កម្ពុជាជំរុញការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ​ UNCLOS និងយន្តការអន្តរជាតិ ខណៈនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃអះអាងថាផែនទីសម័យបារាំងអស់សុពលភាព

Cambodia and Thailand maintain diplomatic dialogue under the auspices of the UN, UNCLOS legal processes and sovereignty-based positions shape ongoing border discussions. The Post

កម្ពុជាបានបញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​នូវការជំរុញឱ្យមានការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចចរចាកម្រិតខ្ពស់ជាមួយថៃ នៅក្រៅកិច្ចប្រជុំក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNSC) នៅទីក្រុងញូវយ៉ក ខណៈប្រទេសទាំងពីរព្យាយាមគ្រប់គ្រងភាពតានតឹងតាមបណ្តោយព្រំដែន តាមរយៈការទូត និងវិធានការកសាងទំនុកចិត្ត។

យោងតាមក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា កិច្ចពិភាក្សាការទូតកាលពីថ្ងៃទី ២៦ ខែឧសភា បានប្រព្រឹត្តទៅរវាងលោក ប្រាក់ សុខុន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា ជាមួយលោក សីហាស័ក ពួងកេតកែវ (Sihasak Phuangketkeow) ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ។

ជំនួបនេះត្រូវបានធ្វើឡើង​ក្រោយ​កិច្ចពិភាក្សាត្រីភាគី កម្ពុជា-ថៃ-ហ្វីលីពីន នៅក្រៅកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី ៤៨ នៅទីក្រុងសេប៊ូ កាលពីថ្ងៃទី ៧ ខែឧសភា ដែលក្នុងនោះមេដឹកនាំតំបន់បានប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទាំងពីរ បន្តជំរុញវិធានការកសាងទំនុកចិត្ត និងកំណត់ផ្លូវឆ្ពោះទៅមុខលើបញ្ហាទាក់ទងនឹងព្រំដែន។

កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវជំហររបស់ខ្លួនថា ការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោម UNCLOS នៅតែជាមធ្យោ​បាយ​ច្បាប់ដ៏សំខាន់សម្រាប់ដោះស្រាយជម្លោះដែលមិនទាន់បានដោះស្រាយ ខណៈ​បានជំរុញឱ្យមានការអនុវត្តឱ្យបានពេញលេញ និងដោយសុចរិតនូវសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមចុះថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ ដែលរាជធានីភ្នំពេញចាត់ទុកថាជាក្របខ័ណ្ឌគន្លឹះសម្រាប់រក្សស្ថិរភាពតាមបណ្តោយព្រំដែន។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍បាន​ឱ្យដឹង​ថា៖ «ក្នុងអំឡុងពេលជំនួបនោះ ភាគីទាំងពីរបានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈដោយត្រង់ទៅត្រង់មក និងបើកចំហអំពីស្ថានភាពព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ»។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍បន្ថែមថា៖ «លោក ប្រាក់ សុខុន បានរំឭកឡើងវិញនូវជំហររបស់កម្ពុជាពាក់ព័ន្ធនឹងការចាប់ផ្តើមដំណើរការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) និងបានអំពាវនាវឱ្យមានការអនុវត្តឱ្យបានពេញលេញ និងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយសុចរិត និងស្មោះត្រង់ នូវសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមចុះថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥ ទាំងស្រុង»។

​កម្ពុជា​បាន​ប្រាប់​ភាគីថៃ​ថា ខ្លួនត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ក្នុងការធ្វើការឆ្ពោះទៅរកការអនុវត្តវិធានការដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីទាំងពីរក្នុងអំឡុងកិច្ចប្រជុំកំពូលនៅសេប៊ូ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីកសាងទំនុកចិត្តឡើងវិញ និងស្វែងរកអ្វីដែលរាជធានីភ្នំពេញបានពិពណ៌នាថាជា «ដំណោះស្រាយដ៏យុត្តិធម៌ និងយូរអង្វែង»។

