កម្ពុជាដាក់ជម្រើស៣បញ្ចប់ភាពជាប់គាំងដែនសមុទ្រ ជំរុញថៃបង្ហាញដំណោះស្រាយជាក់ស្តែង

កម្ពុជាដាក់ជម្រើស៣បញ្ចប់ភាពជាប់គាំងដែនសមុទ្រ ជំរុញថៃបង្ហាញដំណោះស្រាយជាក់ស្តែង

ភ្នំពេញ: កម្ពុជាបានដាក់ជម្រើសដោះស្រាយចំនួន៣ ទៅកាន់គណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រជាមួយថៃដែលអូសបន្លាយជាច្រើនទសវត្សរ៍ ខណៈជំរុញឱ្យទីក្រុងបាងកកផ្តោតលើទឡ្ហីករណ៍ផ្លូវច្បាប់ និងសំណើដែលអាចអនុវត្តបាន ជាជាងលើកឡើងការចោទប្រកាន់ដែលមិនពាក់ព័ន្ធ។

ជម្រើសទាំងនេះត្រូវបានលើកឡើង ខណៈរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ បានថ្លែងសេចក្តីថ្លែងការណ៍បើកនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី១ របស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS នៅប្រទេសសិង្ហបុរី កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា។

លោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានថ្លែងតំណាងឱ្យកម្ពុជា ខណៈលោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ បានថ្លែងតំណាងឱ្យប្រទេសថៃ។

ភាគីទាំងពីរបានបង្ហាញអំពីប្រវត្តិ ទឡ្ហីករណ៍ និងការរំពឹងទុករៀងៗខ្លួនចំពោះដំណើរការផ្សះផ្សានេះ។

ក្រោយបញ្ចប់សម័យប្រជុំបើក លោក នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន បានលើកឡើងថា ចំនួន ឬកម្រិតខ្លាំងនៃការចោទប្រកាន់ដែលលើកឡើងដោយភាគីណាមួយ មិនត្រូវយល់ច្រឡំថា ជាភាពរឹងមាំនៃសំណុំរឿងផ្លូវច្បាប់របស់ភាគីនោះឡើយ។

លោកបានកត់សម្គាល់ថា សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ថៃបានលើកឡើងអំពីបញ្ហាជាច្រើនដែលហួសពីវិវាទព្រំដែនសមុទ្រ រួមមានការប្រយុទ្ធគ្នានៅតាមព្រំដែនគោកកាលពីឆ្នាំ២០២៥ ព្រឹត្តិការណ៍យោធា និងបញ្ហានយោបាយនានា។

លោកបន្តថា ការចោទប្រកាន់ទាំងនេះអាចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ប៉ុន្តែមិនមែនជាសំណួរស្នូលដែលគណៈកម្មការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីជួយប្រទេសទាំងពីរដោះស្រាយនោះទេ។

លោក ភក្ត្រា បានបង្ហោះលើបណ្ដាញសង្គមកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញាថា៖ «កម្ពុជាមិនចាំបាច់ប្រកួតប្រជែងលើការចោទប្រកាន់ទេ។ កម្ពុជាត្រូវប្រកួតប្រជែងលើទឡ្ហីករណ៍ ច្បាប់ អង្គហេតុ និងដំណោះស្រាយ»។

លោកបានពន្យល់ថា គណៈកម្មការនេះមិនមានភារកិច្ចសម្រេចថា ភាគីណាមួយអាចលើកឡើងការចោទប្រកាន់បានច្រើន ឬខ្លាំងជាងភាគីម្ខាងទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែមានតួនាទីជួយប្រទេសទាំងពីរស្វែងរកផ្លូវចេញដោយសន្តិវិធី និងអាចអនុវត្តបាន ចំពោះភាពជាប់គាំងនៃបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រដែលអូសបន្លាយជាយូរមកហើយ។

បើតាមលោក ភក្ត្រា កម្ពុជាបានដាក់ស្នើជម្រើសជាក់ស្តែងចំនួន៣។

ជម្រើសទី១ និងជាជម្រើសអាទិភាព គឺការចុះសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយថៃ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីគណៈកម្មការ និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រតែមួយដែលមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ជាជម្រើសផ្សេងទៀត កម្ពុជាបានត្រៀមខ្លួនចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយថៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរួម និងការបែងចែកធនធានដោយសមធម៌ ខណៈភាគីទាំងពីរបន្តធ្វើការឆ្ពោះទៅរកដំណោះស្រាយជាស្ថាពរមួយសម្រាប់ព្រំដែនសមុទ្រ។

ប្រសិនបើមិនអាចសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងជាស្ថាពរស្តីពីព្រំដែនសមុទ្រ ឬកិច្ចព្រមព្រៀងអភិវឌ្ឍរួមទេ កម្ពុជាបានស្នើឱ្យគណៈកម្មការរៀបចំរបាយការណ៍មួយដែលមានអនុសាសន៍ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចានាពេលអនាគត ស្របតាមកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រទេសទាំងពីរក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS។

លោក ភក្ត្រា បានពណ៌នាថា នេះជាភាពខុសគ្នាសំខាន់រវាងការប្រកួតប្រជែងលើនិទានកថាជាសាធារណៈ និងការធ្វើការឆ្ពោះទៅរកដំណោះស្រាយមួយ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ការចោទប្រកាន់អាចបង្កើតចំណងជើងព័ត៌មានបាន ប៉ុន្តែវាមិនអាចកំណត់ព្រំដែនសមុទ្របានទេ។ ការវាយប្រហារគ្នាតាមពាក្យសម្ដីអាចទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍មួយរយៈ ប៉ុន្តែមិនអាចបំបែកភាពជាប់គាំងដែលមានរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍បានឡើយ»។

លោកបញ្ជាក់ថា សំណួរដែលពាក់ព័ន្ធ គឺតើភាគីណាបានបង្ហាញទឡ្ហីករណ៍ទាក់ទងនឹងបញ្ហាដែលស្ថិតនៅចំពោះមុខគណៈកម្មការ តើជំហររបស់ភាគីណាឈរលើមូលដ្ឋានច្បាប់ និងសំខាន់បំផុត តើភាគីណាបានដាក់ផ្លូវដោះស្រាយដែលអាចសម្រេចបាន។

លោកបានចោទជាសំណួរថា៖ «កម្ពុជាបានបង្ហាញជម្រើសរបស់ខ្លួនហើយ។ ដូច្នេះ សំណួរសំខាន់បន្ទាប់គឺ៖ តើថៃមានផ្លូវដោះស្រាយជាក់ស្តែងអ្វីដាក់លើតុ ដើម្បីនាំភាគីទាំងពីរចេញពីភាពជាប់គាំង?»។

នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍បើក លោក ប្រាក់ សុខុន បានភ្ជាប់វឌ្ឍនភាពនៃការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រ ទៅនឹងតម្រូវការទូលំទូលាយក្នុងការស្តារទំនាក់ទំនងដោយសន្តិវិធី និងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

លោកបានថ្លែងថា៖ «កម្ពុជាសង្ឃឹមយ៉ាងស្មោះថា ថៃនឹងចូលរួមក្នុងដំណើរការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រ ខណៈក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ ចាត់វិធានការឆ្ពោះទៅរកការកែលម្អទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី តាមរយៈការអនុវត្តឱ្យបានពេញលេញ និងមានប្រសិទ្ធភាពនូវកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីទាំងអស់ដែលមានស្រាប់ ជាពិសេសសេចក្តីប្រកាសរួម»។

លោក សុខុន បានឱ្យដឹងថា ការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព នឹងជួយឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជាង ២ម៉ឺននាក់ដែលបានភៀសខ្លួន អាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ពួកគេវិញ គាំទ្រដល់ការអភិរក្សទីតាំងវប្បធម៌សំខាន់ៗដែលបានរងការខូចខាតក្នុងអំឡុងការប្រយុទ្ធគ្នា និងត្រួសត្រាយផ្លូវឆ្ពោះទៅរកប្រក្រតីភាពនៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។

លោកបានបន្ថែមថា៖ «កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងនេះនឹងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងការកសាងទំនុកចិត្តឡើងវិញ។ ការស្តារសន្តិភាព និងស្ថិរភាពរវាងកម្ពុជា និងថៃ មិនត្រឹមតែផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍អាស៊ានទាំងមូលផងដែរ»។

រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរូបនេះក៏បានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយវិវាទដោយសន្តិវិធី។

លោកបានលើកឡើងពីការប្រើប្រាស់ស្ថាប័នអន្តរជាតិនាពេលកន្លងមករបស់កម្ពុជា រួមទាំងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីបង្ហាញថា កម្ពុជាផ្តល់អាទិភាពដល់យន្តការផ្លូវច្បាប់ និងពហុភាគី ជាជាងការប្រើប្រាស់កម្លាំង។

