កម្ពុជាបដិសេធការបកស្រាយរបស់ JIC៖ ទីតាំងកងទ័ពក្នុងបទឈប់បាញ់មិនកំណត់អធិបតេយ្យភាព

A statue of Vishnu in the occupied An Seh area of Preah Vihear province was demolished by the Thais and replaced with a statue of Buddha. Supplied

ភ្នំពេញៈ កម្ពុជាបានបដិសេធការបកស្រាយរបស់នាយកមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានរួមថៃ (JIC) លើសេចក្ដីប្រកាសរួមឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបញ្ជាក់ថា ទីតាំងកងទ័ពដែលត្រូវបានរក្សាទុកជាបណ្ដោះអាសន្នដើម្បីបញ្ឈប់ការបាញ់ប្រហារ មិនអាចកំណត់អធិបតេយ្យភាព ផ្ទេរកម្មសិទ្ធិដែនដី ឬគូសព្រំដែនថ្មីបានឡើយ។

ការបដិសេធនេះធ្វើឡើងដោយលោក នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន នៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា បន្ទាប់ពីកាសែត The Nation Thailand បានដកស្រង់សម្ដីលោកឧត្តមសេនីយ៍ឯក Prapas Sonjaidee នាយកមជ្ឈមណ្ឌល JIC ដែលអះអាងថា កងទ័ពគួរតែស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងដែលបានព្រមព្រៀងគ្នា ហើយថា ភាគីថៃមិនធ្លាប់បានផ្លាស់ប្ដូរលក្ខខណ្ឌនៅលើដីជាក់ស្ដែង។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានចាត់ទុកការអះអាងនេះថា ផ្ទុយពីខ្លឹមសារ និងគោលបំណងពិតប្រាកដនៃសេចក្ដីប្រកាសរួម ផ្ទុយពីច្បាប់អន្តរជាតិ ព្រមទាំងមិនស្របនឹងការពិត និងភស្តុតាងនៅលើដី។

លោកបានថ្លែងថា៖ «បទឈប់បាញ់បញ្ឈប់ការបាញ់ប្រហារ ប៉ុន្តែវាមិនគូសផែនទីថ្មីទេ»។

រដ្ឋមន្ត្រីព័ត៌មានបានបញ្ជាក់ថា ការបកស្រាយរបស់ភាគីថៃអាចបង្កឱ្យសាធារណមតិជាតិ និងអន្តរជាតិយល់ច្រឡំថា កម្ពុជាបានឯកភាពឱ្យកងកម្លាំងថៃបន្តឈរជើងនៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីស្របច្បាប់របស់កម្ពុជា។

តាមលោក នេត្រ ភក្ត្រា សេចក្ដីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ជាពិសេសកថាខណ្ឌទី២ គឺជាការរៀបចំសន្តិសុខបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់បញ្ឈប់អរិភាព និងបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនមែនជាសន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែន និងមិនមានអានុភាពគតិយុត្តលុបលើផែនទីមាត្រដ្ឋាន ១:២០០ ០០០ ដែលជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងការកំណត់ព្រំដែនបារាំង-សៀមនោះទេ។

លោកបានបន្តថា ការរក្សាទីតាំងកងទ័ពក្នុងគោលបំណងបញ្ឈប់ការបាញ់ប្រហារ មិនមានន័យថា ភាគីទាំងពីរទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាព ព្រំដែន ឬការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិលើដែនដីដែលកងទ័ពកំពុងឈរជើងនោះឡើយ។

លោកបាននិយាយថា៖ «ព្រំដែនមិនត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរតាមទីតាំងកងទ័ពឡើយ»។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានអះអាងថា ថៃមិនអាចយកសេចក្ដីប្រកាសរួមជាមូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់សម្រាប់បន្តគ្រប់គ្រងដែនដីកម្ពុជា ឬបង្កើតស្ថានភាពដែលបានសម្រេចរួចជាស្រេច ឬ «fait accompli» តាមរយៈសកម្មភាពឯកតោភាគីនៅលើដីបានទេ។

សកម្មភាពដែលលោកបានរៀបរាប់រួមមាន ការរាយបន្លាលួស ការដាក់ទូកុងតឺន័រ ការសាងសង់លេណដ្ឋាន និងប្រឡាយ ការឈូសឆាយដីធ្វើផ្លូវ ការកម្ទេចផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ និងសំណង់សាសនា ការសាងសង់រូបសំណាកព្រះ ការដោតទង់ជាតិ និងសកម្មភាពផ្សេងទៀតនៅក្នុងតំបន់ដែលកម្ពុជាអះអាងថា ជាទឹកដីរបស់ខ្លួន។

លោកថា សកម្មភាពទាំងនេះមិនស្របនឹងក្របខណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិ ផែនទីមាត្រដ្ឋាន ១:២០០ ០០០ អនុសញ្ញា និងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម កំណត់ហេតុកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោកកម្ពុជា-ថៃ (JBC) នៅខេត្តចន្ទបុរី ចុះថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី និងសេចក្ដីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ នោះទេ។

