អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន ចេញអត្ថបទវិភាគនិងសង្ខេបព្រឹត្តិការណ៍ក្តៅគគុក៖ «ស្ថានភាពដ៏តានតឹងរវាង សហរដ្ឋអាមេរិក-អ៉ីស្រាអែល និងអ៉ីរ៉ង់»

អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន ចេញអត្ថបទវិភាគនិងសង្ខេបព្រឹត្តិការណ៍ក្តៅគគុក៖ «ស្ថានភាពដ៏តានតឹងរវាង សហរដ្ឋអាមេរិក-អ៉ីស្រាអែល និងអ៉ីរ៉ង់»

#Op_Ed

(ភ្នំពេញ)៖ លោក ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារង នៃមហាអយ្យការអមតុលាការកំពូលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញអត្ថបទពិសេស និងទាន់ហេតុការណ៍ ដោយសង្ខេបព្រឹត្តិការណ៍ក្តៅគគុក៖ ស្ថានភាពដ៏តានតឹងរវាង សហរដ្ឋអាមេរិក-អ៉ីស្រាអែល និងអ៉ីរ៉ង់។

លោក ផាន់ វណ្ណរ័ត្ន បានរៀបរាប់ថា មជ្ឈិមបូព៌ាកំពុងក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃការចាប់អារម្មណ៍របស់ពិភពលោកម្តងទៀត បន្ទាប់ពីមានការវាយប្រហារយោធាទៅវិញទៅមកវាង អ៊ីស្រាអែល សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។

មនុស្សជាច្រើនកំពុងចោទសួរថា៖

*ហេតុអ្វីបានជាអ៉ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកវាយប្រហារអ៉ីរ៉ង់?
*ហេតុអ្វីបានជាអ៊ីរ៉ង់ឆ្លើយតបវិញដោយការកំណត់គោលដៅលើមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក និងតំបន់នានាក្នុងតំបន់ឈូងសមុទ្រ?
*តើរឿងនេះមានន័យយ៉ាងណាសម្រាប់ពិភពលោក?

នេះគឺជាការពន្យល់ដ៏ច្បាស់លាស់ និងប្រកបដោយតុល្យភាព។ ហេតុអ្វីបានជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៉ីស្រាអែល វាយប្រហារអ៉ីរ៉ង់? ឫសគល់នៃជម្លោះនេះបានកើតមានឡើងរាប់ទសវត្សរ៍មកហើយ។

ជម្លោះនុយក្លេអ៊ែរ៖

អ៉ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានចោទប្រកាន់អ៉ីរ៉ង់ជាយូរមកហើយថា កំពុងព្យាយាមបង្កើតសមត្ថភាពអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ចំណែកអ៉ីរ៉ង់បានអះអាងថា កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួនគឺសម្រាប់គោលបំណងថាមពលសន្តិភាពតែប៉ុណ្ណោះ។ ការចរចា និងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិបានព្យាយាមកម្រិតការអភិវឌ្ឍន៍នុយក្លេអ៊ែររបស់អ៉ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែទំនុកចិត្តរវាងភាគីទាំងសងខាងបានបន្តបែកបាក់ម្តងហើយម្តងទៀត។

តាមទស្សនៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៉ីស្រាអែល៖

*ការរីកចម្រើននុយក្លេអ៊ែររបស់អ៉ីរ៉ង់ គឺជាការគំរាមកំហែងសន្តិសុខដោយផ្ទាល់។
*កម្មវិធីមីស៊ីលរបស់អ៉ីរ៉ង់ បង្កើនហានិភ័យយោធាក្នុងតំបន់។
*អ៉ីរ៉ង់គាំទ្រក្រុមប្រដាប់អាវុធក្នុងប្រទេសលីបង់ ហ្គាហ្សា ស៊ីរី អ៉ីរ៉ាក់ និងយេម៉ែន ដែលប្រឆាំងនឹងអ៉ីស្រាអែល និងឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក។

ដោយសារក្តីបារម្ភទាំងនេះ អ៉ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិកយល់ថា សកម្មភាពយោធាជួនកាលគឺជារឿងចាំបាច់ ដើម្បីបង្ការអ្វីដែលពួកគេមើលឃើញថាជាការគំរាមកំហែងកាន់តែធំនៅពេលអនាគត។

តាមទស្សនៈរបស់អ៉ីរ៉ង់៖

*ខ្លួនមានសិទ្ធិក្នុងការអភិវឌ្ឍថាមពលនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិល។
*ខ្លួនមើលឃើញថាអ៉ីស្រាអែលគឺជាអ្នកបង្កជម្លោះនៅក្នុងតំបន់។
*ខ្លួនជឿថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងដាក់សម្ពាធ និងទណ្ឌកម្មលើខ្លួនដោយអយុត្តិធម៌។

ហេតុអ្វីបានជាអ៉ីរ៉ង់វាយបកវិញ ដោយរួមទាំងមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក និងតំបន់ឈូងសមុទ្រផង?

