ដល់ពេលត្រូវគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀង៖ អ្នកជំនាញអំពាវនាវឱ្យប្រទេសថៃអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀង មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកូឡាឡាំពួរ
ដល់ពេលត្រូវគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀង៖ អ្នកជំនាញអំពាវនាវឱ្យប្រទេសថៃអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀង មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកូឡាឡាំពួរ
សេចក្តីសង្ខេប៖ អ្នកវិភាគវាយតម្លៃពីលទ្ធផលនៃការសម្របសម្រួលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃកាលពីឆ្នាំមុន ដោយបង្ហាញពីភាពតានតឹងដែលនៅតែបន្ត និងឧបសគ្គដែលនៅសេសសល់ចំពោះសន្តិភាព។
មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកបានជួយសម្របសម្រួលឱ្យមានបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចតាមព្រំដែនក្នុងឆ្នាំ២០២៥ អ្នកជំនាញនៅរាជធានីភ្នំពេញបានអំពាវនាវឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលបន្តជំរុញឱ្យភាគីថៃគោរព និងអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀង។
បទឈប់បាញ់លើកដំបូងត្រូវបានសម្រេចនៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធគ្នាជាច្រើនថ្ងៃនៅតាមព្រំដែន។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ត្រូវបានសម្របសម្រួលដោយម៉ាឡេស៊ី ដោយមានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងគោលបំណងបញ្ចប់អរិភាព និងស្ដារស្ថិរភាពឡើងវិញ។
រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក លោក Marco Rubio បានស្វាគមន៍បទឈប់បាញ់នេះ ដោយអំពាវនាវឱ្យភាគីទាំងពីរបញ្ចប់អំពើហិង្សា និងបង្ហាញការគាំទ្រចំពោះការសម្របសម្រួលរបស់ម៉ាឡេស៊ី។
ប៉ុន្តែ ភាពតានតឹងបានផ្ទុះឡើងវិញនៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ដែលនាំឱ្យមានការប៉ះទង្គិចជាថ្មី។ នៅថ្ងៃទី២១ ខែធ្នូ សហរដ្ឋអាមេរិកបានអំពាវនាវឱ្យបញ្ឈប់អរិភាព ដកអាវុធធុនធ្ងន់ និងគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកូឡាឡាំពួរ។ បទឈប់បាញ់លើកទី២ ត្រូវបានសម្រេចនៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ។
នៅថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ សហរដ្ឋអាមេរិកបានសាទរចំពោះការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង និងការដោះលែងទាហានកម្ពុជាចំនួន១៨នាក់ ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយភាគីថៃអំឡុងពេលជម្លោះ។
ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកឡើងកាលពីម្សិលមិញ ដោយរំលេចពីតួនាទីរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ជាពិសេសការសម្របសម្រួលរបស់លោកប្រធានាធិបតី Donald Trump ក្នុងការសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកូឡាឡាំពួរ ដែល «បានបង្កើតមធ្យោបាយការទូតសម្រាប់បញ្ចប់ការប្រយុទ្ធ និងគ្រប់គ្រងបញ្ហាព្រំដែនដែលមានជាយូរមកហើយ»។
ស្ថានទូតបានបញ្ជាក់ថា «ខណៈដែលការងារនៅមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ចប់ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះនៅតែផ្តល់ឱ្យកម្ពុជា និងថៃនូវយន្តការជាក់ស្តែងសម្រាប់កាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងទប់ស្កាត់ការវិលត្រឡប់ទៅរកជម្លោះ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការពង្រឹងសន្តិភាពយូរអង្វែង»។
រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន លោក នេត្រ ភក្ត្រា កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា បានរំលឹកឡើងវិញអំពី «ការចាប់ដៃដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត» ដែលបានកើតឡើងត្រឹមប៉ុន្មានម៉ោងបន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់កាលពីខែកក្កដា។
នៅព្រឹកថ្ងៃដដែលខាងលើ មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា ទាហានថៃបានចូលទៅជិតកងទ័ពកម្ពុជា និងស្នើឱ្យចាប់ដៃគ្នា ដើម្បីបង្ហាញពីការផ្សះផ្សា និងការបញ្ចប់អរិភាព។ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន កងកម្លាំងថៃត្រូវបានចោទថា បានឡោមព័ទ្ធ និងចាប់ខ្លួនទាហានកម្ពុជាទាំងនោះ។
ក្នុងចំណោមទាហានកម្ពុជាចំនួន២០នាក់ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន មាន១៨នាក់ត្រូវបានឃុំខ្លួន ម្នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ និងម្នាក់ទៀតអាចរត់គេចខ្លួនបាន។ ទាហានទាំង១៨នាក់ ត្រូវបានឃុំទុកជាឈ្លើយសង្គ្រាម រហូតដល់ត្រូវបានដោះលែងនៅថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ តាមរយៈកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងសហគមន៍អន្តរជាតិ។
លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានលើកឡើងក្នុងសារបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គម កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ថា «ហេតុការណ៍នេះបង្កឱ្យមានចម្ងល់យ៉ាងខ្លាំង។ ប្រសិនបើបទឈប់បាញ់បានចូលជាធរមានរួចហើយ ហើយការប្រយុទ្ធបានបញ្ចប់ តើការឃុំខ្លួនទាហានដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលកម្ពុជាចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន អាចចាត់ទុកដោយស្របច្បាប់ថាជាការចាប់ឈ្លើយសង្គ្រាមបានដែរឬទេ? »
