លិខិតមិត្តអ្នកអាន៖ កំហុសផ្នែកនយោបាយចំនួន៩ ធ្វើឱ្យជីវិតនយោបាយរបស់លោក សម រង្ស៉ី ប្រៀបដូចព្រះអាទិត្យអស់ពន្លឺ
លិខិតមិត្តអ្នកអាន៖ កំហុសផ្នែកនយោបាយចំនួន៩ ធ្វើឱ្យជីវិតនយោបាយរបស់លោក សម រង្ស៉ី ប្រៀបដូចព្រះអាទិត្យអស់ពន្លឺ
(ភ្នំពេញ)៖ កាលពីមុនខ្ញុំជាអ្នកគាំទ្រគណបក្ស សម រង្សុី ហើយក៏បន្តគាំទ្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងគណបក្សសម រង្សុី និងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្សកាលពីថ្ងៃអង្គារ ទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២។ ថ្វីត្បិតខ្ញុំគាំទ្រគណបក្សនេះមែន តែខ្ញុំមិនគាំទ្រការប្រើអំពើហិង្សាដែលខុសនឹងច្បាប់នោះទេ ដូចករណី ដុតឡាន២គ្រឿងនៅមុខវត្តស្ទឹងមានជ័យក្នុងថ្ងៃបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្ដ្រនីតិកាលទី៥ ចំនឹងថ្ងៃអាទិត្យ ទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ ព្រមទាំងនៅអំឡុងពាក់កណ្ដាលខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៣ ហើយខែតុលា ឆ្នាំ២០១៣ (គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលបោះឆ្នោត និងទាមទារឱ្យរាប់សន្លឹកឆ្នោតឡើងវិញ)។
បាតុកម្មនៅចុងឆ្នាំ២០១៣ និងដើមឆ្នាំ២០១៤ នៅសួនឧស្សាហកម្មកាណាឌីយ៉ា ករណីនៅផ្លូវវ៉េងស្រេង មុខរោងចក្រយ៉ាក់ជីន និងបាតុកម្មក្នុងខែកក្កដាឆ្នាំ២០១៤ នៅស្ពាននាគ។ យើងមើលឃើញថា ប្រធានបក្សនេះចង់ឃើញភាពឥតសណ្ដាប់ និងភាពអាណាធិបតេយ្យនេះកើតឡើង។ ក្រោយគណបក្សនេះ ត្រូវបានរំលាយកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧មក លោក សម រង្សុី ក៏លែងបាននៅក្នុងប្រទេសទៀត ប៉ុន្តែលោកបានប្រកាសចូលស្រុកវិញច្រើនដងដែរ ឧទាហរណ៍លើកទី១ កាលពីឆ្នាំ២០១៨ មន្ត្រីអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិមានគម្រោងរៀបចំឱ្យលោក សម រង្សុី វិលចូលស្រុកវិញ។ លើកទី២ ថ្ងៃសៅរ៍ ទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ និងលើកទី៣ កាលពីអំឡុងវិបត្តិកូវីដ-១៩ ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០ ហើយក្រោយមកឮខ្សឹបខ្សៀវថាចង់ចូលមកទៀត តែទីបំផុតមិនឃើញរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ បើទោះបីជា លោក សម រង្សុី កុហកថា នឹងធ្វើដំណើរចូលស្រុកវិញម្ដងហើយ ម្ដងទៀតមែន តែការប្រមូលស្រោមសំបុត្រនៅតែធ្វើ។ រឿងចូលស្រុកវិញ អាចខកបាន អាចលើកពេលបាន តែលុយមិនអាចខក ឬលើកពេលបានទេ ត្រង់ចំណុចនេះគិតទៅគួរឱ្យអស់សំណើចមែន។
