ស្ពានបុរាណចិន និងកម្ពុជាបង្ហាញបច្ចេកទេសវិស្វកម្មខុសគ្នាក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២

ស្ពានកំពង់ក្ដីរបស់កម្ពុជា និងស្ពាន Anping របស់ចិន។ រូបថត ហុង រស្មី The Cambodia Kampong Kdei and the Chinese Anping Bridge. Hong Raksmey

ទីក្រុងជិនជាំង ប្រទេសចិនៈ កាលពីជិត៩សតវត្សរ៍មុន វិស្វករបុរាណចិនបានដាក់បន្ទះថ្មក្រានីតដ៏ធំឆ្លងកាត់តំបន់មាត់សមុទ្រដែលរងឥទ្ធិពលពីជំនោរ នៅខេត្ត Fujian ខណៈវិស្វករបុរាណខ្មែរបានសាងសង់ស្ពានថ្ម សរសរកោងដូចក្លោងទ្វារ នៅតាមបណ្ដាញផ្លូវនៃចក្រភពអង្គរ។

ស្ពាន Anping របស់ចិន និងស្ពានព្រៃប្រស់ ដែលគេស្គាល់ជាទូទៅថា ស្ពានកំពង់ក្ដីរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានសាងសង់ក្នុងភូមិសាស្ត្រ និងគោលបំណងខុសគ្នា ប៉ុន្តែសំណង់ទាំងពីរនៅតែជាភស្តុតាងដ៏លេចធ្លោនៃវិស្វកម្មជឿនលឿនក្នុងសតវត្សរ៍ទី១២។

អ្នកសារព័ត៌មានអាស៊ានចំនួន២១នាក់ បានទៅទស្សនាស្ពាន Anping នៅទីប្រជុំជន Anhai ទីក្រុង Jinjiang កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា។ មគ្គុទ្ទេសក៍ជនជាតិចិនម្នាក់បានពន្យល់អំពីរបៀបដែលអ្នកសាងសង់សម័យបុរាណដោះស្រាយបញ្ហាបាតសមុទ្រទន់ ចរន្តជំនោរ និងការដឹកជញ្ជូនថ្មដែលមានទម្ងន់រាប់សិបតោន។

ស្ពាននេះតភ្ជាប់ទីប្រជុំជន Anhai នៃទីក្រុង Jinjiang ជាមួយទីប្រជុំជន Shuitou នៃទីក្រុង Nan’an។ ទីក្រុងថ្នាក់ស្រុកទាំងពីរស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុង Quanzhou ក្នុងខេត្ត Fujian។

ការសាងសង់បានចាប់ផ្ដើមក្នុងឆ្នាំ១១៣៨ ក្នុងរជ្ជកាលរាជវង្ស Song ខាងត្បូង និងបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ១១៥២។ ការដ្ឋានសាងសង់ត្រូវបានចាប់ផ្ដើមកាលពី៨៨៨ឆ្នាំមុន ខណៈស្ពានដែលបានសាងសង់រួចមានអាយុប្រមាណ៨៧៤ឆ្នាំ។

ស្ពានមានប្រវែងប្រមាណ ២,២៥៥ម៉ែត្រ និងទទឹងចន្លោះពី ២,៩ម៉ែត្រ ទៅ៤ម៉ែត្រ។ វាក៏ត្រូវបានគេហៅថា ស្ពាន Wuli ឬស្ពានប្រវែង៥លី ព្រោះប្រវែងរបស់វាស្មើនឹងរង្វាស់ប្រពៃណីចិនប្រមាណ៥ លី។

មគ្គុទ្ទេសក៍បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា៖ «បន្ទះថ្មដែលវែងបំផុតមានប្រវែងប្រមាណ១១ម៉ែត្រ ហើយបន្ទះដែលធ្ងន់បំផុតមានទម្ងន់ប្រមាណ២៥តោន»។

ដោយគ្មានម៉ាស៊ីនស្ទូចទំនើប អ្នកសាងសង់បានដឹកថ្មក្រានីតតាមទូក និងប្រើប្រាស់ការឡើងចុះនៃទឹកជំនោរ ដើម្បីដាក់បន្ទះថ្មលើសសរស្ពាន។ កំណត់ត្រាមូលដ្ឋានខ្លះបង្ហាញថា ថ្មមួយផ្នែកអាចត្រូវបាននាំមកពីកោះ Kinmen និងកោះក្បែរនោះ ប៉ុន្តែប្រភពនៃថ្មទាំងអស់មិនទាន់ត្រូវបានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ទេ។

