បេសកជនសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅតែប្រកាន់ជំហរលើរបាយការណ៍ព្រំដែន និងបើកចំហចំពោះមតិយោបល់ពីភាគីថៃ
UN Special Rapporteur Thomas Andrews (C) visits the border to observe the mass displacement caused by continued Thai blockades on Cambodian territory, on July 27. Banteay Meanchey Provincial Administration
សេចក្តីសង្ខេប៖ អ្នករាយការណ៍ពិសេសលោក Thomas Andrews ការពារការវាយតម្លៃរបស់លោកអំពីការផ្លាស់ទីលំនៅទ្រង់ទ្រាយធំ ខណៈទីក្រុងភ្នំពេញគាំទ្ររបាយការណ៍របស់លោកថា ជាការឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងត្រឹមត្រូវអំពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅមូលដ្ឋាន។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក Thomas Andrews បានបន្តប្រកាន់ជំហរលើការរកឃើញរបស់លោកពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពតាមព្រំដែន បន្ទាប់ពីបានចុះសង្កេតផ្ទាល់ និងពិនិត្យទិន្នន័យផ្លូវការ ខណៈប្រទេសថៃបានតវ៉ាចំពោះការវាយតម្លៃនេះ។
ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានគាំទ្ររបាយការណ៍របស់លោក Andrews ដោយចាត់ទុកថា ជាការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយឯករាជ្យអំពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅមូលដ្ឋាន។
កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា លោក Andrews បានបង្ហាញរបាយការណ៍របស់លោក បន្ទាប់ពីបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជារយៈពេល១០ថ្ងៃ។ លោកបានលើកឡើងពីផលប៉ះពាល់ផ្នែកមនុស្សធម៌នៃជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បន្ទាប់ពីបានចុះពិនិត្យទីតាំងដែលប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានផ្លាស់ទីនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
លោកបានលើកឡើងថា ក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ៦៥០,០០០នាក់ ដែលបានចាកចេញពីតំបន់ប្រយុទ្ធក្នុងអំឡុងជម្លោះកាលពីឆ្នាំមុន មានប្រមាណ ២០,០០០នាក់ នៅតែបន្តរស់នៅក្រៅលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន។ គ្រួសារទាំងនោះបានរាយការណ៍ពីការបាត់បង់ផ្ទះសម្បែង និងជីវភាពរស់នៅ។ លោកបានសង្កេតឃើញទ្រព្យសម្បត្តិដែលរងការខូចខាត អាជីវកម្មដែលត្រូវបានបំផ្លាញ និងសំណល់ជាតិផ្ទុះដែលមិនទាន់ផ្ទុះនៅក្បែរព្រំដែន ហើយបានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសទាំងពីរធានាការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋដោយសុវត្ថិភាព ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក Sihasak Phuangketkeow បានច្រានចោលរបាយការណ៍នេះ ដោយចាត់ទុកថាមានលក្ខណៈលម្អៀង និងបានបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃនឹងមិនទទួលយកការសន្និដ្ឋាននេះទេ ហើយមានផែនការដាក់លិខិតតវ៉ាទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ។
អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានឆ្លើយតបចំពោះការរិះគន់នេះ តាមរយៈការបកស្រាយលើបណ្តាញសង្គមកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា លោកស្វាគមន៍ចំពោះមតិយោបល់ពីប្រទេសថៃ។ លោក Andrews បានបញ្ជាក់ថា លោកបានផ្ញើសេចក្តីព្រាងជាមុនពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនទៅរដ្ឋាភិបាលថៃកាលពីពីរថ្ងៃមុនពេលផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ។
លោកបានថ្លែងថា «ទោះបីខ្ញុំមិនបានទទួលការឆ្លើយតបក៏ដោយ ខ្ញុំនៅតែបើកចំហ និងមានបំណងចង់ពិភាក្សាអំពីទស្សនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ»។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការបដិសេធរបស់ប្រទេសថៃចំពោះតួលេខប្រជាពលរដ្ឋចំនួន ៦៥០,០០០នាក់ដែលបានផ្លាស់ទី លោក Andrews បានបញ្ជាក់ថា លោកបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីរបាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ លោកបានបន្ថែមថា ការលើកឡើងរបស់លោកអំពីប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានផ្លាស់ទី គឺផ្អែកលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ដែលត្រូវអនុវត្តដោយមិនគិតពីការអះអាងផ្សេងគ្នាអំពីទឹកដី។
