ប្រវត្តិស្ពានមេទឹក និងសោកនាដកម្មនៃការបំផ្លាញស្ពាននេះដោយ MK-82 ចំនួន៧គ្រាប់នៅខែធ្នូ ២០២៥
- ស្ពានមេទឹកដែលយោធាថៃ ទម្លាក់គ្រាប់បែកកម្ទេចនៅថ្ងៃទី១៣ ធ្នូ ២០២៥។ មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា
ស្ពានមេទឹក ឬ ស្ពានជ័យជម្នះ ដែលស្ថិតក្នុងភូមិឯកភាព ឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ បានរងការទម្លាក់គ្រាប់បែកចំនួន ៧ គ្រាប់ដែលមួយគ្រាប់ៗមានទម្ងន់ប្រមាណ ២៣០គីឡូក្រាម។ ការទម្លាក់គ្រាប់បែកនេះធ្វើឡើងដោយយោធាថៃ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងសង្គ្រាមជុំទី២។
លោក ហេង រតនា អគ្គនាយកនៃមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) បានបង្ហោះរូបភាពអំពីស្ថានភាពស្ពានមេទឹក ដោយរួមមានទាំងសំបកគ្រាប់បែក MK-82 នៅក្នុងទឹកផងដែរ។
ស្ពាននេះស្ថិតនៅលើកំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ ៥៥ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្រោមជំនួយហិរញ្ញប្បទានពីសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ស្ថាបនារួចក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ដោយក្រុមហ៊ុនចិន CRBC។ នេះបើតាមក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន។
ស្ពាននេះមានចម្ងាយប្រមាណ៦១គីឡូម៉ែត្រពីរង្វង់មូលប្រម៉ោយទីរួមស្រុកវាលវែង និងមានចម្ងាយប្រមាណ៩គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនឃុំថ្មដា តាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៥៥។
លោក ឡុង ដានី នាយកមជ្ឈមណ្ឌលផ្សះផ្សាវាលវែងនៃមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា បានស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិនៃស្ពាននេះ ដើម្បីចងក្រមទុកជាឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។
លោករៀបរាប់ថា បន្ទាប់ពីរបបខ្មែរក្រហមដួលរលំនៅឆ្នាំ១៩៧៩ មេដឹកនាំខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត រួមជាមួយមេដឹកនាំផ្សេងទៀតបានភៀសខ្លួនមករស់នៅតំបន់ព្រំដែនថ្មដា ក្បែរស្ទឹងមេទឹកនេះតែម្ដង។ នៅតំបន់ព្រំដែនថ្មដា ប៉ុល ពត បានបង្កើតអង្គភាពជាច្រើនដូចជា មន្ទីររបស់ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ អង្គភាពកងពល អង្គភាពពេទ្យ ភូមិ និងស្រែចំការរបស់ក្រុមគ្រួសារកងទ័ពប្រចាំនៅសមរភូមិមុខសំឡូត-កោះកុង សមរភូមិមុខពាយ័ព្យ-ភ្នំពេញ និងសមរភូមិមុខនិរតី-ភ្នំពេញ ជាដើម។
នៅទីនេះ ប៉ុល ពត បានរៀបចំកងកម្លាំងឡើងវិញ ដើម្បីធ្វើការតស៊ូប្រឆាំងនឹងកងទ័ពវៀតណាម និងកងទ័ពនៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា។ នៅតំបន់ព្រំដែនថ្មដា (ពី សំឡូត ដល់ កោះកុង) ប៉ុល ពត, តាម៉ុក និងមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមផ្សេងទៀត បានរៀបចំបង្កើតកងពលចំនួនពីរ គឺកងពលទី២ និងកងពលទី៣។
នៅឆ្នាំ១៩៨២ ឬឆ្នាំ១៩៨៣ ប៉ុល ពត បានផ្តួចផ្ដើមធ្វើស្ពានថ្មមួយ ហើយបានធ្វើរួចរាល់ប្រហែលជានៅចុងឆ្នាំ១៩៨៣ ឬដើមឆ្នាំ១៩៨៤។ បន្ទាប់ពីសាងសង់រួចរាល់ ប៉ុល ពត បានដាក់ឈ្មោះស្ពាននេះថា «ស្ពានបេ្តជ្ញាឈ្នះ»។
លោក អ៊ួន យ៉ង់ ដែលមានតួនាទីក្នុងជួរខ្មែរក្រហមនៅតំបន់នេះ បានរៀបរាប់ថា គោលបំណងនៃការសង់ «ស្ពានបេ្តជ្ញាឈ្នះ» នេះ គឺដើម្បីឲ្យកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនស្បៀង និងគ្រាប់រំសេវដល់កងទ័ពរបស់ខ្លួនដែលបានកំពុងធ្វើសង្រ្គាមឈ្លបប្រឆាំងកងទ័ពវៀតណាម និងកងទ័ពនៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជានៅខាងក្នុងប្រទេស។
