ល្បែងនយោបាយ និងច្បាប់អន្តរជាតិ៖ តថភាពផ្លូវច្បាប់ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ក្នុងសំណុំរឿងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាកម្ពុជា-ថៃ (MOU ៤៤)

លោក គង់ ភោគ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាដែល​បាន​បក​ស្រាយ​អំពី MoU 2001, (ស្ដាំ) នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អានុទីន ឆាន់វីរៈគុល។ FB

#ទស្សនៈ

ថ្មីៗនេះ ការសម្រេចចិត្តជាឯកតោភាគីរបស់ភាគីថៃក្នុងការលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ (MOU ៤៤) បានធ្វើឱ្យរលកនៃការជជែកដេញដោលនៅកម្ពុជាផ្ទុះឡើងសារជាថ្មី។ អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតនោះគឺ ការប្រែក្រឡាស់យ៉ាងលឿននៃវោហារសាស្ត្រនយោបាយ៖ ពីអតីតកាលដែលធ្លាប់មានការទាមទារ​យ៉ាងទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះដោយចោទថា «ធ្វើឱ្យបាត់បង់អធិបតេយ្យភាព» ស្រាប់តែពេលនេះបែរជាលេចចេញនូវក្តីបារម្ភ និងការបំភិតបំភ័យថា «ថៃនឹងប្រើកម្លាំងយោធាដណ្តើម​កាន់កាប់តំបន់សមុទ្រនេះតែម្នាក់ឯង» ទៅវិញ។ តើការគំរាមកំហែងនេះជារឿងពិត ឬគ្រាន់តែជាល្បែងនយោបាយប្រជាភិថុតិ? ដើម្បីស្វែងយល់ពីមូលហេតុស៊ីជម្រៅ គេចាំបាច់ត្រូវបែងចែកឱ្យដាច់ពីគ្នារវាង “ការពិតផ្នែកច្បាប់ និងការទូត” និង “យុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ” ព្រមទាំងហ៊ានទទួលស្គាល់នូវចំណុច​ខ្វះខាតរបស់អ្នកអនុវត្តគោលនយោបាយផងដែរ។

១. ការពិត និងបរិបទផ្លូវច្បាប់នៃ MOU ៤៤

ដើម្បីវាយតម្លៃពីផលចំណេញ ឬខាតបង់ យើងត្រូវយល់ពីគោលការណ៍ច្បាប់ដែលគ្របដណ្ដប់លើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះជាមុនសិន៖

យន្តការបណ្ដោះអាសន្ន៖ MOU ៤៤ មិនមែនជាសន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែនស្ថាពរនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងជាក្របខ័ណ្ឌ (Framework Agreement)។ គោលដៅចម្បងគឺដើម្បីបង្កើតយន្តការចរចាលើការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា (JDA) នូវធនធានប្រេង និងឧស្ម័ន ព្រមទាំងការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (OCA) ដែលមានទំហំប្រមាណ ២៧,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ខែលការពារអធិបតេយ្យភាព៖ តាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានចែងយ៉ាងច្បាស់អំពី “Non-Prejudice Clause” ដែលមានន័យថា រាល់សកម្មភាព ឬការចរចាទាំងឡាយក្រោម MOU នេះ នឹងមិនធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការទាមទារអធិបតេយ្យភាពរបស់ភាគីណាមួយឡើយ។ ដូច្នេះ វាគ្រាន់តែជាកិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីបើកផ្លូវទាញយកផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចសិន ខណៈរឿងព្រំដែនជាបញ្ហាស្មុគស្មាញដែលត្រូវទុកដោះស្រាយតាមក្រោយ។

២. ការវិភាគលើការផ្លាស់ប្តូរវោហារសាស្ត្រនយោបាយរបស់អ្នករិះគន់

ការប្រែប្រួលសម្លេងរិះគន់ អាចត្រូវបានបកស្រាយតាមរយៈល្បែងយុទ្ធសាស្ត្រនៃការប្រកួតប្រជែងនយោបាយ៖

កាលពីអតីតកាល ហេតុអ្វីទាមទារឲ្យលុបចោល? ក្នុងបរិបទនយោបាយកម្ពុជា បញ្ហាព្រំដែនជារឿងរសើប និងងាយស្រួលបំផុតក្នុងការទាញយកការគាំទ្រពីមហាជន។ ការចោទប្រកាន់ថាកិច្ចព្រមព្រៀងនេះធ្វើឲ្យបាត់បង់អធិបតេយ្យភាព គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រទាក់ទាញស្មារតីជាតិនិយម ដោយកេងចំណេញលើភាពស្មុគស្មាញនៃបច្ចេកទេសច្បាប់ ដែលមហាជនទូទៅពិបាកនឹងយល់បានពេញលេញ។

