កម្ពុជាស្វែងរកសន្ធិសញ្ញាដែនសមុទ្រជាមួយថៃតាមរយៈ UNCLOS
កម្ពុជាស្វែងរកសន្ធិសញ្ញាដែនសមុទ្រជាមួយថៃតាមរយៈ UNCLOS
សេចក្តីសង្ខេប៖ ប្រទេសទាំងពីរចាប់ផ្តើមកិច្ចពិភាក្សាផ្សះផ្សានៅប្រទេសសិង្ហបុរី ដើម្បីដោះស្រាយការទាមទារដែនសមុទ្រដែលត្រួតគ្នានៅឈូងសមុទ្រថៃ ដោយបានលើកឡើងពីជំហរខុសគ្នា ប៉ុន្តែបានបង្ហាញសញ្ញាត្រៀមខ្លួនសម្រាប់កិច្ចសន្ទនា និងដំណោះស្រាយតាមរយៈការចរចា។
កម្ពុជាបានអំពាវនាវឱ្យមានការកំណត់ព្រំដែនដែនសមុទ្រតាមគ្រប់មធ្យោបាយជាមួយប្រទេសថៃ ដើម្បីដោះស្រាយការទាមទារដែនសមុទ្រដែលត្រួតគ្នាដែលអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាយូរមកហើយនៅឈូងសមុទ្រថៃ ដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លោក ប្រាក់ សុខុន បានជំរុញឱ្យគណៈកម្មការផ្សះផ្សាដែលគាំទ្រដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ ជួយប្រទេសទាំងពីរឈានទៅសម្រេចសន្ធិសញ្ញាមួយស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
លោកស្រី Katrina Cooper ធ្វើជាប្រធានគណៈកម្មការផ្សះផ្សានៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដែលមានសមាជិកអព្យាក្រឹតចំនួន ៥រូប ដែលកំពុងដឹកនាំដំណើរការនៅប្រទេសសិង្ហបុរី ពាក់ព័ន្ធនឹងផ្ទៃទឹកមានជម្លោះជាង ២៧០០០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលសម្បូរទៅដោយប្រេង និងឧស្ម័ន។ ផ្ទៃទឹកនេះត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានធនធានអ៊ីដ្រូកាបូនមានតម្លៃប្រមាណ ៣០០ប៊ីលានដុល្លារ (ស្មើប្រមាណ ១,២១៤ទ្រីលានរៀល)។
ថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងរបស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សាកម្ពុជា-ថៃ ក្រោម UNCLOS នៅប្រទេសសិង្ហបុរី កាលពីម្សិលមិញ លោក ប្រាក់ សុខុន បានមានប្រសាសន៍ថា គោលបំណងចម្បងរបស់កម្ពុជាគឺសម្រេចបានដំណោះស្រាយមួយដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសទាំងពីរ និងរួមចំណែកដល់សន្តិភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងវិបុលភាពរួមក្នុងតំបន់។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កម្ពុជាមានបំណងសម្រេចសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយប្រទេសថៃ ដោយមានជំនួយពីគណៈកម្មការ និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រតាមគ្រប់មធ្យោបាយរវាងរដ្ឋទាំងពីរ»។
កិច្ចប្រជុំនេះបាននាំភាគីទាំងពីរមកជួបគ្នាក្រោមយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំរបស់ UNCLOS បន្ទាប់ពីការចរចាអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ដោយមិនទទួលបានជោគជ័យ ជុំវិញការទាមទារដែនសមុទ្រដែលត្រួតគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរ។
កម្ពុជា និងថៃបានចាប់ផ្តើមពិភាក្សាអំពីព្រំដែនសមុទ្ររបស់ប្រទេសទាំងពីរនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩៥។ នៅឆ្នាំ២០០១ ប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ (MoU) ស្តីពីការទាមទារដែនសមុទ្រដែលត្រួតគ្នាលើធ្នើរទ្វីប ដោយបង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ពួកគេក្នុងការចរចាកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ និងស្វែងរកធនធានធម្មជាតិដើម្បីផលប្រយោជន៍រួម។
ទោះជាយ៉ាងណា លោក សុខុន បានមានប្រសាសន៍ថា ភាគីទាំងពីរមិនទាន់អាចឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងលើព្រំដែនដែនសមុទ្រ ឬលើការរៀបចំអភិវឌ្ឍរួមនៅឡើយទេ ដែលធ្វើឱ្យធនធាននៅក្រោមផ្ទៃទឹកដែលមានជម្លោះនៅតែមិនទាន់ត្រូវបានរុករក។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា នៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ប្រទេសថៃបានប្រកាសជាសាធារណៈអំពីការលុបចោលដោយឯកតោភាគីនូវ MoU ឆ្នាំ២០០១។ បន្ទាប់មក កម្ពុជាបានជ្រើសរើសយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS ដោយលើកឡើងថា ជំហាននេះស្របនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងច្បាប់អន្តរជាតិ។