បើតាមចាំបាន លោកស្រី មូរ សុខហួរ ក៏កុហកថាត្រឡប់ចូលស្រុកវិញដែរកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី១៦ មករា ឆ្នាំ២០២១។ និយាយរឿងធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍នេះ ខ្ញុំសុំរំឭកថយក្រោយបន្តិចចុះ លោក សម រង្សុីធ្លាប់បានធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍មកកម្ពុជាវិញកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ និងនិរទេសខ្លួនទៅក្រៅប្រទេសវិញកាលពីអំឡុងពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០១៥។
កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ ២៣ តុលា ប្រកាសចាប់ផ្ដើមដំណើរការនៅទីក្រុងបារីស ប្រទេសបារាំង ដែលសមាសភាពមានលោក សម រង្សុី មន្ដ្រីអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងក្រុមប្រឹក្សាជាតិតស៊ូមាន លោក គីម សុខ និងលោក ឆាំ ឆានី ព្រមទាំងមន្ត្រីអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិមួយចំនួន។ រដ្ឋាភិបាលនេះ មានគោលដៅរួមចំនួន២៣ ដែលលើកឡើងឱ្យគ្រាន់តែល្អមើល និងពិរោះស្ដាប់ អ្នកដែលបង្កើតគោលដៅរួមនេះឡើង សូត្រមិនទាំងចាំខ្លួនឯងផង។
ប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ខ្ញុំចាប់ផ្ដើមរៀនសង្គេត ទើបឃើញថាជីវិតនយោបាយ និងប្រជាប្រិយភាពរបស់លោក សម រង្សុី ផុតរលត់បន្តិចម្ដងៗ ការណ៍នេះមិនមែនមកពីនរណាផ្សេងជាអ្នកធ្វើទេ តែគឺលោក សម រង្សុី ខ្លួនឯងជាអ្នកសាងកំហុស? ខាងក្រោមនេះ គឺជាកំហុសចំនួន៩ ដែលខ្ញុំបានកត់សម្គាល់៖
កំហុសទី១៖ ការឯកភាពប្ដូរប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត (រូបមន្ដបង្កើតរដ្ឋាភិបាល) ពី២/៣ ទៅជា ៥០+១ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី១២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៦
កំហុសទី២៖ ក្រុមបាតុករដែល លោក សម រង្សុី ពន្យុះឱ្យធ្វើបាតុកម្មហិង្សាខុសនឹងច្បាប់កាលពីឆ្នាំ២០១៣ និងឆ្នាំ២០១៤ មានរបួស និងស្លាប់ តើលោក សម រង្សុី បានជួយរ៉ាប់រង និងទទួលខុសត្រូវដែរឬទេ? គ្រួសារបស់បាតុករត្រូវរកប្រាក់ព្យាបាលដោយខ្លួនឯង ហើយគ្រួសារបាតុករខ្លះទៀត ត្រូវបាត់បង់សាច់ញាតិ។
កំហុសទី៣៖ ការដែលលោក សម រង្សុី ហៅក្ដិបខ្នុរ ថាកូនខ្នុរ។ តាមពិតទៅគ្មានអ្នកណាម្នាក់ល្អគ្រប់យ៉ាង ហើយខ្ញុំក៏មិនដែលប្រាថ្នាចង់បានមេដឹកនាំល្អគ្រប់១០ដែរ តែនេះគ្រាន់តែក្ដិបខ្នុរ ហៅមិនត្រូវផង ទាំងដែលជើងនៅជាន់លើដីដូចគ្នាសោះ ហៅមិនត្រូវ។
កំហុសទី៤៖ លោក សម រង្សុី អាងមានសញ្ជាតិ២ ពោលគឺមានសញ្ជាតិខ្មែរ និងបារាំង។ ការធ្វើនយោបាយរបស់គាត់សព្វថ្ងៃនេះ ខ្ញុំមើលទៅគ្រាន់តែជារឿងកំដរអារម្មណ៍ ឬធ្វើក្នុងពេលអផ្សុក គ្មានគោលការណ៍ច្បាស់លាស់ មានតែទ្រឹស្ដី អនុវត្តន៍វិញ គឺសូន្យ (źero) ដោយគាត់សំអាងថា គាត់មានផ្ទះ មានជំនួញនៅបារាំងហើយ រឿងនៅស្រុកខ្មែរ គាត់ចេះតែស្រែកឱ្យតែឮ កុំឱ្យគេថាស្ងាត់តែប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះអ្នកក្នុងស្រុកកុំជឿអី គ្មានប្រយោជន៍ទេ។
