យុទ្ធសាស្ត្រការទូតកម្ពុជា៖ ឧត្តមភាពនៃច្បាប់ ភាពម្ចាស់ការ និងតុល្យភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ

#OpEd

ក្នុងបរិបទនៃសកលលោកដែលមានការប្រែប្រួលយ៉ាងរហ័សនិងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃភូមិសាស្ត្រនយោបាយតំបន់ ការរៀបចំទិសដៅយុទ្ធសាស្ត្រការទូតឱ្យមានភាពមុតស្រួច គឺជាកត្តាសារវន្តសម្រាប់កម្ពុជា។ ដើម្បីធានាបាននូវឯករាជ្យភាពនិងផលប្រយោជន៍ជាតិជាអតិបរមា កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវបន្តពង្រឹងសសរស្តម្ភយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗ ដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងទិដ្ឋភាពច្បាប់ នយោបាយ និងតុល្យភាពអំណាច ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមនានាប្រកបដោយភាពវៃឆ្លាត។
ជាបឋម ទិសដៅចម្បងដែលកម្ពុជាត្រូវបន្តជំរុញ គឺការផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុងពីការទូតប្រពៃណីបែបប្រតិកម្មឬការរង់ចាំតែការពារខ្លួន មកជាការទូតបុរេសកម្មដែលមានភាពម្ចាស់ការលើស្ថានការណ៍។ ការណ៍នេះតម្រូវឱ្យមានការត្រៀមលក្ខណៈទុកជាមុននិងការគ្រប់គ្រងបញ្ហាប្រកបដោយភាពម្ចាស់ការ ជាពិសេស ក្នុងបញ្ហាព្រំដែន និងសន្តិសុខជាតិ។ ការប្រើប្រាស់យន្តការតំបន់ ដូចជា អាស៊ាន និងយន្តការពហុភាគីនិយមតាមរយៈអង្គការសហប្រជាជាតិ ត្រូវតែធ្វើឡើងក្នុងនាមជាសាក្សីអន្តរជាតិ ដើម្បីធានានូវតម្លាភាពនិងភាពយុត្តិធម៌ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទនានា។
ទន្ទឹមនឹងការលើកកម្ពស់ឥរិយាបថនៃភាពម្ចាស់ការនេះ ការរក្សានូវប្រៀបខ្លាំងលើឆាកអន្តរជាតិ ក៏តម្រូវឱ្យកម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិជាអាវុធយុទ្ធសាស្ត្រ ដែលមិនអាចខ្វះបានផងដែរ។ ការចងក្រងនិងការប្រើប្រាស់ឱ្យអស់លទ្ធភាពនូវសន្ធិសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងបារាំងនិងសៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និង ១៩០៧ រួមជាមួយសាលដីកាតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ឆ្នាំ១៩៦២ និង២០១៣ គឺជាបង្អែកដ៏រឹងមាំដែលមិនអាចប្រកែកបាន។ ភាពម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការអនុវត្តតាមអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) និងការប្រើប្រាស់ផែនទីដែលអន្តរជាតិទទួលស្គាល់ នឹងក្លាយជាខែលការពារដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការរក្សាបូរណភាពទឹកដី។ បទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញថា យុត្តិធម៌តែងតែនៅជាមួយប្រទេសដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែករណីខ្លះ វាត្រូវការពេលវេលា។
លើសពីនេះទៀត មាគ៌ាការទូតដែលកម្ពុជាគួរប្រកាន់យក គឺការរក្សាតុល្យភាពរវាងឆន្ទៈសន្តិភាពនិងភាពម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះអធិបតេយ្យជាតិ។ កម្ពុជាត្រូវបន្តប្រើប្រាស់ការចរចានិងការសម្របសម្រួលដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹងនិងបញ្ចៀសជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ប៉ុន្តែត្រូវឈរលើបន្ទាត់ក្រហមដែលមិនអាចរំលោភបានចំពោះបូរណភាពទឹកដី។ ភាពបត់បែនក្នុងទំនាក់ទំនង គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីទិញពេលវេលាសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាបច្ចេកទេសឱ្យបានច្បាស់លាស់ ខណៈដែលភាពម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងជំហរនយោបាយ គឺជាការបង្ហាញនូវឆន្ទៈមោះមុតក្នុងការការពារជាតិ ដែលគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធត្រូវតែគោរពនិងកោតក្រែង។
ចុងក្រោយ ក្នុងពិភពលោកដែលកំពុងមានការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចដ៏ស្រួចស្រាល កម្ពុជាត្រូវបន្តអនុវត្តគោលនយោបាយការទូតផ្កាចម្រុះពណ៌ដើម្បីរក្សាលំនឹងយុទ្ធសាស្ត្រនិងជៀសវាងការធ្លាក់ក្នុងល្បែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ ការកសាងទំនាក់ទំនងល្អជាមួយគ្រប់មហាអំណាចដោយតុល្យភាពនិងតម្លាភាព នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចរក្សានូវឯករាជ្យភាពនៃគោលនយោបាយការបរទេសរបស់ខ្លួន។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះមិនត្រឹមតែការពារកម្ពុជាពីសម្ពាធខាងក្រៅប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតឱ្យមានកាលានុវត្តភាពថ្មីបន្ថែមទៀតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងសន្តិសុខជាតិផងដែរ។
សរុបមក ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រការទូតដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវភាពម្ចាស់ការ មូលដ្ឋានច្បាប់ដ៏រឹងមាំ ភាពម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងបុព្វហេតុជាតិ និងការរក្សាតុល្យភាពរវាងមហាអំណាចនានា គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់អនាគតរបស់កម្ពុជា។ ការបន្តដើរលើមាគ៌ានេះនឹងធានាបានថាកម្ពុជានឹងនៅតែជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយដែលមានកិត្យានុភាព រក្សាបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែង និងអាចការពារបានយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននូវបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួនសម្រាប់កូនចៅយើងជំនាន់ក្រោយៗទៀត៕
លោក គិន ភា គឺជាអ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងជាប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា។ ទស្សនៈដែលបានលើកឡើងជាទស្សនៈរបស់លោកផ្ទាល់។

-Phnom Penh Post-