លោក សុខុន បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កម្ពុជាបានចាត់វិធានការនេះ ដើម្បីស្វែងរកមធ្យោបាយឆ្ពោះទៅមុខដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ កម្ពុជាមើលឃើញដំណើរការផ្សះផ្សានេះជាមធ្យោបាយសម្រាប់ស្តារទំនុកចិត្តឡើងវិញ មិនមែនជាទម្រង់នៃការបង្កើនភាពតានតឹងនោះទេ»។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា វិធីសាស្ត្ររបស់កម្ពុជាត្រូវបានកំណត់ដោយបទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនពីជម្លោះ និងផលវិបាកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរផ្នែកធនធានមនុស្ស និងសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដូច្នេះ មានប្រទេសតិចណាស់ដែលយល់ដឹងជ្រាលជ្រៅជាងកម្ពុជាអំពីតម្លៃនៃសន្តិភាព និងការចំណាយដ៏ធ្ងន់ធ្ងរផ្នែកធនធានមនុស្ស និងសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះ»។
លោក សុខុន បានមានប្រសាសន៍ថា កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនពិចារណាលើការរៀបចំអភិវឌ្ឍរួម ប្រសិនបើប្រទេសទាំងពីរមិនអាចឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងភ្លាមៗលើព្រំដែនដែនសមុទ្រចុងក្រោយបាន។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជាជម្រើសមួយផ្សេងទៀត កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយប្រទេសថៃ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរួម និងការបែងចែកធនធានប្រកបដោយសមធម៌រវាងរដ្ឋទាំងពីរ រហូតដល់មានកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយស្តីពីព្រំដែនសមុទ្ររបស់ប្រទេសទាំងពីរ»។
រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក Sihasak Phuangketkeow ដែលបានថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំដូចគ្នា បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសថៃចង់បានដំណោះស្រាយលើបញ្ហាកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ ដែលការពារសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ខណៈជំរុញប្រទេសជិតខាងទាំងពីរឈានឆ្ពោះទៅមុខ។
លោក Sihasak បានថ្លែងថា ប្រទេសថៃបានគាំទ្រជាប់ជានិច្ចចំពោះកិច្ចសន្ទនាទ្វេភាគី ជាមធ្យោបាយដោះស្រាយភាពខ្វែងគំនិតគ្នារវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ ដោយលើកឡើងថា ការទូតគួរតែដំណើរការរួមជាមួយយន្តការផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីស្តារទំនុកចិត្តឡើងវិញ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយចីរភាព។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលដ៏លំបាកមួយ ដោយជម្លោះបានធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ទំនុកចិត្ត និងប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍នៃភាគីទាំងពីរ។ ប្រទេសថៃជឿជាក់ថា ការកសាងទំនុកចិត្ត និងការទូតជាក់ស្តែង គឺចាំបាច់សម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាដែលកាន់តែស្មុគស្មាញ។
លោក Sihasak បានជំទាស់នឹងការបកស្រាយរបស់កម្ពុជាអំពីមូលហេតុដែលនាំឱ្យចាប់ផ្តើមដំណើរការផ្សះផ្សាបច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសការពិពណ៌នារបស់កម្ពុជាចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់ថៃក្នុងការលុបចោល MoU ឆ្នាំ២០០១។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះទទួលបានវឌ្ឍនភាពតិចតួចក្នុងរយៈពេល ២៥ឆ្នាំកន្លងមក ក្នុងអំឡុងពេលនោះ មានការចរចាផ្លូវការតែ ២ជុំប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ប្រទេសថៃបានសម្រេចស្វែងរកវិធីសាស្ត្រថ្មីសម្រាប់ការចរចា។
លោក Sihasak បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសថៃបានស្នើឱ្យមានការចរចាទ្វេភាគីដោយផ្ទាល់លើព្រំដែនដែនសមុទ្រ ហើយបានស្នើថា ប្រទេសទាំងពីរអាចបន្តទៅកាន់ដំណើរការផ្សះផ្សារួមគ្នា ប្រសិនបើមិនអាចឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងក្នុងរយៈពេល ៦ខែ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដូច្នេះ ការដែលកម្ពុជាអះអាងថា ខ្លួនគ្មានជម្រើសផ្សេងក្រៅពីចាប់ផ្តើមដំណើរការនេះ បន្ទាប់ពីប្រទេសថៃបញ្ចប់ MoU នោះ គឺជាការបំភ្លៃការពិតទាំងស្រុង»។
ទោះបីប្រទេសទាំងពីរបានព្រមព្រៀងចូលរួមក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាក្រោម UNCLOS ក៏ដោយ ភាគីទាំងពីរនៅតែមានជំហរខុសគ្នាអំពីវិសាលភាព និងខ្លឹមសារនៃជម្លោះ។