កំហុសទី៥៖ លោក សម រង្សុី ជាមេដឹកនាំក្នុងគណបក្ស តែគាត់គ្មានភាពជាអ្នកដឹកនាំទេ ខ្ញុំមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលឯករាជ្យ២៣តុលា ជារដ្ឋាភិបាលដែលបង្កើតឡើងដោយបន្សល់ទុកនៅភាពមិនជឿទុកចិត្តគ្នារបស់មន្ត្រីជំនិតលោក សម រង្សុី គ្មានឡើយតំណែងជាក់លាក់សម្រាប់ លោកស្រី មូរ សុខហួរ, អេង ឆៃអ៊ាង និងហូ វ៉ាន់ ប៉ុន្តែគឺ គីម សុខ និងគ្នីគ្នាទៅវិញទេ ជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងមានតំណែងខ្ពស់បន្ទាប់ពីលោក សម រង្សុី។
តែទោះយ៉ាងណាយើងឃើញថាមានកាបង្កើតចលនាជាច្រើនដូចជាចលនាខ្មែរដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ (Khmer Movement for Democracy) ដឹកនាំដោយលោកស្រី មូរ សុខហួរ មានចលនាប្រជាធិបតេយ្យសង្គ្រោះជាតិ (ច.ប្រ.ស) នៅកូរ៉េខាងត្បូង ដឹកនាំដោយលោក ស សុខេម លោក ឃឹម វិជ្ជាធន និងបណ្ដាញយុវជនកម្ពុជាសកល (Global Cambodian Youth Network) ដឹកនាំដោយ សុភ័ណ្ឌ ឡារី លោក សេង ម៉េងប៊ុនរ៉ុង ចលនាវីរភាពសម រង្សុី ដឹកនាំដោយលោក ហេង សង្គ្រាម និងក្រុមអ្នកប្រយុទ្ធ CNRP ដឹកនាំដោយលោក Neang Sokhun។ និយាយឱ្យខ្លីទៅរដ្ឋាភិបាលក្រៅស្រុកមួយនេះ ជារដ្ឋាភិបាលខុសច្បាប់ គ្មានកម្លាំងធ្វើអ្វីបានឡើយ។
ចំពោះការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុវិញ មាត់ថាស្រឡាញ់ជាតិ និយាយអ្វីក៏ដោយក៏យកជាតិជាធំ ប្រមូលស្រោមសំបុត្រមកដល់មិនទាន់ទេ គឺប្រញាប់ចែកគ្នា ដណ្ដើមគ្នា មានតែលោក សម រង្សុី និងគ្នីគ្នាជំនិតៗទេ ដែលទទួលបានច្រើនយកទៅចាយ ខ្លះចាយសប្បាយហុឺហារ ខ្លះយកទៅលេងល្បែង ដែលនេះសុទ្ធសឹងប្រាសចាកពីគោលការណ៍ដើមដែលថាធ្វើដើម្បីជាតិ។ ពេលខ្លះទៀតបង្កើតលេសថា បាត់ស្រោមសំបុត្រដើម្បីយកលុយទៅចាយ រវល់តែរឿងលួចស្រោមសំបុត្រ និងបាត់ស្រោមសំបុត្រហ្នឹងហើយ គ្មានពេលគិតរឿងជាតិទេ មានសព្វគ្រប់ហ្មងបក្សក្រៅប្រទេសយើង។
កំហុសទី៦៖ លោក សម រង្សុី ធ្វើនយោបាយលឹបលរ ឈរស្រែកនៅក្រៅរបងផ្ទះ បានត្រឹមអើតមើលពីក្រៅ ដែលខ្ញុំយល់ថា អ្វីដែលគាត់កំពុងធ្វើនៅពេលនេះ ហាក់បង្ហាញពីការជិតអស់លទ្ធភាព និងជាសកម្មភាពខ្សោយទៅៗមុននឹងឈានដល់ពេលគាត់ធ្វើនយោបាយលែងកើត។ សកម្មភាពរបស់គាត់បរាជ័យគ្រប់ពេល។
