វិចារណកថា! ការគំរាមកំហែងដែលមើលមិនឃើញ៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងវិបត្តិដែលកំពុងរីករាលដាលនៃមីក្រូប្លាស្ទិក

#OpEd

(ភ្នំពេញ)៖ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុសកលលោក ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេលើកយកមកពិភាក្សាជុំវិញបញ្ហានៃការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូន ថាមពលកកើតឡើងវិញ និងការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាព។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មានវិបត្តិបរិស្ថានមួយផ្សេងទៀតដែលកំពុងរីករាលដាលយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់នៅតាមមហាសមុទ្រ ទន្លេ ដី ខ្យល់ និងសូម្បីតែនៅក្នុងរាងកាយរបស់មនុស្ស៖ នោះគឺមីក្រូប្លាស្ទិក (Microplastics)។

បើទោះបីជាពួកវាមានទំហំតូចល្អិតក៏ដោយ ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់របស់វាមានវិសាលភាពធំធេង ហើយទំនាក់ទំនងរបស់វាជាមួយនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុគឺមានភាពជ្រាលជ្រៅជាងអ្វីដែលមនុស្សភាគច្រើនបានដឹង។

មីក្រូប្លាស្ទិក គឺជាភាគល្អិតប្លាស្ទិកតូចៗដែលមានទំហំតិចជាង ៥មីលីម៉ែត្រ ដែលមានប្រភពមកពីការរលាយនៃសំណល់ប្លាស្ទិក វាយនភណ្ឌសំយោគ ផលិតផលឧស្សាហកម្ម និងសម្ភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃរាប់មិនអស់។ នៅពេលដែលវាត្រូវបានបញ្ចេញទៅក្នុងបរិស្ថាន វាមិនអាចទៅរួចឡើយក្នុងការកម្ចាត់ពួកវាចេញឱ្យអស់ទាំងស្រុង។ ពួកវាធ្វើដំណើរតាមចរន្តទឹក ចរាចរនៅក្នុងបរិយាកាស និងប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៅជុំវិញពិភពលោក។

ទំនាក់ទំនងរវាងប្លាស្ទិក និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ចាប់ផ្តើមតាំងពីដំណាក់កាលផលិត។ ប្លាស្ទិកភាគច្រើនត្រូវបានផលិតឡើងពីឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល។ ការទាញយក ការចម្រាញ់ ការផលិត និងការដឹកជញ្ជូនប្លាស្ទិក សុទ្ធតែបង្កើតឱ្យមានការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់យ៉ាងច្រើន។ ប្រសិនបើនិន្នាការបច្ចុប្បន្ននៅតែបន្ត ប្លាស្ទិកនឹងក្លាយជាចំណែកដ៏ធំមួយនៃការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនសកលក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ខាងមុខ។ ប៉ុន្តែទំនាក់ទំនងនេះមិនបញ្ចប់ត្រឹមនោះទេ។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានពន្លឿនការបំបែកកម្ទេចសំណល់ប្លាស្ទិកឱ្យទៅជាមីក្រូប្លាស្ទិក។

សីតុណ្ហភាពកាន់តែក្តៅ កាំរស្មីយូវី (UV) កាន់តែខ្លាំង ទឹកជំនន់ ព្យុះ និងភាពច្របូកច្របល់នៃចរន្តទឹកសមុទ្រ បានធ្វើឱ្យប្លាស្ទិកខ្នាតធំបំបែកខ្លួនកាន់តែលឿន ដែលបង្កើនការរីករាលដាលនៃភាគល្អិតតូចៗទាំងនេះទៅក្នុងធម្មជាតិ។

បច្ចុប្បន្ន មីក្រូប្លាស្ទិក ត្រូវបានរកឃើញតាំងពីមហាសមុទ្រដែលជ្រៅបំផុត រហូតដល់ផ្ទាំងទឹកកកនៅតំបន់អាកទិក។ សត្វសមុទ្របានលេបពួកវាចូលទៅក្នុងពោះ ដោយសារច្រឡំថាជាចំណី។ ត្រី ខ្យង បក្សីសមុទ្រ និងសូម្បីតែប្លង់តុង ក៏ផ្ទុកភាគល្អិតទាំងនេះតាមរយៈខ្សែសង្វាក់អាហារ។ ជាចុងក្រោយ មនុស្សក៏បានបរិភោគពួកវាវិញតាមរយៈអាហារសមុទ្រ ទឹកផឹក និងការដកដង្ហើមក្នុងបរិយាកាស។