លោកបានបន្ថែមថា លោកនឹងទាក់ទងទៅរដ្ឋាភិបាលថៃម្តងទៀត ខណៈកំពុងរៀបចំរបាយការណ៍ចុងក្រោយរបស់លោក ដើម្បីដាក់ជូនក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិនៅខែក្រោយ។
លោកបានថ្លែងថា «ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ខ្ញុំនឹងអាចពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីថៃ ដើម្បីស្វែងយល់ពីទស្សនៈរបស់ពួកគេ មុនពេលរបាយការណ៍របស់ខ្ញុំត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ»។ លោកបានបន្ថែមថា «ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ម្តងទៀតថា ការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនឱ្យបានឆាប់រហ័ស និងដោយសន្តិវិធីគឺមានសារសំខាន់ខ្លាំងដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួន រស់នៅក្នុងបរិយាកាសដែលមានស្ថិរភាព និងសុវត្ថិភាព ហើយទទួលបានឱកាសដែលពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែនអាចផ្តល់ឱ្យ»។
លោកបានបន្ថែមថា លោកនៅតែមានបំណងចង់ធ្វើការជាមួយរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងពីរ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដែលពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះនេះ។
លោកបានថ្លែងថា «ព្រោះមិនថាជាជនជាតិថៃ ឬជនជាតិកម្ពុជានោះទេ សិទ្ធិមនុស្សមានសារៈសំខាន់»។
ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា បានគាំទ្ររបាយការណ៍នេះ ដោយចាត់ទុកថាមានតម្លាភាព និងឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងត្រឹមត្រូវអំពីស្ថានភាពជាក់ស្តែង។
ក្រសួងបានលើកឡើងនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍កាលពីថ្ងៃសុក្រថា «អនុលោមតាមកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិ និងការប្តេជ្ញាចិត្តជាអន្តរជាតិចំពោះសិទ្ធិមនុស្ស ក្រោមសន្ធិសញ្ញាសិទ្ធិមនុស្សសំខាន់ៗដែលកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័ន កម្ពុជាបានអនុញ្ញាតជូនអ្នករាយការណ៍ពិសេស ក្នុងការចូលទៅកាន់ទីកន្លែងឃុំឃាំង ទីតាំងប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹក និងតំបន់ព្រំដែន ព្រមទាំងបានសម្របសម្រួលការជួបជាមួយមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធគ្រប់កម្រិត ខណៈបានបង្កើតបរិយាកាសអំណោយផលសម្រាប់ការចូលរួមដោយឯករាជ្យជាមួយសង្គមស៊ីវិល និងសកម្មជន»។
ក្រសួងបានបន្ថែមថា «កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាបន្តនេះ ផ្អែកលើទំនុកចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះយន្តការដែលបានបង្កើតឡើងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងវិជ្ជាជីវៈរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស ក្នុងការត្រួតពិនិត្យដោយឯករាជ្យ ដោយផ្អែកលើស្ថានភាពការពិតជាក់ស្តែង»។
ក្រសួងបានកត់សម្គាល់ថា តួលេខប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹក ដែលបានលើកឡើងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះ គឺស្របគ្នានឹងទិន្នន័យដែលប្រមូលដោយទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ និងដៃគូមនុស្សធម៌ដែលកំពុងប្រតិបត្តិការនៅតំបន់ព្រំដែន។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបញ្ជាក់ថា «កម្ពុជាក៏កត់សម្គាល់ផងដែរថា ទោះបីសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាសាធារណៈនាពេលថ្មីៗនេះរបស់អាជ្ញាធរថៃបានជំទាស់ចំពោះតួលេខជាក់លាក់ក៏ដោយ ក៏សេចក្តីថ្លែងការណ៍ទាំងនោះបានបញ្ជាក់ថា ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជាច្រើនបានចាកចេញពីលំនៅដ្ឋាន និងនៅតែមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួនបាន ដោយសារតែការកាន់កាប់ខុសច្បាប់របស់ប្រទេសថៃលើទឹកដីកម្ពុជា»។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបន្តថា «កម្ពុជាស្វាគមន៍ការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយឯករាជ្យជាបន្តបន្ទាប់អំពីស្ថានភាពនេះ ដោយទីភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធ និងបេសកកម្មការទូតដែលមានការទទួលស្គាល់ ហើយត្រៀមខ្លួនសម្របសម្រួលសម្រាប់ដំណើរទស្សនកិច្ចបន្ថែមទៅកាន់តំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់»។
