លោកនេត្រ ភក្ត្រា ស្នើឱ្យថៃបង្ហាញមូលដ្ឋានគតិយុត្តលើការអះអាងតំបន់អានសេះ ទោះផែនទីអន្ដរជាតិ ឬផែនទីថៃក៏បង្ហាញថា អនុទីន ឈរក្នុងទឹកដីកម្ពុជា

PHOTO: -Cambodian authorities maintain that Thai Prime Minister Anutin Charnvirakul’s August 23 visit to An Seh, in Preah Vihear province’s Choam Ksan district, was illegal. Supplied

ភ្នំពេញៈ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានស្នើឱ្យភាគីថៃបង្ហាញផែនទី សន្ធិសញ្ញា ឬមូលដ្ឋានគតិយុត្តដែលអាចបញ្ជាក់ថា តំបន់អានសេះ ដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុទីន ចាន់វីរៈគុល បានចូលទៅកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពថៃ ខណៈលោកអះអាងថា សូម្បីតែផែនទីដែលភាគីថៃប្រើប្រាស់ដោយឯកតោភាគី ក៏បង្ហាញទីតាំងនោះស្ថិតនៅខាងកម្ពុជាដែរ។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានលើកឡើងថា រូបភាពដែលបង្ហាញលោក អនុទីន ឈរនៅតំបន់អានសេះ អាចបង្ហាញពីវត្តមានរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ថៃនៅទីតាំងនោះ ប៉ុន្តែរូបភាព ឬវត្តមានរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយរូប មិនអាចយកមកកំណត់អធិបតេយ្យភាពលើទឹកដីបានទេ។

លោកបានបញ្ជាក់ថា តាមសំណុំឯកសារដែលកម្ពុជាយោង រួមមានអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញា និងផែនទី ទីតាំងដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានឈរនោះ គឺស្ថិតនៅតំបន់អានសេះ ស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ ក្នុងទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

លោកថា បញ្ហាសំខាន់មិនមែនថា លោក អនុទីន អាចទៅដល់ទីតាំងនោះបានដោយរបៀបណានោះទេ ប៉ុន្តែគឺថា តើភាគីថៃមានផែនទី សន្ធិសញ្ញា ឬមូលដ្ឋានគតិយុត្តណាមួយ ដែលអាចបង្ហាញថាទីតាំងនោះស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។

លោកបានលើកឡើងថា៖ «បើភាគីថៃអះអាងថាទីតាំងនោះជាទឹកដីថៃ នោះភាគីថៃត្រូវបង្ហាញមូលដ្ឋានគតិយុត្តដែលគាំទ្រការអះអាងរបស់ខ្លួននោះ»។

លោកបន្តថា ការអះអាងដោយគ្មានមូលដ្ឋានគតិយុត្ត មិនអាចក្លាយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កំណត់អធិបតេយ្យភាពបានឡើយ ហើយការកាន់កាប់ទឹកដីដោយខុសច្បាប់ ក៏មិនអាចក្លាយជាស្របច្បាប់ដោយសារការអះអាងដដែលៗនោះទេ។

យោងតាមលោក នេត្រ ភក្ត្រា មូលដ្ឋានគតិយុត្តដែលកម្ពុជាយោងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននេះ មានប្រភពពីអនុសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៧ ការងាររបស់គណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ផែនទីខ្នាត ១:២០០.០០០ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងដំណើរការកំណត់ព្រំដែន និងឯកសារព្រំដែនពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។

ចំណុចដែលលោកចាត់ទុកថាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ គឺសូម្បីតែផែនទីស៊េរី L7017 ខ្នាត ១:៥០.០០០ ដែលភាគីថៃប្រើប្រាស់ដោយឯកតោភាគី និងដែលកម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ជាមូលដ្ឋានគតិយុត្តសម្រាប់ការកំណត់ព្រំដែន ក៏បង្ហាញទីតាំងដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានទៅ ស្ថិតនៅខាងកម្ពុជានៃខ្សែដែលបង្ហាញលើផែនទីនោះដែរ។

លោកបន្តថា នៅពេលយកខ្សែព្រំដែនដែលកម្ពុជាយោងពីផែនទីខ្នាត ១:២០០.០០០ មកផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយផែនទី L7017 និងទីតាំងជាក់ស្តែងដែលបានសម្គាល់លើរូបភាពផ្កាយរណប ទីតាំងនោះត្រូវបានបង្ហាញថាស្ថិតនៅខាងកម្ពុជានៃខ្សែទាំងពីរ។

ដូច្នេះ លោកបានដាក់សំណួរទៅភាគីថៃថា ប្រសិនបើអះអាងថាតំបន់ដែលលោក អនុទីន បានទៅដល់នោះជាទឹកដីថៃ តើមានផែនទី សន្ធិសញ្ញា ឬមូលដ្ឋានគតិយុត្តណាដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ និងគាំទ្រការអះអាងនោះបាន។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា ក៏បានបែងចែករវាងការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងនៅលើដី និងអធិបតេយ្យភាពតាមច្បាប់ ដោយលើកឡើងថា ការដែលមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃប្រទេសមួយអាចទៅឈរនៅទីតាំងណាមួយ មិនមានន័យថា ទីតាំងនោះជាទឹកដីរបស់ប្រទេសនោះទេ។

