មាន UNCLOS ថ្ងៃនេះ ដោយសាតែថៃបាន លុប MOU ដោយឯកតោភាគី

ដោយ៖លោកតា

សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ភាគីថៃដែលលើកឡើងពីការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ការការពារសិទ្ធិអធិបតេយ្យ និងបំណងស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី ស្តាប់ទៅហាក់ដូចជាមានលក្ខណៈស្ថាបនា។ ប៉ុន្តែបញ្ហាសំខាន់មិនមែនស្ថិតនៅលើពាក្យថា «សន្តិភាព» ឬ «ច្បាប់អន្តរជាតិ» នោះទេ។ បញ្ហាគឺថា តើសកម្មភាពជាក់ស្តែងរបស់ភាគីថៃ ស្របគ្នាជាមួយពាក្យទាំងនេះដែរឬទេ?

មូលហេតុដែលស្ថានការណ៍ឈានមកដល់ភាពស្មុគស្មាញនាពេលនេះ គឺមិនអាចមើលរំលងការសម្រេចរបស់ភាគីថៃក្នុងការលុបចោល ឬដកខ្លួនចេញពីក្របខណ្ឌ MOU ជាឯកតោភាគីបានឡើយ។ ប្រសិនបើក្របខណ្ឌមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការព្រមព្រៀងរបស់រដ្ឋពីរ ដើម្បីគ្រប់គ្រងភាពខុសគ្នា និងបន្តការចរចាដោយសន្តិវិធី ការបំផ្លាញក្របខណ្ឌនោះដោយឯកតោភាគី ជាពិសេសក្រោមសម្ពាធនយោបាយជាតិនិយមក្នុងស្រុក គឺជាសកម្មភាពដែលអាចធ្វើឱ្យភាពមិនទុកចិត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

នេះជាចំណុចដែលថៃត្រូវឆ្លើយឱ្យច្បាស់៖ បើថៃពិតជាជឿលើការចរចា ហេតុអ្វីត្រូវបោះបង់ឧបករណ៍ចរចាដែលភាគីទាំងពីរបានបង្កើតឡើង? បើថៃពិតជាចង់រក «មូលដ្ឋានរួម» ហេតុអ្វីត្រូវដកមូលដ្ឋាននីតិវិធីដែលអនុញ្ញាតឱ្យភាគីទាំងពីរអង្គុយចរចាគ្នា?

MOU មិនមែនមានន័យថា ភាគីណាមួយបានទទួលស្គាល់ការទាមទារអធិបតេយ្យភាពរបស់ភាគីម្ខាងទៀតឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាយន្តការសម្រាប់គ្រប់គ្រងការទាមទារត្រួតស៊ីគ្នា និងរកដំណោះស្រាយដោយការចរចា។ ដូច្នេះ ការប្រើអារម្មណ៍ជាតិនិយមដើម្បីធ្វើឱ្យសាធារណជនយល់ថា ការរក្សា MOU ស្មើនឹងការបាត់បង់ទឹកដី ឬអធិបតេយ្យភាព គឺជាការបង្រួមបញ្ហាច្បាប់ និងបច្ចេកទេសដ៏ស្មុគស្មាញមួយឱ្យក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយ។

ថៃក៏មិនអាចនិយាយនៅម្ខាងថា ខ្លួនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែនៅម្ខាងទៀតជ្រើសរើសតែការបកស្រាយណាដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនបានទេ។ ច្បាប់អន្តរជាតិមិនមែនជាម៉ឺនុយដែលរដ្ឋអាចជ្រើសយកតែចំណុចដែលខ្លួនពេញចិត្តនោះឡើយ។

ចំពោះការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ គោលការណ៍សម័យទំនើបនៃច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិទាមទារឱ្យរដ្ឋពាក់ព័ន្ធស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយសមធម៌ តាមរយៈការចរចាដោយសុច្ឆន្ទៈ និងដោយគោរពសិទ្ធិរបស់ភាគីទាំងអស់។ ផែនទី ឬការប្រកាសជាឯកតោភាគីរបស់រដ្ឋណាមួយ មិនអាចដោយខ្លួនឯងបង្កើតព្រំដែនដែលមានកាតព្វកិច្ចចំពោះរដ្ឋមួយទៀតបានឡើយ ប្រសិនបើមិនមានមូលដ្ឋានច្បាប់ និងការព្រមព្រៀងដែលពាក់ព័ន្ធ។

