បង្គោលព្រំដែន៖ សន្លឹកបៀរនៅពីក្រោយបទឈប់បាញ់ ពេលដែលមោទកភាពនៃចក្រភពខ្មែរបានត្រូវបានបាត់បង់ បន្ទាយលង្វែកត្រូវបានរលាយ ឲ្យតែនិយាយដល់រឿងព្រំដែន គឺចាក់ស្រែះយ៉ាងជ្រៅក្នងបេះដូងរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប
បង្គោលព្រំដែន៖ សន្លឹកបៀរនៅពីក្រោយបទឈប់បាញ់ ពេលដែលមោទកភាពនៃចក្រភពខ្មែរបានត្រូវបានបាត់បង់ បន្ទាយលង្វែកត្រូវបានរលាយ ឲ្យតែនិយាយដល់រឿងព្រំដែន គឺចាក់ស្រែះយ៉ាងជ្រៅក្នងបេះដូងរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប
បង្គោលព្រំដែន៖ សន្លឹកបៀរនៅពីក្រោយបទឈប់បាញ់ ពេលដែលមោទកភាពនៃចក្រភពខ្មែរបានត្រូវបានបាត់បង់ បន្ទាយលង្វែកត្រូវបានរលាយ ឲ្យតែនិយាយដល់រឿងព្រំដែន គឺចាក់ស្រែះយ៉ាងជ្រៅក្នងបេះដូងរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប។
ប៉ុន្តែ មនោសញ្ចេតនាស្រឡាញ់ជាតិមួយមុខមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ យើងត្រូវមាន “ចំណេះដឹង និងការជឿជាក់” ដើម្បីកុំឱ្យធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់ហ្វូងដំរីចុះប្រេង, ខ្លាឥណ្ឌូចិន (និងក្រុមតាបាគី) ដែលតែងតែយកបញ្ហាទឹកដីមកធ្វើជាឈ្នាន់ញុះញង់ បំបែកបំបាក់សាមគ្គីជាតិ (ខ្មែរស្អប់ខ្មែរ)។
តើសេចក្តីប្រកាសចុងក្រោយរបស់រដ្ឋាភិបាលខ្មែរលើកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប្រាប់យើងពីអ្វីខ្លះ?
បើអានឲ្យលម្អិត យើងអាចយល់ឃើញថា សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់លេខាធិការដ្ឋានទទទួលបន្ទុកកិច្ចការព្រំដែន (SSBA) នាថ្ងៃ២៩ ធ្នូ ២០២៥ នេះ គឺជាចំណុចរបត់បច្ចេកទេសដ៏សំខាន់ដែលសាធារណជនគួរពិចារណាដោយភាពហ្មត់ចត់។
តើអ្នកដឹងទេថា ការចរចាដោយប្រើ “ផែនទីច្បាប់” អាចមានអំណាចខ្លាំងជាងការប្រើកងទ័ពរាប់ម៉ឺននាក់នៅក្នុងសមរភូមិទំនើប? ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីបញ្ហានេះ យើងត្រូវពិនិត្យលើទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែងចំនួន ៥ ចំណុច៖
១. យុទ្ធសាស្ត្រ “ប្រើច្បាប់ទប់ទល់កម្លាំងបាយ”
ការការពារទឹកដីក្នុងសម័យទំនើប មិនមែនស្ថិតលើការប្រើកម្លាំងយោធាទាំងស្រុងនោះនោះទេ ប៉ុន្តែគឺស្ថិតលើ “ភាពរឹងមាំនៃឯកសារ”។ កម្ពុជាប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ Uti possidetis juris (រក្សាខ្សែបន្ទាត់ដែលបន្សល់ពីសម័យអាណានិគម- ឆ្នាំ១៩០៤)។ នេះគឺជា “អាវុធច្បាប់” ដែលពិភពលោកទទួលស្គាល់។ ដរាបណាយើងឈរលើសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម និងផែនទីផ្លូវការ ប្រទេសជិតខាងមិនអាចរំលោភបំពានយើងបានឡើយ ទោះគេមានឥទ្ធិពលខ្លាំងដូចដំរីចុះប្រេងឬ ខ្លាឥណ្ឌូចិនយ៉ាងណាក៏ដោយ។
២. តម្លាភាពនៃទិន្នន័យបច្ចេកទេស
ការងារវាស់វែងនៅតំបន់ បង្គោលលេខ ៤២-៤៧ (អូបីជាន់) និង ៥២-៥៩ (កំរៀង) រួមទាំងតំបន់ ថ្មដា គឺជាការងារចុះវាស់ស្ទង់ជាក់ស្តែងលើដី (Terrain)។ ការបញ្ជាក់លេខបង្គោល និងឈ្មោះភូមិឃុំច្បាស់លាស់ គឺជាសក្ខីភាពនៃតម្លាភាព។ វាជួយកាត់បន្ថយការភាន់ច្រឡំពីការបកស្រាយដោយគ្មានមូលដ្ឋាន និងបង្ហាញថាខ្មែរយើងកំពុងធ្វើការដោយម្ចាស់ការបំផុត។
ចុះបើភាពយឺតយ៉ាវនៃការបោះបង្គោលព្រំដែន តាមពិតគឺជា “យុទ្ធសាស្ត្រការពារ” ដ៏ហ្មត់ចត់បំផុត ដើម្បីធានាថាមិនឱ្យខ្មែរបាត់បង់ដី?