ភាគីទាំងពីរបានបញ្ជាក់ឡើងវិញនូវការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការរក្សា «ការទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធ និងទៀងទាត់» ដែលបង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីទប់ស្កាត់ការកើនឡើងនៃជម្លោះ ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាមិនទាន់ដោះស្រាយបានក៏ដោយ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ ការទូតជុំចុងក្រោយនេះ កើតឡើងក្នុងបរិបទនៃការរីកធំឡើងនៃភាពខុសគ្នាផ្នែកច្បាប់ និងនយោបាយរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

យោងតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុទីន ចាន់វីរៈកុល បានអះអាងយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវជំហរអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ ដោយបានលើកឡើងថា ផែនទីសម័យអាណានិគមបារាំង ដែលកម្ពុជាតែងតែលើកឡើងក្នុងជម្លោះព្រំដែននោះ «លែងមានទៀតហើយ» នៅក្នុងប្រព័ន្ធបច្ចេកទេស និងរដ្ឋបាលផ្លូវការរបស់ថៃ។

លោក អនុទីន ត្រូវបានដកស្រង់សម្តីថា៖ «ថៃប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងនូវប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសដែលបានបង្កើតឡើង និងសេចក្តីសន្និដ្ឋានទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់»។

លោកបន្ថែមថា៖ «សំណើដែលពឹងផ្អែកលើផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្របារាំងមិនមានទម្ងន់នោះទេ។ ប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់ចង់អនុវត្តតាមមាត្រដ្ឋាននោះ ពួកគេកំពុងយកប្រៀប​លើប្រទេសមួយផ្សេងទៀតទាំងស្រុង»។

លោកបានបន្ថែមថា បច្ចុប្បន្នថៃពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធផែនទីមាត្រដ្ឋាន ១:៥០,០០០ សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងព្រំដែនក្នុងវិស័យមួយចំនួន ខណៈរក្សាភាពបើកចំហចំពោះយន្តការផ្ទៀងផ្ទាត់បច្ចេកទេសប្រសិនបើចាំបាច់។

ការកត់សម្គាល់ទាំងនេះគូសបញ្ជាក់ពីចំណូលចិត្តរបស់ទីក្រុងបាងកកចំពោះវិធីសាស្រ្តដែលផ្អែកលើអធិបតេយ្យភាព និងបច្ចេកទេស ដែលមានមូលដ្ឋានលើស្តង់ដារផែនទីសហសម័យ និងដំណើរការទ្វេភាគី។

សរុបមក ជំហររបស់ថៃបង្ហាញពីការបដិសេធកាន់តែខ្លាំងចំពោះខ្សែបន្ទាត់ផែនទីសម័យអាណានិគម ដែលធ្វើឱ្យកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កម្ពុជាក្នុងការបន្តពឹងផ្អែកលើឯកសារផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រនៅក្នុងការជជែកដេញដោលអំពីព្រំដែនកាន់តែមានភាពស្មុគស្មាញ។

ផ្ទុយទៅវិញ រាជធានីភ្នំពេញបានងាកទៅរកយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិក្រោមនីតិ​សមុទ្រ​ UNCLOS កាន់តែខ្លាំងឡើង ដោយអះអាងថា ការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌមិនលម្អៀង ​ពេល​ការចរចាទ្វេភាគីជួបប្រទះនឹងភាពជាប់គាំងដ៏យូរអង្វែង។

ជំនួបនៅទីក្រុងញូវយ៉ក បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកិច្ចការទូតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអាស៊ាននៅសេប៊ូ ​ជាកន្លែងដែលភាគីទាំងពីរត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យរក្សាការសន្ទនា និងពង្រឹងវិធានការកសាងទំនុកចិត្តចំពេលមានភាពតានតឹងដែលនៅតែបន្ត។

ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចពិភាក្សានៅក្រៅកិច្ចប្រជុំ UNSC រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទាំងពីរបានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈដោយត្រង់ទៅត្រង់មកអំពីស្ថានភាពព្រំដែន ទោះបីជាមិនមានរបាយការណ៍អំពីការទម្លាយភាពទាល់ច្រកក្នុងការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌចរចានាពេលអនាគតក៏ដោយ។

ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃបានរាយការណ៍ថា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស សីហាស័ក ពួងកេតកែវ បាន​ឱ្យដឹង​ថា កិច្ចពិភាក្សាទាំងនេះមានគោលបំណងរក្សាការសន្ទនា និងកែលម្អបរិយាកាសរួមរវាងប្រទេសទាំងពីរ ខណៈ​ទទួលស្គាល់ថា ភាគីទាំងពីរនៅមិនទាន់យល់ព្រមលើរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់សម្រាប់ការចរចានាពេលអនាគតនៅឡើយទេ។

លោកក៏បានចង្អុលបង្ហាញពីការយល់ច្រឡំដែលនៅតែបន្ត ដោយនិយាយថា កម្ពុជាហាក់ដូចជាបកស្រាយការលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នា (MoU) ទ្វេភាគីរបស់ថៃថាជាការប៉ុនប៉ងគេចវេះពីការចរចា។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ថៃរក្សាជំហរថា ការសម្រេចចិត្តនេះមានបំណងរៀបចំក្របខ័ណ្ឌឡើងវិញ បន្ទាប់ពីមានវឌ្ឍនភាពមានកម្រិតក្រោម MoU ឆ្នាំ ២០០១ អស់រយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍។

លោក សីហាស័ក បានកត់សម្គាល់បន្ថែមថា កាលៈទេសៈបានវិវត្តយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីកិច្ចព្រមព្រៀងដើមមក ជាពិសេសបន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានចូលរួមក្នុង UNCLOS។

លោកបាននិយាយថា ជំហររបស់ថៃនៅតែដដែលគឺថា ការពិភាក្សាទ្វេភាគីគួរតែបន្តមុននឹងមានជំហានឆ្ពោះទៅរកដំណើរការផ្សះផ្សាផ្លូវការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងភាគីខាងក្រៅ។

លោកបានបន្ថែមថា ភាគីទាំងពីរនៅតែអាចឈានដល់ការយល់ដឹងទៅវិញទៅមកតាមរយៈការសន្ទនាដោយផ្ទាល់ដែលទាក់ទងនឹង UNCLOS ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើឱ្យសកម្មនូវយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំនោះទេ។

វិធីសាស្រ្តដែលផ្ទុយគ្នានេះបង្ហាញពីការបែកបាក់គ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅក្នុងជម្លោះនេះ៖ កម្ពុជាកំពុងងាកទៅរកផ្លូវអាជ្ញាកណ្តាលច្បាប់អន្តរជាតិ ខណៈដែលថៃកំពុងពង្រឹងការធ្វើផែនទីបច្ចេកទេសដែលផ្អែកលើអធិបតេយ្យភាព និងក្របខ័ណ្ឌចរចាទ្វេភាគី។

អ្នកវិភាគនិយាយថា ជម្លោះនេះឥឡូវនេះមិនត្រឹមតែត្រូវបានកំណត់ដោយការទាមទារទឹកដីប្រកួតប្រជែងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងដោយការបកស្រាយខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងអំពីសិទ្ធិអំណាចផ្លូវច្បាប់ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងតួនាទីនៃស្ថាប័នអន្តរជាតិ។

អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក យង់ ពៅ បានឱ្យដឹង​ថា សកម្មភាពយោធារបស់ថៃនៅជិតតំបន់ប្រាសាទដែលមានជម្លោះ បានបង្កើនការមិនទុកចិត្ត និងបង្កើនសម្ពាធក្នុងស្រុកលើថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជាឱ្យបន្តការពារការទាមទារទឹកដីរបស់ខ្លួនតាមរយៈការទូតអន្តរជាតិ។

លោកបានចោទសួរថា តើការសន្ទនាទ្វេភាគីតែមួយមុខអាចជឿជាក់បានក្នុងការដោះស្រាយភាពតានតឹងដែរឬទេ ដោយលើកឡើងពីបញ្ហាដែលមិនទាន់ដោះស្រាយលើទីតាំងកងទ័ព និងរបាំងរូបវន្តតាមបណ្តោយតំបន់ដែលមានជម្លោះ។