កំហុសទី៧៖ លោក សម រង្សុី គ្មានគុណធម៌។ ក្នុងអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មានមេដឹកនាំ២នាក់ គឺលោក សម រង្សុី និងលោក កឹម សុខា។ តាមគំនិតរបស់ខ្ញុំ លោក កឹម សុខា មានគុណធម៌ និងងាយនិយាយជាមួយជាង បើប្រៀបធៀបនឹងលោក សម រង្សុី។ លោក កឹម សុខា និយាយច្បាស់លាស់ មានសីលធម៌ ចេះគោរព មិនចងគំនុំអ្នកណា ភាសាដែលគាត់និយាយមកធ្វើឱ្យយើងងាយនិយាយជាមួយ គាត់ចេះបត់បែន មិនដែលប្រមាថព្រះមហាក្សត្រ ហើយអ្វីដែលសំខាន់ គាត់មិនដែលរត់ចោលអ្នកគាំទ្រនោះទេ។ ផ្ទុយមកវិញលោក សម រង្សុី បានរត់ចោលអ្នកគាំទ្រខ្លួន តែណ្ហើយគាត់មានសញ្ជាតិ២ គាត់មិនខ្វល់ច្រើនទេ។
កំហុសទី៨៖ លាងខ្លួនឯងមិនទាន់ស្អាតផង តែស្ដីថាឱ្យគេ។ លោក សម សង្សុី តែងចោទថាថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាថា ពុកអាលួយ (គាត់មិននិយាយពាក្យ «ពុករលួយ» ទេ តែគាត់ហៅថា «ពុកអាលួយ»)។ កាលពីគណបក្សសង្គ្រោះជាតិមិនទាន់រំលាយ មន្ត្រីមួយចំនួននៅក្នុងគណបក្សនេះ ខិតខំធ្វើការណាស់តែមិនបានឡើងតំណែងទេ រឿងនេះអ្នកដឹងបានដឹង។
លោក សម រង្សុី ក៏ធ្លាប់ចោទលោក ហ៊ុន សែន ដែរថា មានសញ្ជាតិ២ ខ្មែរ និង Cyprus តែប្រហែលជាគាត់ភ្លេចគិតទៅថា ខ្លួនគាត់មានសញ្ជាតិ២ ខ្មែរ និងបារាំង។ ចំពោះខ្ញុំយល់ថា លោក ហ៊ុន សែន គ្មានសញ្ជាតិ២ទេ ដូចជាមិនមានភាពចាំបាច់សម្រាប់គាត់ក្នុងការមានសញ្ជាតិ២ គាត់នៅខ្មែរស្ទើរតែពេញមួយជីវិតហើយ។ ករណីមួយទៀតលោក សម រង្សុី រិះគន់រឿងការប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែររបស់រដ្ឋាភិបាល តែគាត់ខ្លួនឯងក៏ប្រារព្ធដែរ។ មួយរយៈមុន គឺរឿងបាល់ទាត់ World Cup ក៏មានគេរិះគន់លោក ហ៊ុន សែន ដែរ តែក្រុមរបស់ពួកគេក៏មើលបាល់ដែរ។ ខ្លួនឯងមិនទាន់លាងជម្រះស្អាតផង តែដើរស្រែកចោទគេ។
កំហុសទី៩៖ ពេលប្រទេសជាតិជួបប្រទះនឹងបញ្ហា លោក សម រង្សុី មិនបានជួយហើយថែមទាំងបង្កការលំបាក។ ជាឧទាហរណ៍ ក្នុងអំឡុងវិបត្តិរីករាលជំងឺកូវីដ-១៩ គាត់បានរិះគន់ចំពោះវ៉ាក់សាំងរបស់ប្រទេសចិន Sinovac និង Sinopharm។ ចំពោះរឿងនេះបើរដ្ឋាភិបាលមិនពន្លឿនការចាក់វ៉ាក់សាំងដែលមានទាំង២ប្រភេទ ហើយនៅបន្តរង់ចាំ Moderna ឬPfizer-BioNTech នោះស្ថានភាពនឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ យើងអាចនិយាយថា រដ្ឋាភិបាលសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ។ ឧទាហរណ៍មួយទៀត ក្នុងពេលដែលសត្រូវឈ្លានពានក្នុងឆ្នាំ២០២៥ លោក សម រង្សុី នឹកឃើញមុនគេ គឺចេញសារឱ្យពលរដ្ឋផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាល ខ្ញុំយល់ថាលោក សម រង្សុី គួរតែចេញសារលើកទឹកចិត្តវីរកងទ័ពឱ្យព្យាយាមប្រយុទ្ធការពារដឹកដី និងចេញសាររួមចិត្តកាយក្នុងពេលសង្គ្រាមនេះជាមួយរដ្ឋាភិបាល ទើបសមជាមេដឹកនាំល្អមួយរូប តែគាត់ហាក់គិតឃើញតែផ្ដួលគេឯង នេះបង្ហាញថា សត្រូវខាងក្រៅមិនគួរឱ្យខ្លាច តែអ្វីដែលគួរឱ្យខ្លាចគឺសត្រូវចេញពីសាច់ឯងមានឈាមជ័រជាខ្មែរ ឬគាត់គិតថាគាត់មានញ្ជាតិ២ អត់មានសញ្ជាតិខ្មែរទៀតក៏បាន?