ប៉ុន្តែ នៅចុងឆ្នាំ១៩៨៤ ឬដើមឆ្នាំ១៩៨៥ ប៉ុល ពត បានបញ្ជាឱ្យកងទ័ពខ្មែរក្រហមផ្ដាច់«ស្ពានប្ដេជ្ញាឈ្នះ»នេះចោល បន្ទាប់ពីវៀតណាមបានបញ្ជូនកងទ័ពយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់មកដល់ស្ទឹងមេទឹក។ ការផ្តាច់ស្ពាននេះ គឺក្នុងគោលបំណងរារាំងកងទ័ពវៀតណាម និងកងទ័ពនៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាមិនឲ្យធ្វើដំណើរនិងដឹកសព្វាវុធឆ្លងកាត់ស្ទឹងមេទឹកមកវាយកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមដោយងាយស្រួល។
នៅដើមឆ្នាំ១៩៨៥ កងទ័ពវៀតណាម និងកងទ័ពនៃរបបសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជាបានវាយដណ្តើមកាន់កាប់ទីតាំង«ស្ពានប្ដេជ្ញាឈ្នះ» និងទីតាំងផ្សេងៗទៀតនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងបានបោះទីតាំងឈរជើងនៅតំបន់ផ្ទះ៧ ហើយប្ដូរឈ្មោះស្ពាននេះទៅជាស្ពានជ័យជម្នះ ហើយឈ្មោះនេះបន្តរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។
យោងតាមសាក្សី ម៉ៃ សារុំ ដែលជាអតីតកងទ័ពខ្មែរក្រហមនៅតំបន់នេះ ចំណុចទីតាំងផ្ទះ៧ ត្រូវបានយកឈ្មោះតាមការឃើញជាក់ស្ដែង ពោលគឺពេលដែលកងទ័ពវៀតណាមមកដល់ស្ទឹងមេទឹកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ ពួកគេបានឃើញមានខ្ទមចំនួន៧ខ្នងស្ថិតខាងកើតស្ទឹងមេទឹកនេះ ហើយកងទ័ពវៀតណាមបានហៅទីតាំងនេះថា ទីតាំងផ្ទះ៧ តែម្ដង។
នៅពេលកងទ័ពវៀតណាមបានដកចេញពីប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៨៩ កងទ័ពខ្មែរក្រហមចាប់ផ្តើមវាយកាន់កាប់ស្ពានមេទឹក និងតំបន់ព្រំដែនថ្មដាឡើងវិញ រហូតដល់ពេលដែលខ្មែរក្រហមបានចុះចូលជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល តាមគោលនយោបាយ ឈ្នះ-ឈ្នះ នៅឆ្នាំ១៩៩៨។
នៅឆ្នាំ២០០០ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានរៀបចំបង្កើតឃុំថ្មដា ដោយមានភូមិចំនួន៣ជាចំណុះ គឺភូមិឯកភាព ភូមិសន្តិភាព និងភូមិសង្គមថ្មី។ ចាប់ពីពេលនោះមកចំណុចស្ពានមេទឹក ឬស្ពានជ័យជម្នះស្ថិតក្នុងភូមិឯកភាព ឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់។
យោងតាមលោក ឡុង ដានី ក្នុងអំឡុងពេលមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធរវាងប្រទសកម្ពុជា និងថៃជាលើកទី២ នៅក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ទាហានថៃបានប្រើប្រាស់យន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-16 ទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅសណ្ឋាគារថ្មដា សាលារៀន និងផ្ដាច់ស្ពានជ័យជម្នះ រួមមានទាំងស្ពានថ្មថ្មី និងស្ពានដែកចាស់។
លោកថ្លែងថា៖ «ការកាត់ផ្ដាច់ស្ពានជ័យជម្នះ គឺជាទង្វើដ៏អាក្រក់មួយរបស់ទាហានថៃ ដើម្បីបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវជាតិសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ប្រកបរបររកស៊ីប្រចាំថ្ងៃ សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិធ្វើដំណើរទស្សនាសម្រាស់ធម្មជាតិព្រៃភ្នំនៃខេត្តពោធិ៍សាត់ និងកោះកុង»។
លោក គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានស្នើសុំដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធកុំឲ្យជួសជុលស្ពានេះឡើងវិញ។
លោកថ្លែងថា៖ «ស្ពាននេះមិនគួរជួសជុលឡើងវិញទេ គឺត្រូវរក្សាទុកឱ្យកូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ ចងចាំពីអំពើឈ្លានពានដ៏ឃោរឃៅព្រៃផ្សៃរបស់ទាហានចោរព្រៃសៀមមកលើទឹកដីយើង។ រាជរដ្ឋាភិបាលគួរសិក្សាទីតាំងនិងពិនិត្យលទ្ធភាពសាងសង់ស្ពានថ្មីជំនួសស្ពានចាស់ដែលត្រូវទាហានសៀមឈ្លានពានបំផ្លិចបំផ្លាញចោលនោះ»៕
–Post Khmer–
