ទម្ងន់នៃភាពចំណាស់នៃអារ្យធម៌៖ ការឆ្លើយតបជាប្រវត្តិសាស្ត្រចំពោះ Khaosod English

Thai media outlet Khaosod English has claimed that vintage images of Khmer villagers are in fact Thais. Khaosod English

ទស្សនៈ

នៅពេលកិច្ចពិភាក្សាឈានដល់ប្រធានបទប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងកម្ពុជា និងថៃ យើងគួរតែចូលទៅកាន់ប្រធានបទនេះដោយឈរលើភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រ ការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក និងការបើកចិត្តទទួលស្គាល់នូវអារ្យធម៌ទាំងឡាយដែលបានរីកចម្រើនយ៉ាងត្រចះត្រចង់ជាយូរយារណាស់មកហើយ មុនពេលការលេចឡើងនៃរដ្ឋជាតិសម័យទំនើប។ ក្នុងនាមជាពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់ ខ្ញុំយល់ថាវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ក្នុងការបំភ្លឺដល់អ្នកអាន ជាពិសេសយុវជនជំនាន់ក្រោយ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ អំពីភាពចំណាស់នៃអារ្យធម៌ខ្មែរ ព្រមទាំងការរួមចំណែករបស់អារ្យធម៌នេះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការពិភាក្សាដែលចេញផ្សាយដោយ Khaosod English ពាក់ព័ន្ធនឹងបេតិកភណ្ឌខ្មែរ និងថៃ ខ្ញុំចង់ទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ទៅលើកាលប្បវត្តិនៃចក្រភពខ្មែរ និងការកកើតឡើងនៃបណ្តារាជាណាចក្រថៃ។ ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ មិនមែនជាការបន្ទាបបន្ថោកអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ប្រជាជាតិដទៃនោះឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាការទទួលស្គាល់នូវការរួមចំណែករបស់អារ្យធម៌នីមួយៗ និងការធានាថាការលើកឡើងពីប្រវត្តិសាស្ត្រគឺផ្អែកលើភស្តុតាងជាក់ស្តែង ជាជាងការកេងចំណេញនយោបាយ ឬមោទនភាពជាតិនិយមតែមួយមុខ។

កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្របានផ្តល់នូវចំណុចចាប់ផ្តើមដ៏សំខាន់មួយ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ បានឡើងគ្រងរាជ្យ និងប្រារព្ធពិធីទេវរាជជា «ចក្រវរ្តិន» (ស្តេចចក្រពត្តិ) ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍មួយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាទូទៅថាជាការបង្កើតឡើងនៃចក្រភពខ្មែរ។ ព្រះរាជពិធីនេះមានជាប់ទាក់ទងនឹងភ្នំមហេន្ទ្របព៌ត នៅក្នុងតំបន់ភ្នំគូលែន។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់នេះបានកត់សម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃសម័យកាលចក្រភពអង្គរ នៅក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រទូទៅ។