លោក យង់ ពៅ បានលើកហេតុផលថា ការប្រើប្រាស់វេទិកាអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជា រួមទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិ គឺមានគោលបំណងកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង ជាជាងការបង្កឱ្យមានជម្លោះ។

លោកបានបន្ថែមថា ការចូលរួមពីខាងក្រៅធ្លាប់បានជួយធ្វើឱ្យភាពតានតឹងមានស្ថិរភាពក្នុងអំឡុងពេលវិបត្តិព្រំដែនឆ្នាំ ២០២៥ ដោយព្រមានថាស្ថានភាពអាចនឹងកាន់តែអាក្រក់ទៅៗប្រសិនបើគ្មានវា ដោយនិយាយថា៖ «បើគ្មានការចូលរួមពីអន្តរជាតិទេ ថៃមិនអនុវត្តតាមនោះទេ»។

អតីតអ្នកការទូតកម្ពុជា លោក ពូ សុធារ័ក្ស​ បានថ្លែង​ថា ភាពតានតឹងជុំវិញតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាលើការទាមទារដែនសមុទ្រ (OCA) កម្ពុជា-ថៃ បានបង្ហាញពីចំណុចខ្សោយនៅក្នុងសមត្ថភាពរបស់អាស៊ានក្នុងការគ្រប់គ្រងជម្លោះដែនសមុទ្រ ដោយជំរុញឱ្យភាគីទាំងពីរជៀសវាងការនិយាយស្តីបែបញុះញង់ និងរក្សាការសន្ទនា។

លោកបានកត់សម្គាល់ថា ការលុបចោល MoU ឆ្នាំ ២០០១ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបកស្រាយប្រកួតប្រជែងលើការអភិវឌ្ឍរួម និងការកំណត់ដែនសមុទ្រ ហើយបាននិយាយថាភាពមិនប្រាកដប្រជានៅតែមានចំពោះថាតើកម្ពុជានឹងបន្តប្រើប្រាស់យន្តការ UNCLOS ផ្លូវការ រួមទាំងការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំដែរឬទេ។

លោក សុធារ័ក្ស​ បានព្រមានថា ការកើនឡើងនៃជម្លោះដែនសមុទ្រនឹងបង្កការខូចខាតទៅវិញទៅមក ដោយបញ្ជាក់ថា៖ «ប្រសិនបើថៃ និងកម្ពុជាសម្រេចចិត្តធ្វើសង្រ្គាមនៅសមុទ្រ ទាំងពីរនឹងចាញ់ដូចគ្នា»។

លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា អាស៊ាននៅតែមានកម្រិតភាគច្រើនលើការទូតបង្ការ ខណៈដែលយន្តការដោះស្រាយជម្លោះកាន់តែស៊ីជម្រៅនៅតែមិនទាន់ត្រូវបានអភិវឌ្ឍ ហើយបានព្រមានប្រឆាំងនឹងការធ្វើឱ្យសាមញ្ញហួសហេតុចំពោះការមិនទុកចិត្តគ្នារវាងភាគីទាំងពីរ។

ទោះបីជាមានភាពតានតឹងក៏ដោយ លោកបាន​ឱ្យដឹង​ថា ប្រទេសទាំងពីរនៅតែមានផលប្រយោជន៍រួមក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា ហើយបានជំរុញឱ្យបញ្ហាដែលរសើបគួរតែត្រូវបានដោះស្រាយតាមរយៈការទូតដោយស្ងៀមស្ងាត់ ជាជាងការប្រឈមមុខដាក់គ្នជាសាធារណៈ។

កម្ពុជា និងថៃ បន្តរក្សាការសន្ទនាការទូតក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ខណៈ​ដំណើរការច្បាប់ UNCLOS និងជំហរដែលផ្អែកលើអធិបតេយ្យភាព កំពុងកំណត់ការពិភាក្សាអំពីព្រំដែនដែលកំពុងបន្ត៕

-Phnom Penh Post-