ការពិតត្រូវតែមកមុនល្បឿន

ការពិតត្រូវតែមកមុនល្បឿន

ដោយ៖ លោកតា

វិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយឈរលើគោលការណ៍ស្នូលបីយ៉ាង គឺ ការពិត ការទទួលខុសត្រូវ និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ព័ត៌មាន។ គោលបំណងរបស់សារព័ត៌មាន មិនមែនដើម្បីប្រកួតប្រជែងថា អ្នកណាផ្សាយបានមុនគេ ឬទាក់ទាញអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ និងអ្នកទស្សនាបានច្រើនជាងគេនោះទេ ប៉ុន្តែគឺដើម្បីធានាថា ព័ត៌មានដែលផ្សព្វផ្សាយទៅកាន់សាធារណជន គឺជាព័ត៌មានពិត មានភាពត្រឹមត្រូវ និងអាចទុកចិត្តបាន។

ករណីនារីជនជាតិសិង្ហបុរីវ័យ ២០ ឆ្នាំ ដែលបានធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជានាពេលថ្មីៗនេះ គឺជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃមួយសម្រាប់វិស័យសារព័ត៌មាន។ មុនពេលមានការបញ្ជាក់ជាផ្លូវការពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច និងពីសាមីខ្លួនផ្ទាល់ ព័ត៌មាន និងការសន្និដ្ឋានជាច្រើនបានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅលើបណ្ដាញសង្គម ហើយត្រូវបានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមួយចំនួនដកស្រង់ផ្សព្វផ្សាយបន្ត។ ជាលទ្ធផល សាធារណមតិមួយចំនួនបានយល់ថា កម្ពុជាជាទីតាំងនៃសកម្មភាពឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ទាំងដែលមិនទាន់មានការផ្ទៀងផ្ទាត់ឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៅឡើយ។

ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីការស្រាវជ្រាវ និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច សាមីខ្លួនបានចេញមុខបញ្ជាក់ជាសាធារណៈថា ការមកកម្ពុជាគឺជាការសម្រេចចិត្តដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីស្វែងរកផ្លូវជីវិតថ្មី។ នាងក៏បានអះអាងយ៉ាងច្បាស់ថា នាងមិនត្រូវបានបង្ខំ មិនត្រូវបានជួញដូរ មិនត្រូវបានបោកបញ្ឆោត និងមិនបានពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពឆបោក ឬបទល្មើសណាមួយឡើយ។

ការបញ្ជាក់នេះ បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ការពិត និងការសន្និដ្ឋាន គឺជារឿងពីរដែលខុសគ្នា។ អ្វីដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយនៅដំណាក់កាលដំបូង មិនមែនសុទ្ធតែជាការពិតនោះទេ។ ដូច្នេះ សារព័ត៌មានគួរតែផ្សាយព័ត៌មានដោយផ្អែកលើការផ្ទៀងផ្ទាត់ មិនមែនផ្អែកលើការសន្និដ្ឋាន ឬការប្រជែងគ្នាផ្សាយឱ្យបានលឿននោះឡើយ។

ករណីនេះ ក៏ជាការរំលឹកដល់អ្នកសារព័ត៌មានគ្រប់រូបឱ្យសួរខ្លួនឯងថា៖

តើព័ត៌មានមួយគួរត្រូវបានផ្សាយ ព្រោះតែវាជាព័ត៌មានដែលចេញមុនគេ ឬព្រោះវាជាព័ត៌មានដែលត្រឹមត្រូវជាងគេ?

ចម្លើយគួរតែច្បាស់ណាស់។ ព័ត៌មានដែលត្រឹមត្រូវ តែងមានតម្លៃលើសព័ត៌មានដែលលឿន ប៉ុន្តែខ្វះការផ្ទៀងផ្ទាត់។

ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលមិនទាន់បានផ្ទៀងផ្ទាត់ឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ អាចបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ មិនត្រឹមតែចំពោះបុគ្គលដែលពាក់ព័ន្ធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសជាតិ វិស័យទេសចរណ៍ បរិយាកាសវិនិយោគ និងទំនុកចិត្តរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិចំពោះប្រទេសមួយផងដែរ។ ទោះបីជាមានការកែតម្រូវព័ត៌មាននៅពេលក្រោយក៏ដោយ ក៏មិនអាចលុបបំបាត់ផលប៉ះពាល់ដែលបានកើតឡើងរួចហើយបានទាំងស្រុងដែរ។

ដោយហេតុនេះ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ គួរប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស្មារតីទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ ជាពិសេសចំពោះព័ត៌មានរសើបដែលអាចប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយស និងផលប្រយោជន៍របស់ជាតិ។ មុននឹងដកស្រង់ ឬផ្សព្វផ្សាយបន្តព័ត៌មានពីប្រភពណាមួយ គួរធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ឱ្យបានហ្មត់ចត់ ឬរង់ចាំការបញ្ជាក់ជាផ្លូវការពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចជាមុនសិន។

ការអំពាវនាវបែបនេះ មិនមែនជាការបដិសេធសេរីភាពសារព័ត៌មាន ឬជាការទាមទារឱ្យលាក់បាំងព័ត៌មាននោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាការរំលឹកឱ្យវិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន វិលត្រឡប់ទៅរកគោលការណ៍គ្រឹះរបស់ខ្លួន ពោលគឺ «ផ្ទៀងផ្ទាត់មុនផ្សព្វផ្សាយ បែងចែកការពិតចេញពីការសន្និដ្ឋាន និងផ្តល់តម្លៃដល់ភាពត្រឹមត្រូវលើសល្បឿន»។

នៅក្នុងសម័យដែលព័ត៌មានអាចផ្សព្វផ្សាយជុំវិញពិភពលោកក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានវិនាទី ការប្រកួតប្រជែងពិតប្រាកដរបស់ស្ថាប័នសារព័ត៌មាន មិនមែនស្ថិតនៅលើសំណួរថា «អ្នកណាលឿនជាងគេ» នោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើសំណួរថា «អ្នកណាគួរឱ្យទុកចិត្តជាងគេ»។

ការពិតអាចចំណាយពេលដើម្បីបង្ហាញខ្លួន ប៉ុន្តែការពិតនៅតែជាការពិត។ ចំណងជើងព័ត៌មានអាចរលាយបាត់ទៅតាមពេលវេលា ប៉ុន្តែភាពជឿជាក់ គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃបំផុតរបស់វិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មាន និងជាមូលដ្ឋាននៃទំនុកចិត្តរបស់សាធារណជន៕