ស្ពាន Anping ក៏បានប្រើបច្ចេកទេស «គ្រឹះកំណាត់ឈើផ្ដេក»។ អ្នកសាងសង់បានដាក់កំណាត់ឈើផ្ដេកលើដីភក់ទន់ រួចដាក់ថ្មធ្ងន់ពីលើ ដើម្បីឱ្យគ្រឹះស្រុតចុះបន្តិចម្ដងៗរហូតដល់ស្រទាប់ដីរឹងដែលអាចទ្រទម្ងន់បាន។

អយស្ទ័រដែលដុះនៅជុំវិញផ្នែកលិចទឹកបានជួយភ្ជាប់ និងការពារថ្មពីរលក និងការសឹករេចរឹល។ ពួកវាមិនបានបញ្ចេញសារធាតុរាវដូចកាវនោះទេ ប៉ុន្តែសម្បករបស់វាបានប្រមូលផ្ដុំជុំវិញសំណង់ថ្ម និងពង្រឹងផ្នែកខាងក្រៅ។

អ្នកសាងសង់បានប្រើសសរស្ពាន៣ប្រភេទឱ្យសមស្របទៅនឹងចរន្តទឹកខុសៗគ្នា គឺរាងចតុកោណ រាងទូកពាក់កណ្ដាលមានចុងស្រួចម្ខាង និងរាងទូកមានចុងស្រួចទាំងសងខាង។

ឯកសារផ្លូវការជាទូទៅកត់ត្រាសសរចំនួន៣៦០ ក្នុងនោះមានសសររាងចតុកោណ២៩០ សសរចុងស្រួចម្ខាង៤៤ និងសសរចុងស្រួចទាំងសងខាង២៦។ ទោះជាយ៉ាងណា ឯកសារខ្លះកត់ត្រាសសរចំនួន៣៦១ ខណៈស្ពានមានច្រកទឹកហូរចំនួន៣៦២។

ស្ពាន Anping បានគាំទ្រដល់ពាណិជ្ជកម្ម និងការធ្វើដំណើររវាង Quanzhou និងតំបន់ភាគខាងត្បូង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពរីកចម្រើននៃពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រក្នុងសម័យរាជវង្ស Song និង Yuan។

នៅឆ្នាំ២០២១ ស្ពាននេះបានក្លាយជាទីតាំងមួយក្នុងចំណោមសមាសភាគទាំង២២ នៃតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក «Quanzhou៖ មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រពិភពលោករបស់ចិនក្នុងសម័យ Song-Yuan»។

ស្ពានកំពង់ក្ដីរបស់កម្ពុជា ដែលស្ថិតនៅឃុំកំពង់ក្ដី ស្រុកជីក្រែង ខេត្តសៀមរាប គឺជាសំណង់មួយទៀតដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ការប្រៀបធៀប។

ស្ពានប្រវែងប្រមាណ៨៧ម៉ែត្រនេះ ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ និងបណ្ដាញផ្លូវដែលតភ្ជាប់អង្គរទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗនៃចក្រភពខ្មែរ។

ខុសពីស្ពាន Anping ដែលប្រើបន្ទះថ្មក្រានីតដាក់លើសសររាប់រយ ស្ពានកំពង់ក្ដីត្រូវបានសាងសង់ពីថ្មបាយក្រៀម និងមានក្លោងទ្វារជាង២០។ បង្កាន់ដៃនាគក្បាល៩របស់ស្ពានបានរួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសវិស្វកម្ម ជាមួយនិមិត្តរូបសាសនា និងអត្តសញ្ញាណសិល្បៈខ្មែរ។

ស្ពានទាំងពីរបង្ហាញពីដំណោះស្រាយខុសគ្នាចំពោះបញ្ហាប្រឈមស្រដៀងគ្នា។ ស្ពាន Anping បានបម្រើប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រ ខណៈស្ពានកំពង់ក្ដីបានបម្រើអ្នកដំណើរនៅតាមបណ្ដាញផ្លូវគោកនៃចក្រភពអង្គរ។

ការបន្តឈររឹងមាំរបស់ស្ពានទាំងពីរបង្ហាញថា ស្ពានបុរាណមិនត្រឹមតែជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនទេ ប៉ុន្តែក៏ជាសក្ខីភាពនៃអំណាចសេដ្ឋកិច្ច ចំណេះដឹងបច្ចេកទេស និងអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ផងដែរ។

-post khmer-