ផលវិបាកទាំងនេះមិនទាន់ត្រូវបានយល់ដឹងពេញលេញនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែសញ្ញាព្រមានកំពុងស្ថិតក្នុងកម្រិតអាសន្ន។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងសិក្សាកាន់តែខ្លាំងឡើងអំពីទំនាក់ទំនងរវាងមីក្រូប្លាស្ទិក និងការរំខានដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ការកាត់បន្ថយជីវៈចម្រុះ និងហានិភ័យសក្តានុពលចំពោះសុខភាពមនុស្ស។ វត្តមានដ៏យូរអង្វែងរបស់ពួកវានៅក្នុងបរិស្ថាន មានន័យថាបញ្ហានេះនឹងមិនបាត់ទៅវិញដោយងាយនោះទេ ទោះបីជាការផលិតប្លាស្ទិកត្រូវបានបញ្ឈប់នៅថ្ងៃស្អែកក៏ដោយ។

ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងមីក្រូប្លាស្ទិក ក៏បានជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ទៅវិញទៅមកតាមបែបប្រយោលផងដែរ។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលរងការខូចខាតដោយសារការបំពុល នឹងមានសមត្ថភាពទប់ទល់កាន់តែខ្សោយទៅនឹងសម្ពាធអាកាសធាតុ។ ថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មដែលកំពុងរងគ្រោះដោយសារទឹកសមុទ្រឡើងកម្ដៅ ក៏ត្រូវប្រឈមមុខបន្ថែមទៀតជាមួយនឹងការបំពុលប្លាស្ទិក។ ព្រៃកោងកាង និងតំបន់ដីសើមដែលកកស្ទះដោយកាកសំណល់ បានបាត់បង់សមត្ថភាពខ្លះៗក្នុងការស្រូបយកកាបូន និងការការពារឆ្នេរសមុទ្រពីព្យុះ។

ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជារឿយៗជាអ្នករងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ ប្រទេសជាច្រើនប្រឈមនឹងនគរូបនីយកម្មយ៉ាងលឿន និងការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក ដោយមិនមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសំណល់គ្រប់គ្រាន់។ ទន្លេបានក្លាយជាបំពង់បង្ហូរដែលនាំកាកសំណល់ប្លាស្ទិកទៅកាន់មហាសមុទ្រ ខណៈពេលដែលការដុតសំរាមក្នុងទីវាលបានបញ្ចេញទាំងសារធាតុពុល និងឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។

ក្របខ័ណ្ឌសកលដែលដោះស្រាយបញ្ហាអាកាសធាតុ និងការបំពុល រួមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស បានទទួលស្គាល់កាន់តែខ្លាំងពីតម្រូវការសម្រាប់ដំណោះស្រាយបរិស្ថានដែលរួមបញ្ចូលគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការដោះស្រាយបញ្ហាមីក្រូប្លាស្ទិកត្រូវការលើសពីយុទ្ធនាការកែច្នៃឡើងវិញ ពោលគឺវាទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាប្រព័ន្ធ។

រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែពង្រឹងបទប្បញ្ញត្តិលើប្លាស្ទិកដែលប្រើប្រាស់បានតែម្តង កែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងសំណល់ និងលើកទឹកចិត្តដល់ការរចនាផលិតផលប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ វិស័យឧស្សាហកម្មត្រូវតែកាត់បន្ថយការវេចខ្ចប់ប្លាស្ទិកដែលមិនចាំបាច់ និងវិនិយោគលើសម្ភារៈជំនួសដែលអាចរលាយក្នុងធម្មជាតិបាន។ ចំណែកឯអ្នកប្រើប្រាស់វិញ ត្រូវផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថមករកការប្រើប្រាស់ដែលមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។

កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិក៏មានសារៈសំខាន់ស្មើគ្នាដែរ ព្រោះការបំពុលប្លាស្ទិកមិនស្គាល់ព្រំដែនប្រទេសឡើយ។ ដបប្លាស្ទិកដែលត្រូវបានបោះចោលក្នុងប្រទេសមួយ អាចនឹងបំបែកជាមីក្រូប្លាស្ទិកនៅចម្ងាយរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ។

វិបត្តិនៃមីក្រូប្លាស្ទិកបានបង្ហាញពីការពិតដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភអំពីការអភិវឌ្ឍន៍ទំនើប៖ ភាពងាយស្រួលជារឿយៗបានលាក់កំបាំងនូវការចំណាយផ្នែកបរិស្ថានក្នុងរយៈពេលវែង។ ភាគល្អិតតូចៗដែលមិនអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ កំពុងតែរៀបចំវាសនាសុខភាពនៃប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងមនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងបង្រៀនពិភពលោកថា គ្មានបញ្ហាបរិស្ថានណាមួយកើតឡើងដោយដាច់ឡែកពីគ្នានោះទេ។ ការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាព ត្រូវតែរួមបញ្ចូលទាំងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការបំពុល សំណល់ និងការប្រើប្រាស់ដែលគ្មាននិរន្តរភាព។ គ្រោះថ្នាក់នៃមីក្រូប្លាស្ទិកអាចមានទំហំតូចល្អិត ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់របស់វាចំពោះភពផែនដី គឺធំធេងណាស់៕

ប្រភព៖ ក្រសួងបរិស្ថាន