ពេលវេលារំកិលទៅមុខ៖ ប្រតិកម្មរបស់ថៃចំពោះ UNCLOS ត្រូវបានមើលឃើញថាជាយុទ្ធសាស្ត្រចរចា ខណៈដំណើរការផ្សះផ្សាដែនសមុទ្រត្រូវបានពន្យារពេល
ពេលវេលារំកិលទៅមុខ៖ ប្រតិកម្មរបស់ថៃចំពោះ UNCLOS ត្រូវបានមើលឃើញថាជាយុទ្ធសាស្ត្រចរចា ខណៈដំណើរការផ្សះផ្សាដែនសមុទ្រត្រូវបានពន្យារពេល
សេចក្ដីសង្ខេប៖ កម្ពុជា និងថៃ ឯកភាពផ្តល់ពេលបន្ថែមដល់អ្នកសម្របសម្រួលឯករាជ្យក្រោម UNCLOS ដើម្បីជ្រើសរើសប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា ខណៈទីក្រុងបាងកកព្រមានថា ការងាកទៅប្រើនីតិវិធីច្បាប់របស់កម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយការទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា បានធ្វើឱ្យការចរចាព្រំដែនគោកកាន់តែស្មុគស្មាញ។
កម្ពុជា និងថៃ បានឯកភាពផ្តល់ពេលបន្ថែមដល់អ្នកសម្របសម្រួលឯករាជ្យចំនួន ៤ រូប ដែលត្រូវបានតែងតាំងក្រោម អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីជ្រើសរើសប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា (Conciliation Commission)។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ថៃបានព្រមានថា ការជំរុញរបស់កម្ពុជាក្នុងការដោះស្រាយការទាមទារដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាតាមរយៈនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ បានធ្វើឱ្យការចរចាព្រំដែនគោករវាងប្រទេសទាំងពីរកាន់តែមានភាពស្មុគស្មាញ។
ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា បានឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ថា អ្នកសម្របសម្រួល បានស្នើសុំពេលបន្ថែម ដើម្បីពិចារណាដោយប្រុងប្រយ័ត្នលើការតែងតាំង ដោយរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរបានឯកភាពតាមសំណើនេះ។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបានថ្លែងថា៖ «អ្នកផ្សះផ្សាឯករាជ្យទាំង៤ បានស្នើសុំចំណាយពេលបន្ថែម ដើម្បីពិចារណាដោយយកចិត្តទុកដាក់ថា នរណាគួរត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា។ កម្ពុជា និងថៃ សុទ្ធតែបានឯកភាពលើសំណើនេះ»។
កម្ពុជា និងថៃ បានតែងតាំងអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ដែលមានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ ប្រទេសនីមួយៗចំនួន ២ រូប ឱ្យធ្វើជាអ្នកផ្សះផ្សាក្រោមក្របខណ្ឌ UNCLOS។
អ្នកជំនាញទាំង៤ រូប ដែលត្រូវបានតែងតាំង រួមមាន សាស្ត្រាចារ្យ Jean-Marc Thouvenin និងលោក Peter Taksoe-Jensen តំណាងភាគីកម្ពុជា ហើយចៅក្រម Ruediger Wolfrum និងចៅក្រម Albert Hoffmann តំណាងភាគីថៃ។ ពួកគេបំពេញតួនាទីជាអាជ្ញាកណ្តាលឯករាជ្យ និងអព្យាក្រឹត មិនមែនជាតំណាងរដ្ឋាភិបាលឡើយ។ ភារកិច្ចបន្ទាន់របស់ពួកគេ ក្រោមមាត្រា៣ នៃឧបសម្ព័ន្ធទី៥ នៃ UNCLOS គឺរួមគ្នាជ្រើសរើសអ្នកជំនាញទី៥ មកធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សា។
កម្ពុជា បានផ្តួចផ្តើមនីតិវិធីផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ចក្រោម UNCLOS កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា បន្ទាប់ពីគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានសម្រេចលុបចោលជាឯកតោភាគីនូវ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ (MoU 2001) កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ដែលជាក្របខណ្ឌគ្រប់គ្រងការទាមទារតំបន់សមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារបស់ប្រទេសទាំងពីរ។