លោកបានបន្តថា «តាមទស្សនៈរបស់កម្ពុជា នេះមិនមែនជាការចាប់ខ្លួននៅលើសមរភូមិក្នុងពេលកំពុងប្រយុទ្ធនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាការប្រើប្រាស់ទំនុកចិត្តដែលកើតមានក្រោមបទឈប់បាញ់ ដើម្បីឈានទៅឃុំខ្លួនទាហានកម្ពុជា។ ការឃុំខ្លួនអស់រយៈពេលជាងប្រាំខែ បានបង្កឱ្យមានការឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំងដល់ទាហានទាំងនោះ រួមទាំងក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ និងសង្គមកម្ពុជាទាំងមូល»។
លោកបានបន្ថែមថា ការចាប់ដៃគ្នាគួរតែជានិមិត្តរូបនៃសន្តិភាព ការផ្សះផ្សា និងការជឿទុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក ប៉ុន្តែនៅពេលវាត្រូវបានប្រើជាមធ្យោបាយបោកបញ្ឆោតដើម្បីឃុំខ្លួនទាហាន វាបានក្លាយជានិមិត្តរូបនៃការក្បត់ និងការបាត់បង់ទំនុកចិត្ត។
លោកបានបន្តថា «ទង្វើបែបនេះអាចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់កិច្ចខិតខំកសាងសន្តិភាពនាពេលអនាគត និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តរបស់ភាគីទាំងពីរ»។
លោកបានបន្ថែមថា «ដូច្នេះ ហេតុការណ៍នេះទាមទារឱ្យមានការបំភ្លឺប្រកបដោយតម្លាភាព ការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ និងការទទួលខុសត្រូវ។ ទាំងនេះគឺជាកត្តាចាំបាច់ ដើម្បីធានាថាការប្តេជ្ញាក្រោមបទឈប់បាញ់ត្រូវបានគោរព ថាបុគ្គលិកយោធាទទួលបានការការពារស្របតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងដើម្បីធានាថាហេតុការណ៍បែបនេះនឹងមិនកើតឡើងម្តងទៀតទេ»។
លោក ឆាំង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា (DC-Cam) បានលើកឡើងថា សហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការរក្សាសន្តិភាពនៅក្នុងតំបន់។
លោកបានបន្តថា «សហរដ្ឋអាមេរិកប្តេជ្ញាចិត្តចង់ឃើញសន្តិភាពនៅក្នុងតំបន់ ហើយទាក់ទងនឹងបញ្ហាព្រំដែន ខ្ញុំគិតថាប្រហែលគ្មានរដ្ឋបាលអាមេរិកណាមួយដែលប្តេជ្ញាចិត្តគាំទ្រផលប្រយោជន៍របស់បណ្តាប្រទេសលើបញ្ហាព្រំដែនរបស់ពួកគេ ដូចរដ្ឋបាលរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ នោះទេ»។
លោកបានបន្ថែមថា កម្ពុជាគួរបន្តស្វែងរកសន្តិភាព ព្រមទាំងការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួន។
លោកបានលើកឡើងទៀតថា «កម្ពុជាគួរតែបន្តអាទិភាពទាំងពីរនេះ គឺសន្តិភាព និងសន្តិសុខព្រំដែន ហើយក៏គួរតែបន្តជំរុញឱ្យប្រទេសថៃគោរពកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ដែលសម្របសម្រួលដោយសហរដ្ឋអាមេរិក» ដោយលោកបានអះអាងថា យោធាថៃនៅតែបន្តរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀង តាមរយៈវត្តមានរបស់ខ្លួននៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។
លោក គិន ភា អគ្គនាយកវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ បានមានប្រសាសន៍ថា ជម្លោះនេះមានឫសគល់មកពីភាពតានតឹងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបានបណ្តាលឱ្យមានការផ្ទុះអាវុធធំពីរលើកក្នុងឆ្នាំ២០២៥។
លោកបានលើកឡើងទៀតថា «យើងឃើញថា ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំនេះ ជម្លោះព្រំដែនមានប្រភពចេញពីមហិច្ឆតាជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ថៃ ដែលមានជាយូរមកហើយ ក្នុងការឈ្លានពានប្រទេសរបស់យើង»។
លោកបានកត់សម្គាល់ថា មានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងតាមផ្លូវការទូត ដើម្បីបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធ ប៉ុន្តែនៅតែមានឧបសគ្គជាច្រើន។
លោកបានបន្ថែមថា «បញ្ហាចម្បងគឺភាគីថៃខ្វះភាពស្មោះត្រង់ ខ្វះឆន្ទៈ និងខ្វះការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងកស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើយន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ»។
លោកបានបន្តថា ភាពតានតឹងនៅតែបន្តមាននៅតាមព្រំដែន ដោយសារសកម្មភាពបង្កហេតុ ដែលរារាំងការដោះស្រាយជម្លោះ ទោះបីមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូតជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា «សម្រាប់កម្ពុជា យើងតែងតែប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី។ យើងទទូចឱ្យដោះស្រាយបញ្ហាដោយផ្អែកលើយន្តការការទូត និងច្បាប់អន្តរជាតិ»។
ចាប់តាំងពីបទឈប់បាញ់ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ការគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំស្តារឡើងវិញ រួមមានថវិកាចំនួន ១៥លានដុល្លារសម្រាប់សហគមន៍ដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅ និង ១០លានដុល្លារសម្រាប់សកម្មភាពដោះមីន។
ទោះបីជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើឱ្យស្ថានភាពតាមព្រំដែនវិលមករកភាពប្រក្រតីឡើងវិញបានបន្តពេញមួយឆ្នាំ២០២៦ក៏ដោយ សហគមន៍មួយចំនួនដែលបានភៀសខ្លួននៅមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញនៅឡើយ ខណៈការពិភាក្សាផ្នែកការទូតរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធក៏នៅតែបន្ត។
-Khmer Times-