៣. ការយល់ដឹងអំពី “ចំណុចខ្សោយ” ដើម្បីភាពរឹងមាំ
យើងត្រូវទទួលស្គាល់ដោយត្រង់ទៅត្រង់មកនូវចំណុចប្រឈមមួយចំនួន ដើម្បីកាត់បន្ថយការមន្ទិលសង្ស័យ៖
▪︎ ភាពស្មុគស្មាញនៃបច្ចេកទេស៖ ការប្រើពាក្យច្បាប់ និងលេខបង្គោលច្រើន អាចធ្វើឱ្យបងប្អូនខ្លះពិបាកយល់ ដែលនេះជាឱកាសឱ្យមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ (ដែលខ្ញុំហៅថា ខ្លាឥណ្ឌូចិន និងដំរីចុះប្រេង ខាងលើ) ឆ្លៀតឱកាសបកស្រាយបន្លំ (តាមរយៈក្រុមតាបាគី)ដើម្បីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ។
▪︎ ភាពយឺតយ៉ាវនៃពេលវេលា៖ ការងារព្រំដែនមិនអាចធ្វើឆក់កណ្តៀតបានទេ។ ការដោះស្រាយដោយហ្មត់ចត់ទាមទារពេលវេលាវែងឆ្ងាយ។ ប៉ុន្តែ “យឺតតែច្បាស់លាស់” ប្រសើរជាង “លឿនតែបាត់បង់ផលប្រយោជន៍”។
៤. សន្តិភាពព្រំដែន គឺជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ច
តើការកំណត់បន្ទាត់ព្រំដែនឱ្យបានច្បាស់លាស់ នឹងប្រែផ្ទះរបស់បងប្អូននៅតាមជាយដែន ឱ្យក្លាយជាតំបន់សេដ្ឋកិច្ចមមាញឹកយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះនាពេលអនាគត? ក្នុងនាមជាសេដ្ឋវិទូ មើលឃើញថា ការកំណត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់គឺជា “ការកសាងទ្រព្យសម្បត្តិជាតិ”។ នៅពេលព្រំដែនសន្តិភាព តំបន់ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិនឹងក្លាយជាច្រកពាណិជ្ជកម្ម។ ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញនៅតាមព្រំដែននឹងកើនឡើង តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរទំនិញ និងទេសចរណ៍។
៥. ការចាញ់បោក “ព័ត៌មានបំពុល” ពីក្រៅ
អតីតកាល បច្ចុប្បន្ន និងប្រហែលជាអនាគត ជាពិសេសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរតែងតែបានចារថា ជានិច្ចជាកាលមាន (ក្រុមតាបាគី គាំទ្រដោយ) ហ្វូងដំរីចុះប្រេង ឬខ្លាឥណ្ឌូចិន ព្យាយាមបង្កើតព័ត៌មានក្លែងក្លាយ (Fake News) ដើម្បីឱ្យយើងសង្ស័យលើគ្នាឯង(បរាជ័យគឺពេលហ្នឹងហើយ ព្រោះគ្មានពេលរៀន អភិវឌ្ឍសមត្ថភាពឡើយ)។ បើបងប្អូនជឿតាមការញុះញង់ នោះយើងនឹងធ្លាក់ក្នុងផែនការបំបែកបំបាក់ផ្ទៃក្នុង ដែលចំណេញដល់អ្នកដែលចង់ឱ្យខ្មែរទន់ខ្សោយជាយុទ្ធសាស្ត្រ (ជាង600 ឆ្នាំ ហើយបន្តទៀត បើបែកបាក់)។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖
រវាងការស្រឡាញ់ជាតិដោយ “អារម្មណ៍ក្តៅក្រហាយ” និងការស្រឡាញ់ជាតិដោយ “បញ្ញាស្មារតី” តើផ្លូវមួយណាដែលផ្តល់ផលចំណេញពិតប្រាកដដល់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ? ការស្រឡាញ់ជាតិដ៏ឆ្លាតវៃ គឺការតាមដានដោយស្មារតីភ្ញាក់រលឹក និងឡូស៊ិច (តក្កវិជ្ជា)។ យើងត្រូវបែងចែកឱ្យដាច់រវាង “មនោសញ្ចេតនាស្នេហាជាតិ” និង “ការញុះញង់បង្កជម្លោះ” ដែលបម្រើឱ្យផលប្រយោជន៍អ្នកដទៃ។ ការបាត់បង់សាមគ្គីភាពផ្ទៃក្នុង គឺជាឱកាសមាសសម្រាប់ភាគីខាងក្រៅដែលចង់ឃើញកម្ពុជាបាក់ស្បាតជាយុទ្ធសាស្ត្រ (តកូនចៅជំនាន់ក្រោយ)។
“ការពារទឹកដីដោយបញ្ញា រក្សាសន្តិភាពដោយឡូស៊ិច និងមិនចាញ់បោកការកេងចំណេញនយោបាយ”
អត្ថបទ៖ បណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា
រូបភាព៖ វាយោ
រៀន រៀន រៀន
សាមគ្គីភាពដើម្បីឲ្យបានសន្តិភាព