រដ្ឋមន្ត្រីព័ត៌មានបានបញ្ជាក់ថា ផែនទីដែលកើតចេញពីដំណើរការកំណត់ព្រំដែនបារាំង-សៀម គឺជាផ្នែកនៃក្របខណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រ និងច្បាប់សម្រាប់ព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ដូច្នេះ ផែនទីដែលរៀបចំដោយឯកតោភាគី ដូចជាផែនទីយោធា L7017 និង L7018 មិនអាចកែប្រែ ឬជំនួសព្រំដែនដែលកើតចេញពីឯកសារ និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានអានុភាពចំពោះភាគីទាំងពីរបានឡើយ។

លោកបានរំឭកថា ផែនទីដែលកើតចេញពីដំណើរការកំណត់ព្រំដែនបារាំង-សៀមក៏មានសារៈសំខាន់ក្នុងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ នៅចំពោះមុខតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ផងដែរ។

សាលក្រមឆ្នាំ១៩៦២ និងសាលក្រមបកស្រាយឆ្នាំ២០១៣ បានដោះស្រាយផលវិបាកផ្លូវច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាសាទព្រះវិហារ និងតំបន់ជុំវិញដែលស្ថិតនៅក្នុងវិសាលភាពនៃសាលក្រម រួមទាំងកាតព្វកិច្ចរបស់ថៃក្នុងការដកកងកម្លាំងយោធា នគរបាល ឬអ្នកយាមចេញពីទឹកដីកម្ពុជាដែលតុលាការបានកំណត់។

ទោះយ៉ាងណា លោកបានបញ្ជាក់ថា សាលក្រមទាំងពីរពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាសាទព្រះវិហារ និងតំបន់ដែលស្ថិតក្នុងវិសាលភាពនៃសាលក្រមប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនត្រូវបានបកស្រាយថា បានកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃទាំងមូលនោះទេ។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បានលើកឡើងថា ដោយសារតែសេចក្ដីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ មិនមែនជាសន្ធិសញ្ញាកំណត់ព្រំដែន ទើបភាគីទាំងពីរបានផ្ដល់អាទិភាពខ្ពស់ដល់យន្តការ JBC និងយន្តការបច្ចេកទេសដែលស្ថិតនៅក្រោមគណៈកម្មការនេះ។

បុព្វកថានៃសេចក្ដីប្រកាសរួមបានបញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃការស្វែងរកដំណោះស្រាយជាស្ថាពរចំពោះបញ្ហាព្រំដែន ខណៈកថាខណ្ឌទី៣ និងទី៤ បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការឯកភាពរបស់ភាគីទាំងពីរក្នុងការជំរុញកិច្ចប្រជុំ JBC កិច្ចពិភាក្សាបច្ចេកទេស និងការចាត់បញ្ជូនក្រុមការងារវាស់វែងចម្រុះទៅកាន់តំបន់ពាក់ព័ន្ធនៅលើដី។

សុវត្ថិភាពរបស់ក្រុមការងារទាំងនេះត្រូវធានាតាមរយៈសកម្មភាពបោសសម្អាតមីនដែលអនុវត្តនៅក្នុងក្របខណ្ឌពាក់ព័ន្ធរបស់ JBC។

លោកបានបញ្ជាក់ថា ការពន្លឿនការងាររបស់ JBC គឺមានគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហាខណ្ឌសីមាព្រំដែនដែលនៅសេសសល់ សម្រួលឱ្យជនភៀសសឹកកម្ពុជាអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះដោយសុវត្ថិភាព និងរួមចំណែកដល់សន្តិភាព និងស្ថិរភាពយូរអង្វែងតាមបណ្ដោយព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ។

លោកថា ការដកកថាខណ្ឌទី២ ចេញពីខ្លឹមសារទាំងមូលនៃសេចក្ដីប្រកាសរួម ហើយបកស្រាយថា ទីតាំងកងទ័ពអាចបង្កើតសិទ្ធិលើដែនដី គឺជាការបំភ្លៃកម្មវត្ថុ និងគោលបំណងដើមនៃកិច្ចព្រមព្រៀង។

ការបកស្រាយបញ្ហាព្រំដែនណាមួយ ត្រូវពិនិត្យក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់ទាំងមូល រួមមានអនុសញ្ញា និងសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ផែនទីពាក់ព័ន្ធមាត្រដ្ឋាន ១:២០០ ០០០ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាឆ្នាំ២០០០ និងលក្ខខណ្ឌប្រតិបត្តិឆ្នាំ២០០៣។

រដ្ឋមន្ត្រីព័ត៌មានបានសង្កត់ធ្ងន់ថា កម្ពុជាមិនដែលយល់ព្រមឱ្យកងកម្លាំងថៃប្រើប្រាស់បទឈប់បាញ់ជាការអនុញ្ញាតឱ្យពង្រាយទ័ព ពង្រឹងវត្តមាន ឬធ្វើសកម្មភាពខុសច្បាប់នៅលើទឹកដីកម្ពុជានោះទេ។

លោកបានអំពាវនាវឱ្យថៃបង្ហាញឆន្ទៈពិតប្រាកដ និងភាពស្មោះត្រង់ តាមរយៈការអនុវត្តសេចក្ដីប្រកាសរួមឱ្យបានពេញលេញ និងបម្លែងការប្ដេជ្ញាចិត្តទៅជាសកម្មភាពជាក់ស្ដែងនៅលើដី ជាជាងការបកស្រាយជ្រើសរើសដែលបម្រើការបង្កើតនិទានកថាសាធារណៈ ប៉ុន្តែមិនស្របនឹងគោលបំណងនៃបទឈប់បាញ់៕