ដូចគ្នានេះដែរ បញ្ហាកោះកូត ក៏មិនគួរត្រូវយកមកលាយឡំជាមួយបញ្ហាតំបន់ទាមទារត្រួតស៊ីគ្នានៅសមុទ្រ ដើម្បីបង្កើតអារម្មណ៍ថា ការចរចាសមុទ្រមានន័យថា ភាគីណាមួយកំពុងចរចាលើអធិបតេយ្យភាពកោះនោះទេ។ បញ្ហាអធិបតេយ្យភាពលើដែនដី និងបញ្ហាកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ ត្រូវវិភាគតាមមូលដ្ឋានច្បាប់រៀងៗខ្លួន។

អ្វីដែលគួរឱ្យព្រួយបារម្ភជាងនេះ គឺនៅពេលនយោបាយក្នុងស្រុកចាប់ផ្តើមគ្របដណ្ដប់លើការគ្រប់គ្រងទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋ។ នៅពេលបញ្ហាព្រំដែនត្រូវបានប្រើដើម្បីប្រមូលការគាំទ្រនយោបាយ ជំរុញអារម្មណ៍ជាតិនិយម ឬបង្កើតរូបភាពថាប្រទេសជិតខាងជាគូប្រជែង នោះអ្នកដែលទទួលរងផលវិបាកមុនគេ មិនមែនអ្នកនយោបាយទេ ប៉ុន្តែគឺប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ។

កម្ពុជា និងថៃមិនអាចផ្លាស់ទីចេញពីគ្នាបានទេ។ យើងនឹងនៅតែជាប្រទេសជិតខាង។ ដូច្នេះ សំណួរមិនមែនថា «តើអ្នកណាអាចឈ្នះលើអ្នកណា?» ទេ ប៉ុន្តែគឺ «តើយើងអាចគ្រប់គ្រងភាពខុសគ្នាដោយច្បាប់ និងដោយសន្តិវិធីបានយ៉ាងដូចម្តេច?»

ប្រសិនបើភាគីថៃនិយាយថា ខ្លួនត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការចរចាដោយសុច្ឆន្ទៈ នោះវិធីដែលមានភាពជឿជាក់បំផុត គឺការបង្ហាញឆន្ទៈនោះតាមសកម្មភាព៖ កុំយកបញ្ហាព្រំដែនទៅបម្រើនយោបាយជ្រុលនិយមក្នុងស្រុក កុំប្រើការប្រកាសជាឯកតោភាគីដើម្បីជំនួសការព្រមព្រៀងទ្វេភាគី និងត្រូវបើកផ្លូវឱ្យយន្តការចរចាដំណើរការឡើងវិញ។

កម្ពុជាមិនត្រូវការជម្លោះជាមួយថៃទេ។ កម្ពុជាត្រូវការសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍ។ ប៉ុន្តែសន្តិភាពមិនមានន័យថា កម្ពុជាត្រូវបោះបង់សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ខ្លួនឡើយ។ មិត្តភាពក៏មិនមានន័យថា ប្រទេសតូចជាងត្រូវទទួលយកការបកស្រាយរបស់ប្រទេសធំជាងដោយគ្មានការតវ៉ាដែរ។

បើថៃចង់និយាយអំពីមរតកសន្តិភាពសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ នោះមរតកដ៏មានតម្លៃបំផុត មិនមែនជាការបង្ហាញថាភាគីណាមួយ «ឈ្នះ» ក្នុងជម្លោះព្រំដែនទេ។ មរតកពិតប្រាកដគឺការបង្ហាញថា ប្រទេសជិតខាងពីរអាចដោះស្រាយភាពខុសគ្នាតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដោយស្មើភាព និងដោយគ្មានការគំរាមកំហែង។

ការលុប MOU អាចធ្វើបានដោយសេចក្តីសម្រេចនយោបាយមួយ ប៉ុន្តែការលុប MOU មិនអាចលុបភូមិសាស្ត្រ មិនអាចលុបសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ប្រទេសជិតខាង និងមិនអាចលុបគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិបានឡើយ។

បើថៃពិតជាចង់បានសន្តិភាព ដំណោះស្រាយមិនមែនការដើរចេញពីតុចរចាទេ។ ដំណោះស្រាយគឺការត្រឡប់មករកតុចរចា ដោយសុច្ឆន្ទៈ សមភាព ការគោរពគ្នា និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។

សន្តិភាពរវាងកម្ពុជា និងថៃ មិនគួរត្រូវក្លាយជាចំណាប់ខ្មាំងនៃនយោបាយជាតិនិយមរបស់អ្នកណាម្នាក់ឡើយ៕