លោកថា ត្រូវបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាង «ការកាន់កាប់ទឹកដីដោយខុសច្បាប់» និង «សិទ្ធិអធិបតេយ្យភាពតាមច្បាប់»។

កម្ពុជាបានតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងចំពោះដំណើររបស់លោក អនុទីន ទៅកាន់តំបន់អានសេះ កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ដោយក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា បានចាត់ទុកដំណើរនោះថា ធ្វើឡើងដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីកម្ពុជា និងជាការប៉ុនប៉ងអះអាងដោយខុសច្បាប់លើទឹកដីកម្ពុជា។

កម្ពុជាបានអះអាងថា តំបន់អានសេះ ស្ថិតក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ និងត្រូវបានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានលើកឡើងថា ការតវ៉ារបស់កម្ពុជាមានសារៈសំខាន់ផ្នែកច្បាប់ ព្រោះវាជាការកត់ត្រាជំហររបស់កម្ពុជាយ៉ាងច្បាស់ថា មិនយល់ព្រម មិនទទួលស្គាល់ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យវត្តមានរបស់ថៃនៅទីនោះ ត្រូវបានយកទៅបកស្រាយនៅពេលក្រោយថា កម្ពុជាបានទទួលយកស្ថានភាពដែលកើតឡើងនោះឡើយ។

លោកបានបញ្ជាក់ថា ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ មិនត្រូវបានកំណត់នៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ តាមរយៈវត្តមានរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ដែលទៅឈរនៅទីនោះ ឬតាមរយៈវត្តមានរបស់កងទ័ពថៃនោះទេ។

លោកក៏បានភ្ជាប់បញ្ហាអានសេះទៅនឹងការខ្វែងគំនិតគ្នាផ្សេងៗតាមបណ្តោយព្រំដែន ដោយអះអាងថា បញ្ហាណាដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា គួរត្រូវយកទៅដោះស្រាយតាមយន្តការគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) មិនមែនប្រើវត្តមានយោធាដើម្បីកំណត់ព្រំដែន ឬកែប្រែស្ថានភាពដើមនោះទេ។

លោកថា ភាគីថៃក៏ធ្លាប់អះអាងថា កុងតឺន័រ និងបន្លាលួសមិនមែនជាខ្សែព្រំដែន ហើយបានលើកឡើងម្តងហើយម្តងទៀតថា បញ្ហាព្រំដែនគោកដែលនៅសេសសល់ គួរត្រូវដោះស្រាយតាមរយៈយន្តការ JBC។

កម្ពុជា និងថៃមានយន្តការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនគោកតាមរយៈអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ ស្តីពីការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក និងយន្តការ JBC។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានអំពាវនាវឱ្យភាគីថៃបង្ហាញការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះយន្តការ JBC តាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដោយទទួលយកសំណើរបស់ JBC កម្ពុជា ក្នុងការកោះប្រជុំ។

លោកបានអះអាងថា ភាគីកម្ពុជាបានស្នើកោះប្រជុំ JBC មិនតិចជាង ៩ ដងមកហើយ ស្របតាមចំណុចទី៣ នៃសេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែភាគីថៃបានពន្យារពេលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

លោកថា ប្រសិនបើថៃពិតជាប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះការដោះស្រាយបញ្ហាតាមយន្តការ JBC ដូចដែលខ្លួនបានអះអាងជាបន្តបន្ទាប់ នោះការប្តេជ្ញាចិត្តនេះគួរត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង និងសុឆន្ទៈក្នុងការចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហា។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ក៏បានបញ្ជាក់ថា ការរៀបចំក្រោមសេចក្តីថ្លែងការណ៍នោះ មិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការខណ្ឌសីមា និងព្រំដែនអន្តរជាតិរវាងប្រទេសទាំងពីរឡើយ ខណៈ JBC ត្រូវបន្តការងារវាស់វែង និងខណ្ឌសីមា។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងមិនស្មើនឹងអធិបតេយ្យភាពតាមច្បាប់ ហើយស្ថានភាពដែលបង្កើតឡើងដោយឯកតោភាគី មិនអាចជំនួសដំណើរការខណ្ឌសីមាដែលភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាបានទេ។

លោកបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើថៃអះអាងថា ទីតាំងដែលលោក អនុទីន បានឈរនោះជាទឹកដីថៃ ចម្លើយមិនអាចជារូបថតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ទង់ជាតិ កុងតឺន័រ ឬវត្តមានកងទ័ពបានឡើយ។

លោកថា៖ «ចម្លើយត្រូវតែជាមូលដ្ឋានគតិយុត្ត ផែនទី និងឯកសារព្រំដែនដែលអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បាន»។

លោកបានបន្ថែមថា ការដោតទង់ជាតិ ការដាក់កម្លាំងយោធា ឬការកែប្រែស្ថានភាពដើមតាមរយៈសកម្មភាពសាងសង់ផ្សេងៗ មិនអាចផ្លាស់ប្តូរអធិបតេយ្យភាពតាមច្បាប់បានឡើយ ហើយតាមទស្សនៈរបស់កម្ពុជា សកម្មភាពទាំងនោះបង្ហាញពីការឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា។

-Post Khmer-