បច្ចុប្បន្ន ហេតុអ្វីបែរជាព្រួយបារម្ភ? ការដែលថៃលុបចោល MOU ៤៤ បានធ្វើឲ្យវោហារសាស្ត្រប្រែក្រឡាស់ដោយសារកត្តាសំខាន់២៖ ទី១ គឺការបាត់បង់យន្តការទ្វេភាគីដែលធ្លាប់ដើរតួជា “ខែលផ្លូវច្បាប់” ចងរដ្ឋាភិបាលថៃមិនឲ្យធ្វើសកម្មភាពឯកតោភាគី។ ទី២ គឺជាការផ្លាស់ប្តូរគោលដៅវាយប្រហារនយោបាយ។ ពេលមាន MOU គេវាយប្រហារថាចុះកិច្ចព្រមព្រៀងនាំឲ្យខាតបង់ តែពេលថៃលុបចោល គេបែរមកបន្ទោសរដ្ឋាភិបាលថាទន់ខ្សោយផ្នែកការទូត។

៣. ចំណែកការទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាល៖ ភាពចន្លោះប្រហោងនៃយុទ្ធសាស្ត្រទំនាក់ទំនង

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដើម្បីឱ្យការវិភាគនេះមានភាពយុត្តិធម៌ គេត្រូវទទួលស្គាល់ថា ការដែលវោហារសាស្ត្របំភិតបំភ័យទាំងនេះអាចជ្រៀតចូលទៅក្នុងផ្នត់គំនិតមហាជនបានយ៉ាងងាយស្រួល ក៏ជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពខ្សោយនៃយុទ្ធសាស្ត្រទំនាក់ទំនង និងតម្លាភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលផងដែរ។

កន្លងមក រដ្ឋាភិបាលហាក់មានភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងមិនបានពន្យល់ពីទិដ្ឋភាពបច្ចេកទេសច្បាប់នៃ MOU ៤៤ នេះឱ្យបានទូលំទូលាយ និងជាប្រចាំដល់សាធារណជននោះទេ។ ការរក្សាព័ត៌មានកិច្ចការព្រំដែនជាអាថ៌កំបាំងហួសហេតុ និងការខ្វះយន្តការអប់រំសាធារណៈបែបវិទ្យាសាស្ត្រនិងច្បាប់ បានបង្កើតជាចន្លោះប្រហោងព័ត៌មាន (Information Vacuum) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមអ្នករិះគន់អាចកេងចំណេញនយោបាយបាន។ ភាពជោគជ័យនៃការទូត មិនមែនពឹងផ្អែកតែលើ​តុចរចាជាមួយបរទេសនោះទេ តែទាមទារឱ្យមានការកសាងទំនុកចិត្តតាមរយៈភាពច្បាស់លាស់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯងជាមុនសិន។

៤. តើការគំរាមកំហែងផ្នែកយោធាជារឿងពិត ឬជាការបំភិតបំភ័យ?

ការព្រួយបារម្ភដែលថា ថៃអាចនឹងប្រើកម្លាំងយោធាដណ្ដើមកាន់កាប់ដីត្រួតស៊ីគ្នា—ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ដែលយោធាថៃធ្លាប់ប្រើកម្លាំងនៅតាមតំបន់ព្រំដែនគោកកន្លងមក—គឺជារឿងដែលងាយធ្វើឲ្យមហាជនជឿ។ ប៉ុន្តែ យុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅក្នុង “លំហសមុទ្រ” មានលក្ខណៈខុសប្លែកទាំងស្រុងពី “ដែនគោក”។ ការអះអាងនេះ មានលក្ខណៈជាការបំភិតបំភ័យ (Fearmongering) ច្រើនជាងការពិតជាក់ស្តែង ដោយផ្អែកលើកត្តាស្នូលចំនួន ៤៖

ដែនកំណត់នៃភូមិសាស្ត្ររូបវន្ត និងការឈរជើងយោធា៖ នៅលើដែនគោក កងទ័ពអាចដណ្តើមទីតាំង ជីកលេណដ្ឋាន សង់ប៉ុស្តិ៍យាមបានដោយងាយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ដែនសមុទ្រគឺជាលំហទឹកចំហ។ ការដាក់ពង្រាយនាវាចម្បាំងដើម្បី “កាន់កាប់ និងបិទខ្ទប់” ផ្ទៃទឹកទំហំជាង ២៧,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ទាមទារការចំណាយធនធានហិរញ្ញវត្ថុ និងភស្តុភារយ៉ាងធំធេង ដែលជាយុទ្ធសាស្ត្រមិនអាចទ្រទ្រង់បាន។