ក្រសួងបានបញ្ជាក់ថា ការពន្យារពេលនេះ នឹងមិនប៉ះពាល់ដល់ពេលវេលាដែលបានកំណត់សម្រាប់ដំណើរការនីតិវិធីនោះទេ។ អ្នកនាំពាក្យបានថ្លែងថា៖ «ពេលបន្ថែមដែលអ្នកផ្សះផ្សាបានស្នើសុំ ដើម្បីពិចារណាអំពីការតែងតាំងប្រធានគណៈកម្មការ មានរយៈពេលសមរម្យ និងសមស្របទាំងស្រុង ដោយសារតួនាទីនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង ចំពោះដំណើរការផ្សះផ្សាទាំងមូល។ វានឹងមិនប៉ះពាល់ដល់ពេលវេលា ឬជំហាននីតិវិធីណាមួយដែលបានកំណត់ទុកនោះឡើយ»។
ថ្លែងនៅទីក្រុងប៉េកាំងកាលពីម្សិលមិញ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeow) បានលើកឡើងថា ការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការបន្តនីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំបានប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តរវាងប្រទេសទាំងពីរ និងធ្វើឱ្យការចរចាលើបញ្ហាព្រំដែនគោកកាន់តែលំបាក។
លោក Sihasak បានថ្លែងថា៖ «នៅពេលនេះ កម្ពុជាបានបិទទ្វារចំពោះការពិភាក្សាអំពីព្រំដែនគោក។ នេះធ្វើឱ្យអ្វីៗកាន់តែពិបាក»។
លោកបានបន្តថា កម្ពុជាមិនគួរចាប់ផ្តើមនីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំមុនពេលអស់លទ្ធភាពក្នុងការចរចាទ្វេភាគីនោះទេ ដោយលោកនៅតែប្រកាន់ជំហរថា បញ្ហាព្រំដែនគួរតែត្រូវបានដោះស្រាយដោយផ្ទាល់រវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ។
លោក Sihasak បានបន្ថែមថា៖ «យើងសូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះសុច្ឆន្ទៈរបស់ចិន ប៉ុន្តែបញ្ហានេះ គឺជាបញ្ហាដែលថៃ និងកម្ពុជា ត្រូវពិភាក្សាដោយផ្ទាល់»។
លោក ពូ សុធីរៈ អតីតអ្នកការទូត និងទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់នៃមជ្ឈមណ្ឌលខ្មែរសិក្សាកិច្ចការតំបន់ បានលើកឡើងថា ប្រតិកម្មរបស់ថៃ គួរត្រូវបានមើលឃើញថា ជាយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការចរចា មិនមែនជាការបដិសេធការសន្ទនានោះទេ។
លោក សុធីរៈ បានលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំគិតថា វាជាយុទ្ធសាស្ត្រចរចាច្រើនជាង។ ខ្ញុំគិតថា ថៃក៏ចង់បានសន្តិភាពដែរ។ ថៃចង់ដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន ប៉ុន្តែចង់បានដំណោះស្រាយដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន»។
លោក សុធីរៈ បានថ្លែងថា ថៃកំពុងព្យាយាមពង្រឹងជំហរចរចារបស់ខ្លួន ព្រោះកម្ពុជាកំពុងទទួលបានការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិកាន់តែច្រើន បន្ទាប់ពីបានចាប់ផ្តើមនីតិវិធីក្រោម UNCLOS។
«ការលុបចោល MoU បានធ្វើឱ្យកម្ពុជាគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីការបន្តនីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំដែលជាវិធីដ៏ថ្លៃថ្នូរ និងអាចទទួលយកបានបំផុត។ កម្ពុជាបានប្រាប់ថៃកុំឱ្យលុបចោល MoU ហើយបន្តការចរចាទ្វេភាគី។ ប៉ុន្តែដោយសារនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃ ពួកគេត្រូវតែលុបចោលវា»។
លោកបានបន្ថែមថា ការពិភាក្សាទ្វេភាគីនៅតែអាចធ្វើឡើងបាន ក្នុងក្របខណ្ឌនៃដំណើរការផ្សះផ្សាក្រោម UNCLOS ប្រសិនបើថៃមានភាពស្មោះត្រង់។