បន្ទាប់ពីត្រូវបានវាយប្រហារ អ៉ីរ៉ង់បានឆ្លើយតបវិញជាមួយនឹងការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល និងដ្រូន។ គោលដៅទាំងនោះត្រូវបានរាយការណ៍ថាមាន៖

*តំបន់យោធាអ៉ីស្រាអែល
*មូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់
*ទីតាំងក្នុងបណ្តាប្រទេសដែលផ្តល់ទីកន្លែងសម្រាប់កងកម្លាំងអាមេរិក
*អ៉ីរ៉ង់បានពណ៌នាសកម្មភាពទាំងនេះថាជាការសងសឹក និងជាការការពារខ្លួន។

ហេតុអ្វីបានជាកំណត់គោលដៅលើមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិកក្នុងប្រទេសដូចជា អារ៉ាប់រួម កាតា គុយវ៉ែត បារ៉ែន ឬអ៉ីរ៉ាក់? ពីព្រោះ៖

*ប្រទេសទាំងនេះផ្តល់ទីតាំងសម្រាប់ដំឡើងយោធាអាមេរិក។
*អ៉ីរ៉ង់ចាត់ទុកមូលដ្ឋានទាំងនោះថាជាផ្នែកនៃបណ្តាញយោធាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ប្រឆាំងនឹងខ្លួន។
*វាមានបំណងផ្ញើសារថា ការវាយប្រហារលើទឹកដីអ៉ីរ៉ង់នឹងមិនអាចរំលងដោយគ្មានការឆ្លើយតបឡើយ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បណ្តាប្រទេសឈូងសមុទ្របានថ្កោលទោសចំពោះការទាញពួកគេឱ្យចូលក្នុងជម្លោះនេះ ដោយនិយាយថាអធិបតេយ្យភាពរបស់ពួកគេគួរតែត្រូវបានគោរព។ ពួកគេភាគច្រើនចង់បានស្ថិរភាព មិនមែនសង្គ្រាមនោះទេ។

ការពិត នេះមិនមែនជារឿងសាមញ្ញនោះទេ។ ស្ថានភាពនេះមិនមែនជាការបែងចែក ល្អ ឬអាក្រក់ នោះទេ។ វាគឺជាការតស៊ូអំណាចដ៏ស្មុគស្មាញដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ៖

*ការភ័យខ្លាចរឿងនុយក្លេអ៊ែរ
*ការប្រជែងអំណាចក្នុងតំបន់
*ជម្លោះតំណាង (Proxy conflicts)
*បរាជ័យនៃវិស័យការទូត
*ការមិនទុកចិត្តគ្នាអស់រយៈពេលរាប់ទសវត្សរ៍។

ភាគីនីមួយៗសុទ្ធតែអះអាងថាខ្លួនកំពុងធ្វើសកម្មភាពដើម្បីការពារខ្លួន ហើយភាគីនីមួយៗក៏ចោទប្រកាន់ម្ខាងទៀតថាជាអ្នកបង្កជម្លោះ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រជាជនស៊ីវិលនៅទូទាំងតំបន់កំពុងប្រឈមមុខនឹងការភ័យខ្លាច ការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងភាពមិនច្បាស់លាស់។

តើអ្វីទៅជាផលវិបាកជាសកល?

