អរិយធម៌ខ្មែរ និងការពិតប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលមិនអាចបំភ្លៃបាន

អរិយធម៌ខ្មែរ និងការពិតប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលមិនអាចបំភ្លៃបាន

ដោយ៖លោកតា

ការសិក្សាប្រវត្តិសាស្រ្តពិតប្រាកដ មិនអាចផ្អែកលើមនោសញ្ចេតនាជាតិនិយម ឬការឃោសនានយោបាយឡើយ។ ប្រវត្តិសាស្រ្ត គឺជាវិស័យវិទ្យាសាស្រ្ត ដែលត្រូវការភស្តុតាង បុរាណវត្ថុ ឯកសារបុរាណ សិលាចារឹក និងការស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិជាមូលដ្ឋាន។ ដូច្នេះ ទោះបីប្រទេសខ្លះព្យាយាមតាក់តែងប្រវត្តិសាស្រ្តក្នុងទិសដៅជាតិនិយមយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនអាចលុបបំបាត់ការពិតដែលមានក្នុងភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្រ្តបានឡើយ។

អរិយធម៌ខ្មែរ គឺជាអរិយធម៌ដ៏ធំមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសក្នុងសម័យអាណាចក្រអង្គរ។ អ្នកប្រាជ្ញបារាំងនៃ École française d’Extrême-Orient (EFEO) ដូចជា George Coedès បានបញ្ជាក់តាមរយៈការសិក្សាសិលាចារឹក និងឯកសារបុរាណថា ចក្រភពខ្មែរ គឺជាអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និងសាសនាដ៏ធំ ដែលមានឥទ្ធិពលលើតំបន់ទាំងមូល។ អំណាចនៃ ប្រាសាទអង្គរ មិនត្រឹមជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃចំណេះដឹង សាសនា រដ្ឋបាល និងវប្បធម៌ ដែលបានបន្តឥទ្ធិពលទៅកាន់នគរជិតខាងជាច្រើន។

ជាក់ស្តែង អាណាចក្រ អាយុធ្យា (Ayutthaya Kingdom )បានកើតឡើងក្រោយការរីកចម្រើនរបស់ចក្រភពខ្មែរ ហើយក្នុងដំណាក់កាលដំបូងៗ បានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីអរិយធម៌ខ្មែរ។ អ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនបានបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធរាជការ ពិធីការរាជវាំង សិល្បៈ ស្ថាបត្យកម្ម និងពាក្យរាជសព្ទមួយចំនួនរបស់សៀមបុរាណ មានប្រភព ឬទទួលឥទ្ធិពលពីខ្មែរ។ សូម្បីតែអក្សរសាស្រ្ត និងប្រព័ន្ធអក្សរដំបូងៗ ក៏មានទំនាក់ទំនងជាមួយអក្សរខ្មែរបុរាណ ដែលវិវត្តចេញពីអក្សរឥណ្ឌាបុរាណតាមរយៈអរិយធម៌ខ្មែរ។

អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តជាច្រើនបានលើកឡើងថា នៅសម័យដំបូងនៃអាយុធ្យា មានមន្ត្រី អ្នកប្រាជ្ញ និងសិប្បករខ្មែរជាច្រើនចូលរួមក្នុងការកសាងប្រព័ន្ធរាជវាំង និងវប្បធម៌សៀម។ សូម្បីតែព្រះមហាក្សត្រដំបូងៗនៃអាយុធ្យា ក៏ត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ថា មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយវប្បធម៌ខ្មែរ ទាំងក្នុងរបៀបគ្រប់គ្រង និងការប្រើប្រាស់ពាក្យរាជសព្ទ។ នេះមិនមែនជាការបង្អាប់ជាតិណាមួយទេ ប៉ុន្តែជាភាពពិតនៃការបន្តឥទ្ធិពលវប្បធម៌ ដែលកើតមានជាធម្មតាក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សជាតិ។

ប៉ុន្តែ នៅសម័យទំនើប ប្រទេសខ្លះបានព្យាយាមបង្កើតនិទានប្រវត្តិសាស្រ្តបែបជាតិនិយម ដើម្បីលើកកម្ពស់អត្តសញ្ញាណជាតិខ្លួន។ ការសរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តបែបនេះ ម្តងម្កាលមានការកាត់បន្ថយតួនាទីរបស់អរិយធម៌ខ្មែរ ឬព្យាយាមបង្ហាញថាវប្បធម៌មួយចំនួនជាកម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ខ្លួន។ ទោះជាយ៉ាងណា ការស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិ មិនអាចត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយនយោបាយក្នុងស្រុកបានឡើយ។ ឯកសារ សិលាចារឹក ប្រាសាទ និងភស្តុតាងបុរាណវិទ្យា នៅតែបញ្ជាក់ពីប្រភពពិតនៃអរិយធម៌តំបន់នេះ។

ប្រទេសបារាំង ដែលជាប្រទេសមានអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនអំពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដឹងយ៉ាងច្បាស់ពីបញ្ហានេះ។ អ្នកប្រាជ្ញបារាំងមិនសរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តដោយសារមនោសញ្ចេតនាជាតិនិយមទេ ប៉ុន្តែដោយផ្អែកលើការវិភាគវិទ្យាសាស្រ្ត។ ដូច្នេះ ទោះបីមានការអះអាង ឬការបកស្រាយប្រវត្តិសាស្រ្តបែបនយោបាយពីភាគីណាមួយក៏ដោយ អ្នកដែលសិក្សាប្រវត្តិសាស្រ្តពិតប្រាកដនៅអឺរ៉ុប និងសហគមន៍អន្តរជាតិ នៅតែដឹងយ៉ាងច្បាស់ពីប្រភពនៃអរិយធម៌ខ្មែរ និងឥទ្ធិពលរបស់វាលើតំបន់។

យ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងនាមជាខ្មែរ យើងគួរប្រើប្រាស់ប្រវត្តិសាស្រ្តដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹង និងអប់រំជំនាន់ក្រោយ មិនមែនដើម្បីបង្កើតសេចក្តីស្អប់រវាងជាតិសាស្រ្តឡើយ។ ប្រទេសដែលមានអរិយធម៌ពិតប្រាកដ មិនចាំបាច់ប្រើការឃោសនា ដើម្បីបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណខ្លួនទេ ព្រោះប្រាសាទ សិលាចារឹក អក្សរសាស្រ្ត និងការស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិ គឺជាសាក្សីរស់ដែលមិនអាចបំភ្លៃបាន។

អង្គរ គឺជាកេរដំណែលនៃអំណាចបញ្ញា និងវប្បធម៌ខ្មែរ។ អរិយធម៌ខ្មែរ មិនមែនរស់នៅតែក្នុងអតីតកាលទេ ប៉ុន្តែរស់នៅក្នុងភាសា សិល្បៈ វប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណរបស់ប្រជាជនអាស៊ីអាគ្នេយ៍រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ហើយការពិតប្រវត្តិសាស្រ្ត មិនអាចត្រូវបានលុបបំបាត់ដោយការតាក់តែង ឬការបកស្រាយបែបជាតិនិយមណាមួយបានឡើយ៕