វិភាគស៊ីជម្រៅលើការលុបចោល MOU 2001 របស់ថៃ និងយុទ្ធសាស្ត្រ UNCLOS របស់កម្ពុជា

វិភាគស៊ីជម្រៅលើការលុបចោល MOU 2001 របស់ថៃ និងយុទ្ធសាស្ត្រ UNCLOS របស់កម្ពុជា

អុកមួយក្តានេះ នរណាជាអ្នកឈ្នះ?

ដោយ៖លោកតា

វិភាគស៊ីជម្រៅលើការលុបចោល MOU 2001 របស់ថៃ និងយុទ្ធសាស្ត្រ UNCLOS របស់កម្ពុជា

ការប្រកាសរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ក្នុងការលុបចោល Memorandum of Understanding ឆ្នាំ 2001 (MOU 2001) ជាផ្លូវការ និងជាឯកតោភាគី ពាក់ព័ន្ធនឹងការកំណត់ដែនសមុទ្រជាមួយកម្ពុជា គឺមិនមែនជារឿងបច្ចេកទេសផ្នែកច្បាប់ធម្មតាទេ។ វាជាចលនានយោបាយ ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ដែលអាចបម្លែងសមតុល្យអំណាចក្នុងឈូងសមុទ្រថៃទាំងមូល។ ខណៈដែលថៃជ្រើសរើស “ដកខ្លួនចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀង” កម្ពុជា​វិញ​កំពុង​បង្ហាញថា ខ្លួនត្រៀម “ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់អន្តរជាតិ” តាមរយៈ UNCLOS។

សំណួរធំគឺ៖
ក្នុងអុកមួយក្តានេះ នរណាកំពុងមានប្រៀប?

១. MOU 2001 ជាអ្វី? ហេតុអ្វីវាសំខាន់?

MOU 2001 គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងមួយរវាងកម្ពុជា និងថៃ ដែលបង្កើត “តំបន់ពិភាក្សារួម” សម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រដែលមិនទាន់កំណត់ច្បាស់។

តំបន់នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ព្រោះគេជឿថា មានធនធានប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិដ៏ធំ។ តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចអាចឡើងដល់ពាន់លានដុល្លារ។

MOU 2001 មានគោលការណ៍សំខាន់ ៣៖

* មិនប្រើកម្លាំង
* មិនធ្វើសកម្មភាពឯកតោភាគី
* បន្តចរចាដោយសន្តិវិធី

ន័យមួយទៀត វាជា “ស្ពានទប់សង្គ្រាម និងទប់ភាពតានតឹង”។

២. ហេតុអ្វីថៃលុបចោល?

ការលុបចោលនេះ ត្រូវបានលោកអនុទីន (Anutin Charnvirakul) អះអាងថា ដោយសារការចរចាមិនមានការរីកចម្រើន។ ប៉ុន្តែបើវិភាគជ្រៅ វាមានមូលហេតុធំៗជាច្រើន៖

ក. សម្ពាធនយោបាយក្នុងស្រុកថៃ

បញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា ជាប្រធានបទអារម្មណ៍ជាតិនិយមខ្លាំងក្នុងថៃ។
គណបក្សនយោបាយជាច្រើនតែងប្រើវា ដើម្បីទាក់ទាញការគាំទ្រ។

ការលុប MOU អាចជាវិធីបង្ហាញថា៖

* ថៃ “មិនចុះខ្សោយ”
* រដ្ឋាភិបាលការពារអធិបតេយ្យភាព
* មិនអនុញ្ញាតឱ្យកម្ពុជាទាញអត្ថប្រយោជន៍

ខ. ថៃចង់មានសេរីភាពយុទ្ធសាស្ត្រ

MOU 2001 កំណត់ឱ្យភាគីទាំងពីរ ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះសកម្មភាពក្នុងតំបន់ជម្លោះ។

ការលុបចោល អាចបើកផ្លូវឱ្យថៃ៖

* ចូលរុករកថាមពលដោយខ្លួនឯង
* ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយក្រុមហ៊ុនថាមពល
* បង្កើនសម្ពាធលើកម្ពុជា

គ. ថៃប្រហែលជាមិនចង់ទៅតុលាការអន្តរជាតិ

នេះជាចំណុចសំខាន់បំផុត។

ពេលកម្ពុជា និយាយអំពី UNCLOS នោះមានន័យថា ជម្លោះអាចត្រូវយកទៅ៖

* ITLOS
* Tribunal Annex VII
* ឬយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិផ្សេង

ថៃប្រហែលបារម្ភថា៖

* ច្បាប់អន្តរជាតិអាចមិនគាំទ្រទស្សនៈខ្លួនទាំងស្រុង
* ការកាត់សេចក្តីអាចបាត់បង់តំបន់សេដ្ឋកិច្ច
* បង្កើត precedent អាក្រក់សម្រាប់ជម្លោះផ្សេងៗ

៣. កម្ពុជាកំពុងលេង “អុកច្បាប់អន្តរជាតិ”

ខណៈថៃដកខ្លួនចេញពី MOU កម្ពុជា​វិញ​ប្រែទៅប្រើ UNCLOS។ នេះជាចលនាឆ្លាតវៃខ្លាំង។

UNCLOS គឺជាច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ ដែលមានភាពស្របច្បាប់ និងទទួលស្គាល់ទូទាំងពិភពលោក។

ពេលកម្ពុជា​និយាយអំពី “compulsory conciliation” នោះមានន័យថា៖

* ទោះថៃមិនចង់ក៏ដោយ
* កម្ពុជា​នៅអាចចាប់ផ្តើមយន្តការផ្សះផ្សារ
* ហើយបង្កើតសម្ពាធអន្តរជាតិលើថៃ

អ្វីដែលកម្ពុជាទទួលបាន?