«ប្រសិនបើថៃពិតជាចង់ដោះស្រាយតាមរយៈទ្វេភាគី វាគួរតែចូលរួមក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំហើយពិភាក្សាជាមួយកម្ពុជា និងអះអាងចំពោះកម្ពុជាថា បញ្ហានេះអាចដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី តាមរយៈការយោគយល់ និងធ្វើសម្បទានឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក»។
លោកក៏បានកោតសរសើរចំពោះការបន្តប្តេជ្ញាចិត្តរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីក្នុងការជំរុញកិច្ចសន្ទនា។
លោក សុធីរៈ បន្តថា «ខ្ញុំសូមអបអរសាទរលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលធ្វើបានយ៉ាងល្អ ក្នុងការចរចា និងផ្ញើសារទៅកាន់ថៃថា ទោះបីមានឱកាសត្រឹមមួយភាគរយសម្រាប់ការចរចាទ្វេភាគី ឬការទូតក៏ដោយ កម្ពុជានៅតែជ្រើសរើសផ្លូវនោះ»។
លោកបានបន្ថែមថា ថៃបានធ្វើឱ្យជំហររបស់ខ្លួនចុះខ្សោយ ដោយសារការលុបចោល MoU ឆ្នាំ២០០១។
«ថៃចង់កំណត់ទិសដៅនៃដំណើរការនេះ ប៉ុន្តែបានប្រព្រឹត្តកំហុសជាយុទ្ធសាស្ត្រ ដោយលុបចោល MoU ឆ្នាំ២០០១។ ហេតុនេះហើយ ទើបកម្ពុជាងាកទៅរកនីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ»។
លោកក៏បានបង្ហាញក្តីបារម្ភចំពោះព័ត៌មានដែលថា ថៃចង់ផ្តោតតែលើការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ ជាជាងការអភិវឌ្ឍរួមនៅក្នុងតំបន់ទាមទារត្រួតស៊ីគ្នា (OCA)។
សារមួយទៀតដែលខ្ញុំបានអានពីភាគីថៃគឺថា ពួកគេគ្រាន់តែចង់កំណត់ព្រំដែន OCA ទាំងមូលប៉ុណ្ណោះ។ ពួកគេមិនចង់និយាយអំពីការអភិវឌ្ឍរួមគ្នាទេ។ នេះជាអ្វីដែលខ្ញុំចង់ឃើញកើតឡើង ប៉ុន្តែវានឹងស្មុគស្មាញខ្លាំងណាស់។
ទោះបីអនុសាសន៍របស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សាមិនមានអានុភាពចងកាតព្វកិច្ចតាមផ្លូវច្បាប់ក៏ដោយ លោក សុធីរៈ យល់ថា ដំណើរការនេះនៅតែជាឱកាសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ ក្នុងការឈានទៅរកដំណោះស្រាយយូរអង្វែង។
«ដំណោះស្រាយដ៏ប្រសើរបំផុត គឺភាគីទាំងពីរព្រមព្រៀងគ្នា ហើយអនុញ្ញាតឱ្យដំណើរការនេះបញ្ចប់។ អ្វីដែលពួកគេអាចព្រមព្រៀងគ្នាបានតាមទ្វេភាគី ក្នុងអំឡុងដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនឹងក្លាយជាសន្ធិសញ្ញា ហើយសន្ធិសញ្ញាមានអានុភាពផ្លូវច្បាប់»។
លោកបានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរបន្តប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះដំណើរការនេះ ដោយលើកឡើងថា៖ «រថភ្លើងបានចេញពីស្ថានីយរួចហើយ។ យើងត្រូវធ្វើដំណើរដល់គោលដៅ ហើយមើលថានឹងមានអ្វីកើតឡើង។ ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលល្អ ភាគីទាំងពីរត្រូវចេះសម្របសម្រួល យល់ចិត្តគ្នា និងសម្បទានទៅវិញទៅមក»។
ទោះបីដំណើរការនេះមិនមានអានុភាពចងកាតព្វកិច្ចតាមផ្លូវច្បាប់ក៏ដោយ លោក សុធីរៈ បានបង្ហាញសុទិដ្ឋិនិយមដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។
«ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ប្រទេសទាំងពីរនឹងធ្វើការជាមួយគ្នាដោយរលូន និងមានការយល់ចិត្តគ្នា។ កុំបង្កឧបសគ្គ កុំស្វែងរកភាពខ្វែងគំនិតគ្នា ប៉ុន្តែសូមមករួមគ្នាដោយសុចរិតចិត្ត ដើម្បីប្រទេសទាំងពីរឈានទៅសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងរួម»។
-Khmer Times-
