វិចារណកថា ១២ អំណោយដ៏ស្ងៀមស្ងាត់នៃធម្មជាតិ គំនិតផ្តើម «អំណោយដ៏អស្ចារ្យបំផុតជាច្រើននៃធម្មជាតិ តែងតែមកដល់ដោយគ្មានសំឡេង និងគ្មានការទាមទារ»

វិចារណកថា ១២

អំណោយដ៏ស្ងៀមស្ងាត់នៃធម្មជាតិ
គំនិតផ្តើម
«អំណោយដ៏អស្ចារ្យបំផុតជាច្រើននៃធម្មជាតិ តែងតែមកដល់ដោយគ្មានសំឡេង និងគ្មានការទាមទារ»

វិចារណកថា

យើងកត់សម្គាល់ឃើញ “អំណោយ” នៅពេលដែលមាននរណាម្នាក់ខ្ចប់វា ហើយហុចមកកាន់ដៃរបស់យើង។ ប៉ុន្តែអំណោយរបស់ធម្មជាតិភាគច្រើន តែងតែមកដល់តាមរបៀបផ្សេង។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យពេលព្រឹកចាំងចូលតាមបង្អួច។ ខ្យល់អាកាសបំពេញសួតរបស់យើង។ ដីទ្រទ្រង់ដំណាំឱ្យលូតលាស់។ ដើមឈើមួយដើមជួយបង្កើនភាពត្រជាក់ដល់ដី។ សត្វល្អិតហើរក្រេបផ្កា។ អំណោយផលទាំងនេះកើតឡើងយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ បន្តបន្ទាប់ឥតឈប់ឈរ និងងាយនឹងធ្វើឱ្យយើងមើលរំលង។
អត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួនពីធម្មជាតិ គឺជាអ្វីដែលយើងទទួលបានដោយផ្ទាល់ ដូចជា៖ អាហារ ទឹក សរសៃសូត្រ/សរសៃអំបោះ ថ្នាំសង្កូវ និងសម្ភារប្រកបដោយប្រយោជន៍។ ចំណែកអត្ថប្រយោជន៍ផ្សេងទៀត កើតឡើងតាមរយៈដំណើរការធម្មជាតិ។ រុក្ខជាតិអាចកាត់បន្ថយកម្ដៅ និងជួយទប់ដីមិនឱ្យហូរច្រោះ។ តំបន់ដីសើមអាចរក្សាទុកទឹក និងទ្រទ្រង់ភាវរស់ជាច្រើនប្រភេទ។ សត្វល្អិតនាំយកលម្អផ្កាជួយឱ្យរុក្ខជាតិមានផ្កាជាច្រើនអាចបន្តពូជបាន។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលមានសុខភាពល្អ រួមចំណែកដល់ការធ្វើឱ្យទឹកកាន់តែស្អាត ដីមានជីជាតិ ការសម្រួលអាកាសធាតុ និងសុខុមាលភាពរបស់មនុស្សជាតិ។
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជួនកាលហៅអត្ថប្រយោជន៍ទាំងនេះថា «សេវាកម្មប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី (Ecosystem Services)»។ ពាក្យនេះជួយឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងសហគមន៍អាចរាប់បញ្ចូលការចូលរួមចំណែករបស់ធម្មជាតិទៅក្នុងការសម្រេចចិត្តផ្សេងៗ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អំណោយនៃធម្មជាតិក៏មានន័យជ្រាលជ្រៅហួសពីអ្វីដែលប្រាក់កាសអាចវាស់វែងបាន។ ថ្ងៃរះអាចស្តារសេចក្តីក្លាហានឡើងវិញ។ សំឡេងបក្សីយំអាចនាំមកនូវភាពស្ងប់ស្ងាត់ ហើយទេសភាពដែលយើងធ្លាប់ស្គាល់ អាចរក្សានូវការចងចាំ អត្តសញ្ញាណ និងអារម្មណ៍នៃកាលៈទេសៈដើមរបស់យើង។
នៅពេលដែលអ្វីមួយមិនគិតថ្លៃ យើងអាចច្រឡំគិតថាវាមិនមានតម្លៃ។ ខ្យល់អាកាសមិនដែលផ្ញើវិក្កយបត្រទារលុយពីយើងទេ ប៉ុន្តែគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិណាអាចជំនួសតម្រូវការដកដង្ហើមរបស់យើងបានឡើយ។ ដើមឈើផ្តល់ជ្រកម្លប់ពេញវ័យមួយដើម អាចឈរដោយមិនទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ ប៉ុន្តែការបាត់បង់វានឹងធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ដឹងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងថ្ងៃដែលក្ដៅហួតហែង។