ក្រសួងបានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលនៅតែប្តេជ្ញានាំប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកឱ្យវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ដោយយោងទៅលើការប្តេជ្ញាចិត្តដែលមានចែងក្នុងសេចក្តីប្រកាសរួមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបានចុះហត្ថលេខាជាមួយប្រទេសថៃ បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចកាលពីឆ្នាំមុន។
ក្រសួងបានបញ្ជាក់ថា «កម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យអនុវត្តការប្តេជ្ញាចិត្តនេះជាបន្ទាន់ ពេញលេញ និងមានប្រសិទ្ធភាពទាំងស្រុង តាមរយៈយន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ និងត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់គោលបំណងនេះ ជាពិសេសការបន្តការងារវាស់វែង និងបោះបង្គោលព្រំដែនរបស់គណៈកម្មការ JBC ឡើងវិញជាបន្ទាន់ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបដែលបានចាកចេញពីលំនៅដ្ឋានអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញបាន»។
ក្រសួងបានបន្ថែមថា «កម្ពុជានឹងបន្តចូលរួមជាមួយក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សលើគ្រប់បញ្ហាដែលអ្នករាយការណ៍ពិសេសបានលើកឡើង ហើយទន្ទឹងរង់ចាំការពិភាក្សាពេញលេញ និងប្រកបដោយស្ថាបនាអំពីស្ថានភាពនេះ នៅក្នុងសម័យប្រជុំបន្ទាប់របស់ក្រុមប្រឹក្សា»។
លោក ស៊ឺន សម ជាអ្នកវិភាគគោលនយោបាយនៅរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា ការឆ្លើយតបរបស់លោក Andrews ចំពោះប្រទេសថៃ គឺសមស្រប និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីការខកខានរបស់ប្រទេសថៃក្នុងការឆ្លើយតបចំពោះការទំនាក់ទំនងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី។
លោកបានបន្តថា «លោក Andrews បានបញ្ជាក់ថា មុនពេលធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មាន លោកបានផ្ញើសេចក្តីព្រាងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ទៅភាគីថៃ។ ប៉ុន្តែប្រទេសថៃមិនបានឆ្លើយតប ឬផ្តល់មតិយោបល់ណាមួយចំពោះសេចក្តីព្រាងរបស់លោក Andrews ដែលបានផ្ញើទៅនោះទេ។ នេះមានន័យថា ប្រទេសថៃមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអង្គការសហប្រជាជាតិ»។
លោកបានបន្ថែមថា ភាគីថៃកំពុងព្យាយាមលាក់បាំងការពិតពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពតាមព្រំដែនពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។
លោកបានថ្លែងថា «ប្រទេសថៃមិនបានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសន្តិភាពទេ ប៉ុន្តែបែរជាព្យាយាមបដិសេធ និងជំទាស់នឹងការពិត ព្រមទាំងធ្វើការអះអាងមិនពិត និងប្រើពាក្យសម្តីមើលងាយចំពោះអង្គការសហប្រជាជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រទេសជិតខាងរបស់ថៃបានដឹងរួចមកហើយថា នេះគឺជាលំនាំមួយ ដែលជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលភាគីថៃបានប្រើប្រាស់ម្តងហើយម្តងទៀត។ ពួកគេប្រើយុទ្ធសាស្ត្របដិសេធ ចោទប្រកាន់ និងបំភ្លៃស្ថានការណ៍»។
លោក ឆាំង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា មតិយោបល់របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិបានបង្ហាញថា សិទ្ធិមនុស្សត្រូវបានអនុវត្តដោយមិនគិតពីសញ្ជាតិ។
លោកបានបន្តថា «ការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃក្នុងការគោរព និងការពារសិទ្ធិមនុស្ស គឺមានចំពោះប្រជាជនកម្ពុជាដូចគ្នានឹងប្រជាពលរដ្ឋថៃដែរ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃមិនពេញចិត្ត»។
លោកបានបន្ថែមថា គោលការណ៍នេះផ្ទុយនឹងវត្តមានរបស់យោធាថៃនៅលើទឹកដីកម្ពុជា និងគោលបំណងនយោបាយនៅតាមព្រំដែន។
លោកបានបន្តថា «នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេដែលរដ្ឋាភិបាលថៃប្រើគោលនយោបាយបែបនេះ ហើយជាអកុសល វាក៏ប្រហែលមិនមែនជាលើកចុងក្រោយដែរ។
ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើមើលតាមបទពិសោធន៍ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្ពុជាគួរតែមានសុទិដ្ឋិនិយម និងអត់ធ្មត់ ព្រោះស្ថានការណ៍ព្រំដែននេះ នៅទីបំផុតនឹងអាចត្រូវបានដោះស្រាយ»។ – Khmer Times –