*១៖ ការរីកសាយភាយនៃជម្លោះក្នុងតំបន់៖ មានហានិភ័យដែលប្រទេសកាន់តែច្រើន ឬក្រុមប្រដាប់អាវុធផ្សេងទៀតអាចនឹងចូលរួម ដែលធ្វើឱ្យជម្លោះរីកធំលើសពីការវាយប្រហារដោយផ្ទាល់។

*២៖ ផលប៉ះពាល់លើប្រេង និងសេដ្ឋកិច្ច៖ ឈូងសមុទ្រពែក្ស គឺជាផ្លូវថាមពលដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។ ការរំខានណាមួយអាចធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងពិភពលោកហក់ឡើងខ្ពស់ ដែលប៉ះពាល់ដល់តម្លៃប្រេងឥន្ធនៈ ការដឹកជញ្ជូន តម្លៃអាហារ និងអតិផរណានៅទូទាំងពិភពលោក។

*៣៖ ការផ្លាស់ប្តូរទំនាក់ទំនងនយោបាយ៖ មហាអំណាចពិភពលោកកំពុងមានប្រតិកម្មខុសៗគ្នា។ ខ្លះគាំទ្រអ៉ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិក ខ្លះទៀតថ្កោលទោសការវាយប្រហារ។ រឿងនេះអាចធ្វើឱ្យការបែកបាក់ជាសកលកាន់តែស៊ីជម្រៅ។

*៤. ភាពតានតឹងនុយក្លេអ៊ែរ៖ ជាការគួរឱ្យអស់សំណើច សកម្មភាពយោធាដែលមានបំណងបញ្ឈប់ការរីកសាយភាយនុយក្លេអ៊ែរ ជួនកាលអាចធ្វើឱ្យវាកើនឡើងទៅវិញ ប្រសិនបើប្រទេសមួយមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនត្រូវការការទប់ស្កាត់កាន់តែខ្លាំងដើម្បីការពារខ្លួន។

តើនរណាជាអ្នកបង់ថ្លៃពិតប្រាកដ?

ក្នុងជម្លោះបែបនេះ ថ្នាក់ដឹកនាំនយោបាយប្រកែកគ្នាអំពីយុទ្ធសាស្ត្រ និងសន្តិសុខ។ ប៉ុន្តែប្រជាជនសាមញ្ញជាអ្នករងគ្រោះបំផុត៖

*គ្រួសារដែលរស់នៅក្នុងភាពភ័យខ្លាច
*អស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច
*ការបាត់បង់ជីវិត
*របួសផ្លូវចិត្តរយៈពេលវែង
*សង្គ្រាមកម្រនឹងបង្កើតឱ្យមានអ្នកឈ្នះពិតប្រាកដណាស់ ជាពិសេសសម្រាប់ជនស៊ីវិល។

តើយើងគួររៀនអ្វីខ្លះពីរឿងនេះ?

*១៖ សកម្មភាពយោធា ជាធម្មតាគឺជាលទ្ធផលនៃបរាជ័យផ្នែកនយោបាយរយៈពេលវែង។
*២៖ វដ្តនៃការសងសឹកអាចកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សហួសពីការគ្រប់គ្រង។
*៣៖ វិស័យការទូត ទោះបីជាពិបាកក៏ដោយ ជារឿយៗតែងតែមានសុវត្ថិភាពជាងសង្គ្រាម។
*៤៖ សេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខសកលមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត។

ការគិតចុងក្រោយ

វាជារឿងសំខាន់ក្នុងការតាមដានព័ត៌មាន ប៉ុន្តែក៏ត្រូវមានភាពយុត្តិធម៌ និងការពិចារណាផងដែរ។ ប្រតិកម្មតាមអារម្មណ៍ និងព័ត៌មានមិនពិតអាចធ្វើឱ្យភាពតានតឹងកាន់តែអាក្រក់។ ការយល់ដឹងអំពីទិដ្ឋភាពទាំងមូលជួយឱ្យយើងពិភាក្សាអំពីបញ្ហាទាំងនេះដោយការទទួលខុសត្រូវ។

មជ្ឈិមបូព៌ាមិនត្រូវការការបំផ្លិចបំផ្លាញបន្ថែមទៀតទេ។ ពិភពលោកមិនត្រូវការសង្គ្រាមដ៏រ៉ាំរ៉ៃមួយទៀតទេ។ អ្វីដែលមនុស្សគ្រប់ទីកន្លែងសង្ឃឹមនៅពេលនេះ គឺការអត់ធ្មត់ ការសន្ទនា និងផ្លូវត្រឡប់ទៅរកស្ថិរភាពវិញ។

តើច្បាប់អន្តរជាតិថាយ៉ាងណា ជុំវិញភាពតានតឹងរវាង អាមេរិក-អ៉ីស្រាអែល និងអ៉ីរ៉ង់?

-Fresh News-