សេដ្ឋកិច្ច និងប្រតិកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុនវិនិយោគពហុជាតិសាសន៍ (MNCs)៖ គោលដៅចម្បងនៃតំបន់នេះគឺដើម្បីបូមយកប្រេង និងឧស្ម័ន ដែលទាមទារបច្ចេកវិទ្យាជឿនលឿន និងទុនវិនិយោគរាប់ពាន់លានដុល្លារពីក្រុមហ៊ុនប្រេងអន្តរជាតិ។ គ្មានក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិណាមួយ ហ៊ានបោះទុនសាងសង់រោងចក្របូមប្រេងនៅក្នុងតំបន់ដែលមានជម្លោះយោធា ឬគ្មានភាពច្បាស់លាស់ផ្នែកច្បាប់នោះឡើយ។

សេរីភាពនាវាចរណ៍ និងរបៀបវារៈសកល (UNCLOS 1982)៖ ឈូងសមុទ្រថៃ គឺជាសរសៃឈាមនៃផ្លូវនាវាចរណ៍អន្តរជាតិ។ ការដាក់ពង្រាយកម្លាំងយោធាជើងទឹកដើម្បីទន្ទ្រានកាន់កាប់ នឹងរំខានដល់ “សេរីភាពនាវាចរណ៍” (Freedom of Navigation)។ ទង្វើនេះគឺជាបន្ទាត់ក្រហម ដែលនឹងប្រទាញការធ្វើអន្តរាគមន៍ភ្លាមៗពីសំណាក់មហាអំណាចធំៗ និងរងការថ្កោលទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្រោមច្បាប់សមុទ្រ ដែលអាចឈានទៅរកទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច។

ការអន្តរជាតូបនីយកម្មនៃវិវាទ៖ ការលុបចោល MOU ពីសំណាក់ថៃ មិនមែនមានន័យថាកម្ពុជាបាត់បង់សិទ្ធិនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគ្រាន់តែបង្ខំឲ្យបញ្ហានេះឆ្លងផុតពីក្របខ័ណ្ឌចរចាទ្វេភាគី ធ្លាក់ទៅក្នុងយន្តការយុត្តាធិការអន្តរជាតិទាំងស្រុងប៉ុណ្ណោះ។ កម្ពុជានៅតែមានសិទ្ធិអំណាចពេញលេញក្នុងការទាមទារ និងតតាំងក្តីនៅតុលាការអន្តរជាតិ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរវោហារសាស្ត្រនេះ គឺជារឿងធម្មតាក្នុងការលេងល្បែងនយោបាយដែលតែងតែយកបញ្ហាជាតិនិយម និងភាពភ័យខ្លាចមកធ្វើជាឧបករណ៍ ចំណែកឯរដ្ឋាភិបាលក៏ត្រូវកែប្រែភាពទន់ខ្សោយក្នុងការផ្តល់ព័ត៌មានពិតប្រាកដដល់ប្រជាជនផងដែរ។ ការអះអាងថាថៃនឹងប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីដណ្តើមយកប្រេងតែម្នាក់ឯង គឺជាវោហារសាស្ត្របំភិតបំភ័យដែលផ្ទុយពីតថភាពច្បាប់អន្តរជាតិ និងសេដ្ឋកិច្ចសកល។

អ្វីដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់កម្ពុជានៅពេលនេះ គឺមិនមែនការភ័យស្លន់ស្លោតាមពាក្យចចាមអារ៉ាមនោះទេ ប៉ុន្តែគឺការបន្តពង្រឹងឯកសារផ្លូវច្បាប់ និងយុទ្ធសាស្ត្រទូតអន្តរជាតិ។ ក្នុងកាលៈទេសៈដែលផលប្រយោជន៍ និងអធិបតេយ្យភាពជាតិត្រូវតម្កល់ជាអាទិភាពកំពូល គ្រប់និន្នាការនយោបាយទាំងអស់ ចាំបាច់ត្រូវតែរួមគិត រួមធ្វើ និងបង្ហាញនូវស្មារតីឯកភាពជាតិជាធ្លុងមួយ។ អ្នកនយោបាយគ្រប់ភាគីគប្បីបង្ហាញនូវភាពស្មោះត្រង់ពិតប្រាកដចំពោះជាតិ និងប្រជាជន ដោយជៀសវាងដាច់ខាតនូវការយកបញ្ហាព្រំដែនដ៏រសើបនេះ ទៅធ្វើជាឧបករណ៍សម្រាប់ប្រជែងយកប្រៀបខាងនយោបាយ។ ការប្រកាន់យកជំហរច្បាប់អន្តរជាតិជាត្រីវិស័យ និងការរួបរួមស្មារតីខ្មែរតែមួយ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងរឹងមាំបំផុត ក្នុងការធានាបាននូវអធិបតេយ្យភាព និងផលប្រយោជន៍ជាតិយូរអង្វែងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ៕

-Phnom Penh Post-