សេចក្តីដឹងគុណ ផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលយើងទទួលយកអំណោយផលទាំងនេះ។ វាមិនមែនមានន័យថា យើងក្រសោបយកដោយគ្មានដែនកំណត់ ហើយគ្រាន់តែពោលពាក្យ «អរគុណ» នោះទេ។ សេចក្តីដឹងគុណពិតប្រាកដ នាំទៅរក «ការថែរក្សា»។ ប្រសិនបើយើងដឹងគុណចំពោះទឹក យើងនឹងចៀសវាងការខ្ជះខ្ជាយ និងការធ្វើឱ្យទឹកកខ្វក់។ ប្រសិនបើយើងឱ្យតម្លៃលើជ្រកម្លប់ យើងនឹងការពារ និងដាំដើមឈើដែលសមស្រប។ ប្រសិនបើយើងស្រឡាញ់សត្វព្រៃ យើងនឹងគោរពជម្រករបស់ពួកវា។
ភាពសប្បុរសរបស់ធម្មជាតិ មិនមែនគ្មានទីបញ្ចប់នៅក្រោមគ្រប់លក្ខខណ្ឌនោះឡើយ។ ទន្លេមួយអាចប្រែជាកខ្វក់លឿនជាងដំណើរការធម្មជាតិអាចស្តារវាឡើងវិញ។ ដីអាចបាត់បង់លឿនជាងការកកើតឡើងវិញរបស់វា។ ប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិអាចបាត់បង់/ផុតពូជ នៅពេលដែលសម្ពាធកើនឡើងខ្លាំងពេក។ ការទទួលយកដោយប្រាជ្ញា គឺត្រូវស្វែងយល់ និងទទួលស្គាល់ពី «ដែនកំណត់»។
ថ្ងៃនេះ សូមរាប់អំណោយទាំងឡាយណាដែលមិនអាចច្រកចូលក្នុងប្រអប់បាន ដូចជា៖ ដង្ហើមចេញចូល ទឹកភ្លៀង ពណ៌ធម្មជាតិ ភាពត្រជាក់ត្រជុំ អាហារ ភពផែនដីដ៏ស្រស់ស្អាត និងជីវិតដែលជុំវិញអ្នក។ អ្នកអាចនឹងរកឃើញថា អ្នកគឺជាមនុស្សដែលមានបានស្ដុកស្ដម្ភជាងអ្វីដែលអ្នកធ្លាប់គិត។
«បេះដូងបៃតង ចាប់ផ្តើមចេញពីសេចក្តីដឹងគុណ»។ នៅពេលដែលយើងទទួលស្គាល់ថា យើងទទួលបានច្រើនប៉ុណ្ណា នោះការទទួលខុសត្រូវនឹងមិនមានអារម្មណ៍ថាជាបន្ទុកទៀតឡើយ។ វានឹងក្លាយជា “របៀបនៃការសម្តែងការអរគុណ” របស់យើងវិញ។
សេចក្តីដឹងគុណក៏ការពារ «សេចក្តីរីករាយ» ផងដែរ។ វាបង្វឹកយើងឱ្យកត់សម្គាល់ឃើញភាពសម្បូរបែប ដោយមិនបាច់ទាមទារអ្វីៗហួសប្រមាណ។ មនុស្សដែលចេះឱ្យតម្លៃលើខ្យល់រំភើយត្រជាក់ ឬផ្លែឈើមួយក្តាប់ តាំងចិត្តរៀនសូត្រថា ជីវិតដែលមានន័យ អាចរីកចម្រើនចេញពីការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ មិនមែនចេញពីការប្រើប្រាស់/ការទាមទារឥតឈប់ឈរនោះឡើយ។
ការពិចារណាតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា
កតញ្ញូកតវេទិតាធម៌ (សេចក្តីដឹងគុណ) ទទួលស្គាល់ថា ជីវិតរបស់យើងត្រូវ បានទ្រទ្រង់ដោយហេតុ/បច្ច័យ មនុស្ស និងប្រព័ន្ធជីវិតរាប់មិនអស់។ ការទទួលស្គាល់នេះ ជួយកាត់បន្ថយភាពមានមានះ/ប្រកាន់តួខ្លួន ហើយជំរុញឱ្យមានចិត្តសប្បុរសត្រឡប់ទៅវិញ។ ការថែរក្សាធម្មជាតិ ក្លាយជាទង្វើនៃការឆ្លើយតបគុណគ្នាទៅវិញទៅមក៖ យើងការពារអ្វីដែលតែងតែទ្រទ្រង់យើងជានិច្ច។
ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
តើអំណោយអ្វីខ្លះពីធម្មជាតិ ដែលខ្ញុំត្រូវពឹងផ្អែកជារៀងរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែមិនសូវបានឱ្យតម្លៃ?
សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
សរសេរសារអរគុណចំនួន ៥ ប្រយោគ ផ្ញើជូនផ្នែកណាមួយនៃធម្មជាតិ។ បន្ទាប់មក សម្តែងសេចក្តីដឹងគុណរបស់អ្នកតាមរយៈសកម្មភាពការពារមួយ។
ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ
នៅថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងទទួលយកអំណោយនៃធម្មជាតិដោយសេចក្តីដឹងគុណ ហើយឆ្លើយតបសេចក្តីដឹងគុណនោះវិញតាមរយៈការថែរក្សា។
«នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ គឺយើងកំពុងការពារសព្វសត្វទាំងអស់—រួមទាំងខ្លួនយើងផងដែរ»