ជារួមមក លោក សម រង្សុី ជាអ្នកធ្វើឱ្យគណបក្សសង្គ្រោះជាតិរលំរលាយ ហើយគាត់ខ្លួនឯងត្រូវរស់នៅនិរទេសខ្លួនក្រៅប្រទេស។ គាត់ និងគ្នីគ្នាជំនិតមួួយចំនួនបានរត់ចាកចេញពីប្រទេស ធ្វើឱ្យបក្សនយោបាយក្រឡាប់ចាក់ និងដកមនុស្សចេញពីគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ហើយអតីតតំណាងរាស្ដ្ររបស់បក្សគាត់ត្រូវបង្ខំចិត្តបង្កើតគណបក្សតូចៗជាច្រើន។
ថ្វីត្បិតថាគាត់ជាមេបក្សប្រឆាំងមែន តែរបៀបធ្វើនយោបាយរបស់គាត់តែងតែជួយ និងសម្រួលដោយប្រយោលដល់បក្សកាន់អំណាច។ គាត់រិះគន់ លាបពណ៌ និងចង់ផ្ដួលរំលំបក្សកាន់អំណាច តែគាត់និងក្រុមគាត់តែងតែធ្វើនយោបាយឱ្យបក្សកាន់អំណាចកាន់តែរឹងមាំ ចុះសម្រុងគ្នា និងកាន់តែជោគជ័យ។ បក្សកាន់អំណាចតែងតែឈ្នះ ហើយគាត់តែងតែចាញ់។ ធ្វើនយោបាយតាំងពីមានសន្លឹកបៀរកាន់ រហូតដល់អស់សន្លឹកបៀរកាន់ មិនដឹងធ្វើនយោបាយរបៀបម៉េចវិញ? ឬយើងអាចនិយាយប្រៀបធៀបបែបនេះថា រកសុីតាំងពីចំណេញមានទ្រព្យរហូតដល់អស់ទ្រព្យរលីង មិនដឹងរកសុីរបៀបម៉េចវិញ?
ការបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីខ្មែរ គឺគ្រាន់តែជាការស្រមើស្រមៃរបស់លោក សម រង្សុី ប៉ុណ្ណោះ គ្មានផ្លូវឬច្រកណាដែលគាត់អាចទទួលបានតំណែងនេះឡើយ សូម្បីតែច្បាប់ ក៏បិទផ្លូវគាត់ដែរ ព្រោះច្បាប់ស្ដីពីសញ្ជាតិមួយ ត្រូវបានឡាយព្រហស្ដលេខាដោយព្រះមហាក្សត្រកាលពីអំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២១។ ដូច្នេះ ពាក្យថា «នាយករដ្ឋមន្ត្រីខ្មែរ» បានក្លាយទៅជាពាក្យដែលលោក សម រង្សុី ធ្លាប់តែឮ ធ្លាប់តែដឹង ប៉ុន្តែគ្មានថ្ងៃបានប៉ះ និងទទួលបាននោះឡើយ។
នៅពេលខ្ញុំយល់ឃើញបែបនេះ អ្នកគាំទ្រលោក សម រង្សុី ប្រាកដជាមិនយល់ស្រប ហើយប្រឆាំងថាមិនអាចទេ។ ដើម្បីឱ្យកាន់តែច្បាស់ យើងអាចចូលរួមគិត និងចោទជាសំណួរទាំងអស់គ្នា ១) តើលោក សម រង្សុី អាចធ្វើអ្វីបានខ្លះជាដុំកំភួន? ២) តើលោក សម រង្សុី នៅសល់ពេលប៉ុន្មានទៀត អាយុកាន់តែច្រើនឡើងៗ? គាត់ធ្វើតែសកម្មភាពដដែលៗ ឯពេលវេលាចេះតែរំកិលទៅមុខ កាន់តែខើចពេល គ្មានអ្នកណារស់បាន១០០០ឆ្នាំទេ។ ៣) តើលោក សម រង្សុី ត្រូវរើខ្លួនចេញពីសំណាញ់ច្បាប់បានដោយរបៀបណា បើគាត់មានទោសជាប់ខ្លួនដែលត្រូវអនុវត្តន៍ទោសក្នុងពន្ធនាគារដល់ទៅរាប់សិបឆ្នាំឯណោះ? ៤) តើវប្បធម៌នយោបាយ ឬសារនយោបាយរបស់លោក សម រង្សុី មានតែពាក្យថា ផ្ដួលរំលំ ទេឬយ៉ាងណា គ្មានអ្វីជានយោបាយឱ្យល្អ និងអហិង្សាទេឬ? ៥) តើអាចទេថាខ្សែជីវិតនយោបាយរបស់ លោក សម រង្សុី ជិតចប់ហើយ តែនៅមានសំឡេងរប៉េះរប៉ោះនៅក្រៅរបងផ្ទះប៉ុណ្ណោះ មុននឹងផុតរលត់ទៅ? -FN-
ដោយ៖ សូរ្យ ចែងចាំង អតីតអ្នកគាំទ្រលោក សម រង្ស៉ី