ទោះបីជាដំណើរការនេះពាក់ព័ន្ធនឹងវិវាទព្រំដែនសមុទ្រក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS ក៏ដោយ លោក ស៊ីហាសាក់ បានប្រើប្រាស់ផ្នែកមួយនៃសេចក្តីថ្លែងការណ៍បើករបស់ថៃ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីជម្លោះព្រំដែនគោកក្នុងឆ្នាំ២០២៥ និងភាពតានតឹងកាន់តែទូលំទូលាយក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។

លោកបានចោទប្រកាន់កម្ពុជាថា បានដាក់មីន និងបានលើកឡើងពីការបែកធ្លាយនៃកិច្ចសន្ទនារវាងមេដឹកនាំប្រទេសទាំងពីរ។ លោកក៏បានចោទថា កម្ពុជាបានព្យាយាមបង្ហាញខ្លួនជាជនរងគ្រោះផងដែរ។

កម្ពុជាធ្លាប់បានច្រានចោលការចោទប្រកាន់របស់ថៃពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែន និងបានប្រកាន់ជំហរថា បញ្ហាព្រំដែនគោក ព្រឹត្តិការណ៍យោធា និងវិវាទព្រំដែនសមុទ្រ ត្រូវដោះស្រាយតាមរយៈយន្តការច្បាប់ និងយន្តការទ្វេភាគីសមស្របរៀងៗខ្លួន។

លោក ភក្ត្រា បានណែនាំសាធារណជនកុំឱ្យបាត់បង់ការផ្តោតអារម្មណ៍ដោយសារការចោទប្រកាន់នីមួយៗ ឬរំពឹងថា រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែឆ្លើយតបដាច់ដោយឡែកចំពោះគ្រប់ចំណុចដែលបានលើកឡើងក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ថៃ។

លោកថា ការចោទប្រកាន់ជាច្រើនត្រូវបានឆ្លើយតបជាសាធារណៈរួចមកហើយ ខណៈស្ថាប័នអន្តរជាតិ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នកសង្កេតការណ៍ មានលទ្ធភាពពិនិត្យមើលកំណត់ត្រា ភស្តុតាង និងការវិវត្តជាក់ស្តែងនៅលើដី។

លោកបន្ថែមថា កម្ពុជាគួរបន្តរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងវិន័យក្នុងការទំនាក់ទំនងជាសាធារណៈ ដោយផ្តោតលើអង្គហេតុ ច្បាប់អន្តរជាតិ និងសំណើដែលអាចនាំទៅរកដំណោះស្រាយបាន។

លោកថ្លែងថា៖ «ការមិនរត់តាមឆ្លើយគ្រប់ការចោទប្រកាន់ មិនមែនជាភាពទន់ខ្សោយទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបង្ហាញពីភាពជឿជាក់លើអង្គហេតុ ទឡ្ហីករណ៍ និងដំណើរការផ្លូវច្បាប់»។

នីតិវិធីផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនេះ មិនដំណើរការដូចតុលាការដែលចេញសាលក្រមមានអានុភាពចងកាតព្វកិច្ចនោះទេ។

គោលបំណងរបស់វា គឺស្តាប់ភាគីទាំងពីរ ពិនិត្យមើលជំហររៀងៗខ្លួន និងជួយពួកគេស្វែងរកដំណោះស្រាយដែលអាចព្រមព្រៀងគ្នាបាន។

ប្រសិនបើវិវាទនៅតែមិនអាចដោះស្រាយបាន គណៈកម្មការអាចចេញអនុសាសន៍ ដើម្បីតម្រង់ទិសដល់ការចរចាបន្តទៀត។

លោក ភក្ត្រា បានថ្លែងថា សាធារណជនគួរវាយតម្លៃដំណើរការនេះតាមរយៈគុណភាពនៃទឡ្ហីករណ៍ និងដំណោះស្រាយដែលភាគីទាំងពីរបានដាក់ស្នើ ជាជាងចំនួននៃការចោទប្រកាន់។

លោកថា៖ «កុំរាប់ចំនួនការចោទប្រកាន់ ត្រូវថ្លឹងទម្ងន់ទឡ្ហីករណ៍។ កុំមើលថាអ្នកណានិយាយខ្លាំងជាង ត្រូវមើលថាអ្នកណាមានមូលដ្ឋានច្បាប់ និងដំណោះស្រាយច្បាស់ជាង»៕