១. ភាពស្របច្បាប់អន្តរជាតិ

កម្ពុជា​អាចបង្ហាញថា៖

“យើងមិនប្រើអំណាច ឬការគំរាមទេ។ យើងប្រើច្បាប់អន្តរជាតិ।”

នេះធ្វើឱ្យកម្ពុជា​ទទួលបានការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។

២. បង្កើនសម្ពាធលើថៃ

ពេលប្រទេសមួយបដិសេធយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ វាអាចធ្វើឱ្យរូបភាពអន្តរជាតិខូច។

ថៃអាចត្រូវគេចោទថា៖

* មិនគោរព multilateralism
* មិនគោរព UNCLOS
* ប្រើនយោបាយជាតិនិយមលើសច្បាប់

៣. កម្ពុជា​កំពុងលេងហ្គេមវែង

UNCLOS មិនមែនឈ្នះភ្លាមៗទេ។
ប៉ុន្តែវាបង្កើត “កំណត់ត្រាច្បាប់” ដែលអាចមានតម្លៃខ្លាំងក្នុងរយៈពេលវែង។

៤. តើថៃពិតជាចាញ់ឬ?

មិនទាន់អាចនិយាយថា ថៃចាញ់ទេ។

ថៃនៅមានអំណាចច្រើន៖

* សេដ្ឋកិច្ចធំជាង
* កងទ័ពជើងទឹកខ្លាំងជាង
* ឥទ្ធិពលការទូតក្នុងតំបន់ខ្លាំង
* ទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមហ៊ុនថាមពលអន្តរជាតិ

លើសពីនេះ UNCLOS compulsory conciliation មិនមែនជាតុលាការដែលបង្ខំឱ្យភាគីអនុវត្តភ្លាមៗទេ។

វាគ្រាន់តែ៖

* បង្កើតដំណើរការចរចា
* ផ្តល់អនុសាសន៍
* បង្កើតសម្ពាធនយោបាយ

ដូច្នេះថៃអាចគិតថា៖

“លុប MOU ហើយរក្សាសេរីភាពយុទ្ធសាស្ត្រ មានប្រយោជន៍ជាងជាប់ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងមិនទៅមុខ។”

៥. អ្នកឈ្នះពិតប្រាកដ អាចមិនមែនជាប្រទេសណាមួយ

ក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ អ្នកឈ្នះមិនតែងតែជាអ្នកស្រែកខ្លាំងបំផុតទេ។

បើវិភាគជាស្រទាប់៖
ផ្នែក អ្នកមានប្រៀប
(ផ្នែក) (អ្នកមានប្រៀប)
-នយោបាយក្នុងស្រុកថៃ…………………………ថៃ
-ភាពស្របច្បាប់អន្តរជាតិ…………………………កម្ពុជា
-អំណាចសេដ្ឋកិច្ច និងយោធ……………………..ថៃ
-យុទ្ធសាស្ត្រច្បាប់រយៈវែង……………………….កម្ពុជា
-ការគ្រប់គ្រង narrative អន្តរជាតិ………………កម្ពុជា
-សមត្ថភាពបង្ខំអនុវត្ត………………………………..ថៃមានប្រៀបជាង

៦. ហានិភ័យធំបំផុត៖ តំបន់អាចក្លាយជាចំណុចតានតឹងថ្មី

បើគ្មាន MOU 2001 ទៀត នោះ “buffer mechanism” មួយត្រូវបានដកចេញ។

នេះអាចនាំទៅ៖

* ការប៉ះទង្គិចនាវា
* ការប្រកួតរុករកថាមពល
* ការកើនឡើងជាតិនិយម
* ការចូលរួមរបស់មហាអំណាចក្រៅតំបន់

នៅពេលពិភពលោកកំពុងប្រឈមវិបត្តិថាមពល តំបន់ប្រេង និងឧស្ម័នគឺជាប្រធានបទរសើបខ្លាំង។

√សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

អុកមួយក្តានេះ មិនទាន់មានអ្នកឈ្នះផ្តាច់ព្រ័ត្រទេ។

ថៃ កំពុងលេងអុកអំណាច និងនយោបាយក្នុងស្រុក។
កម្ពុជា កំពុងលេងអុកច្បាប់អន្តរជាតិ និងភាពស្របច្បាប់។

បើវាស់ក្នុងរយៈខ្លី ថៃអាចទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍នយោបាយភ្លាមៗ។
ប៉ុន្តែបើវាស់ក្នុងរយៈវែង កម្ពុជា​អាចកំពុងសាងសង់ទីតាំងច្បាប់ និងការគាំទ្រអន្តរជាតិ ដែលមានតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រខ្លាំងជាង។

ចុងក្រោយនេះ សំណួរមិនមែនតែ “នរណាឈ្នះ?” ទេ។
សំណួរពិតគឺ៖

តើប្រទេសណាអាចបម្លែងអំណាច ទៅជាភាពស្របច្បាប់ និងស្ថិរភាពរយៈវែងបានល្អជាង?