម្រោងធ្វើអាជីវកម្មខ្សាច់មួយនៅក្បែរប្រព័ន្ធដងស្ទឹងស្រែអំបិល ក្នុងខេត្តកោះកុង ដើម្បីរង់ចាំការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន ក្រោយមានការព្រួយបារម្ភអំពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទន្លេ និងជម្រកអណ្តើកហ្លួង។

លោក កែវ រតនៈ បានទទួលស្គាល់ថា ភាពខ្វះខាតអាចកើតមាន ហើយយន្តការបច្ចេកទេស និងការអនុវត្តច្បាប់ ត្រូវតែត្រួតពិនិត្យ និងកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់។

តាមការលើកឡើងរបស់លោក បញ្ហាមិនមែនស្ថិតនៅត្រង់ថា កម្ពុជាគួរអនុញ្ញាតឱ្យមានការបូមខ្សាច់ឬអត់នោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើថា តើប្រតិបត្តិការនោះត្រូវបានធ្វើនៅទីតាំងត្រឹមត្រូវ អនុលោមតាមបទដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រ និងស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យដែលមានប្រសិទ្ធភាពឬយ៉ាងណា។

លោកបានថ្លែងអំណរគុណដល់ប្រជាពលរដ្ឋចំពោះការរិះគន់ និងបានជំរុញឱ្យពួកគេបន្តរាយការណ៍អំពីការសង្ស័យនៃការបំពាន ដោយលោកបញ្ជាក់ថា ការចូលរួមរបស់សាធារណជនមានសារៈសំខាន់ ដើម្បីធានាថា ការបូមខ្សាច់គាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍ ដោយមិនលះបង់ផលប្រយោជន៍របស់សហគមន៍ និងបរិស្ថាន។

–Post Khmer–