លោក Sihasak បានថ្លែងថា ប្រទេសថៃចាត់ទុកដំណើរការនេះថាពាក់ព័ន្ធតែការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រនៅឈូងសមុទ្រថៃប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានបញ្ជាក់ជាថ្មីអំពីជំហររបស់ថៃលើព្រំដែនសមុទ្រ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងព្រះរាជប្រកាសរបស់ថៃ ចុះថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៣។
លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រទេសថៃមិនចាត់ទុកអធិបតេយ្យភាពលើដីគោក រួមទាំងកោះគុត (Ko Kut) ថាជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការផ្សះផ្សានោះទេ។ ប្រទេសថៃក៏បដិសេធខ្សែបន្ទាត់ទាមទារធ្នើរទ្វីបរបស់កម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៧២ ដែលលោក Sihasak បានពិពណ៌នាថា គ្មានមូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់។
ទោះបីមានភាពខ្វែងគំនិតគ្នាទាំងនេះក៏ដោយ លោក Sihasak បានលើកឡើងថា ប្រទេសថៃបានចូលរួមក្នុងដំណើរការផ្សះផ្សាដោយស្មោះត្រង់ និងត្រៀមខ្លួនធ្វើការប្រកបដោយស្ថាបនា ជាមួយគណៈកម្មការ ដើម្បីឈានទៅរកដំណោះស្រាយតាមរយៈការចរចា។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រទេសថៃត្រៀមខ្លួនចូលរួមក្នុងដំណើរការនេះប្រកបដោយស្ថាបនា ដោយមានគោលបំណងសម្រេចបានដំណោះស្រាយមួយតាមរយៈការចរចា និងប្រកបដោយសមធម៌ ដោយមានជំនួយពីគណៈកម្មការ»។
លោកបានបន្ថែមថា ទ្វារសម្រាប់កិច្ចចរចានៅតែបើកចំហ ហើយប្រទេសទាំងពីរនឹងត្រូវស្វែងរកមធ្យោបាយឆ្ពោះទៅមុខជាមួយគ្នានៅទីបំផុត។
លោក Sihasak បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទ្វារសម្រាប់កិច្ចសន្ទនានៅតែបើកចំហ។ នៅទីបញ្ចប់ ភារកិច្ចនៅតែស្ថិតលើប្រទេសទាំងពីរ ក្នុងការស្វែងរកមធ្យោបាយឆ្ពោះទៅមុខជាមួយគ្នា ដោយមានភាពស្មោះត្រង់ និងសុចរិត»។
លោក សុខុន បានមានប្រសាសន៍ថា ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី មានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងបទពិសោធន៍ជាតិរបស់ខ្លួន រួមទាំងការប្រើប្រាស់ស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះដ៏ស្មុគស្មាញ។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងស្ថាប័នដែលគាំទ្រគោលការណ៍ទាំងនេះ មានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងបទពិសោធន៍ជាតិរបស់កម្ពុជា»។
លោកបានលើកយកដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំរវាងទីម័រឡេស្តេ និងអូស្ត្រាលី ពាក់ព័ន្ធនឹងសមុទ្រទីម័រ ជាឧទាហរណ៍មួយអំពីរបៀបដែលយន្តការ UNCLOS អាចជួយប្រទេសជិតខាងឱ្យយកឈ្នះលើការខ្វែងគំនិតគ្នាដែលអូសបន្លាយយូរមកហើយ និងឈានទៅរកការដោះស្រាយតាមសន្ធិសញ្ញាប្រកបដោយចីរភាព។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កម្ពុជាមានទំនុកចិត្តថា គណៈកម្មការនេះ ដែលមានសមាសភាពដ៏ឆ្នើម នឹងស្ថិតក្នុងទីតាំងដ៏ល្អ ដើម្បីជួយកម្ពុជា និងថៃឱ្យសម្រេចបានលទ្ធផលស្រដៀងគ្នា ដែលនាំមកនូវសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងវិបុលភាពរួមដល់តំបន់»។
លោក សុខុន បានអំពាវនាវឱ្យមានការអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនូវកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ ជាពិសេសសេចក្តីប្រកាសរួមចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយលើកឡើងថា ការអនុវត្តនេះនឹងជួយសម្រួលដល់ការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹក ការការពារទីតាំងវប្បធម៌ដែលរងការខូចខាតក្នុងអំឡុងការប្រយុទ្ធគ្នា និងការគាំទ្រដល់ការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីវិលត្រឡប់ទៅរកភាពប្រក្រតីឡើងវិញ។
លោក Sihasak បានមានប្រសាសន៍ថា លទ្ធផលនៃដំណើរការផ្សះផ្សានឹងមានផលសំខាន់ចំពោះទំនាក់ទំនងនាពេលអនាគតរវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយបានអំពាវនាវឱ្យមានឆន្ទៈនយោបាយពីភាគីទាំងពីរ។
កិច្ចប្រជុំលើកដំបូងរបស់គណៈកម្មការផ្សះផ្សា កំពុងប្រព្រឹត្តទៅនៅប្រទេសសិង្ហបុរី ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ រហូតដល់ថ្ងៃនេះ។
-Khmer Times-