បើប្រៀបធៀបគ្នា អាណាចក្រសុខោទ័យ (Sukhothai) បានលេចចេញជារូបរាងឡើងជារដ្ឋឯករាជ្យមួយនៅប្រហែលឆ្នាំ ១២៣៨ នៃគ្រិស្តសករាជ។ ការណ៍នេះបង្ហាញថា ការកកើតឡើងនៃចក្រភពខ្មែរគឺលឿនជាងប្រហែល ៤៣៦ ឆ្នាំ។ ចំណែកឯអាណាចក្រអយុធ្យា (Ayutthaya) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅប្រហែលឆ្នាំ ១៣៥០–១៣៥១ នៃគ្រិស្តសករាជ ពោលគឺប្រមាណ ៥៤៨–៥៤៩ ឆ្នាំ ក្រោយឆ្នាំ ៨០២។ កាលបរិច្ឆេទទាំងនេះបានផ្តល់នូវទស្សនវិស័យប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយ៖ ចក្រភពខ្មែរសម័យអង្គរត្រូវបានបង្កើតឡើងរាប់រយឆ្នាំមុនការកកើតឡើងនៃអាណាចក្រសុខោទ័យ និងអាណាចក្រអយុធ្យា។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាពត្រឹមត្រូវនៃប្រវត្តិសាស្ត្រតម្រូវឱ្យមានការបែងចែកឱ្យបានច្បាស់លាស់។ យើងមិនគួរសន្និដ្ឋានថា ប្រទេសកម្ពុជាមានអាយុកាលចាស់ជាងប្រទេសថៃ ៥៥០ ឆ្នាំ ក្នុងនាមជារដ្ឋទំនើបនោះទេ ពីព្រោះការបង្កើតឡើងនៃអាណាចក្រអយុធ្យាមិនមែនមានន័យដូចគ្នានឹងការបង្កើតឡើងនៃប្រទេសថៃសម័យទំនើបនោះឡើយ។ រដ្ឋថៃសម័យទំនើបបានវិវឌ្ឍតាមរយៈដំណើរការប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏វែងឆ្ងាយមួយ ហើយឈ្មោះថា «ប្រទេសថៃ» (Thailand) ត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២០ ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ការបញ្ជាក់តាមប្រវត្តិសាស្ត្រដែលត្រឹមត្រូវជាងនេះ គឺថាចក្រភពខ្មែរសម័យអង្គរមានវត្តមានមុនការបង្កើតឡើងនៃអាណាចក្រសុខោទ័យប្រមាណបួនសតវត្សរ៍ និងមុនអាណាចក្រអយុធ្យាប្រមាណប្រាំសតវត្សរ៍កន្លះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រជាជនខ្មែរក៏មានវិសាលភាពលើសពីសម័យអង្គរទៅទៀត។ រដ្ឋជំនាន់មុនៗ រួមមាន ហ្វូណន (នគរភ្នំ) និងចេនឡា គឺជាផ្នែកមួយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ចំណាស់នៃអារ្យធម៌ខ្មែរ។ សង្គមទាំងនេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយដ៏ស្មុគស្មាញ ទំនៀមទម្លាប់សាសនា ការប្រតិបត្តិវប្បធម៌ និងការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ បានកើតមានឡើងនៅលើដែនដីគោកនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាយូរយារណាស់មកហើយ មុនពេលមានការលេចឡើងនៃព្រំដែនរដ្ឋទំនើប។

សមិទ្ធផលនៃសម័យអង្គរឈរជាសក្ខីភាពបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពដ៏អស្ចារ្យរបស់អារ្យធម៌ខ្មែរ ទាំងលើផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម វិស្វកម្ម សិល្បៈ សាសនា និងការរៀបចំគ្រប់គ្រងសង្គម។ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទបាយ័ន ព្រមទាំងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹក និងទីក្រុងដ៏ធំធេង តំណាងឱ្យកេរដំណែលដ៏សំខាន់មួយមិនត្រឹមតែសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់មនុស្សជាតិទាំងមូល។ សមិទ្ធផលទាំងនេះសមនឹងទទួលបានការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ការអភិរក្ស និងការការពារយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។

ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ ការទទួលស្គាល់ភាពចំណាស់នៃអារ្យធម៌ខ្មែរ មិនគួរត្រូវបានយកទៅប្រើប្រាស់ដើម្បីបដិសេធការរួមចំណែកជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សហគមន៍ថៃ ឬប្រជាជនដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍នោះឡើយ។ អារ្យធម៌តែងតែមានទំនាក់ទំនង ផ្លាស់ប្តូរគំនិត ប្រកួតប្រជែង និងមានឥទ្ធិពលទៅវិញទៅមក។ ការយល់ដឹងប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ ត្រូវតែពិចារណាលើទំនាក់ទំនងទាំងនេះ ជាជាងការបង្រួមអតីតកាលឱ្យក្លាយទៅជាការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមឧត្តមភាពជាតិ។

ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលកិច្ចពិភាក្សាផ្តោតលើបេតិកភណ្ឌខ្មែរ និងថៃ ការបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាងអារ្យធម៌បុរាណ អាណាចក្រប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរដ្ឋជាតិសម័យទំនើប គឺជារឿងដែលមិនអាចខ្វះបាន។ ចក្រភពខ្មែរសម័យអង្គរ អាណាចក្រសុខោទ័យ និងអាណាចក្រអយុធ្យា គឺជារដ្ឋនយោបាយផ្សេងៗគ្នាដែលបានលេចឡើងនៅក្នុងសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រខុសៗគ្នា។ ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋទាំងនេះមិនអាចត្រូវបានយល់យ៉ាងត្រឹមត្រូវនោះឡើយ ប្រសិនបើយើងចាត់ទុកថារដ្ឋទាំងអស់នោះបានរីកចម្រើនឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា ឬស្ថិតក្រោមកាលៈទេសៈនយោបាយដូចគ្នានោះ។

ក្នុងនាមជាពលរដ្ឋខ្មែរ យើងមានហេតុផលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរៀនសូត្រពីប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើង បង្រៀនកូនចៅរបស់យើង ថែរក្សាប្រាសាទបុរាណ និងការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់យើង។ យើងគួរតែមានលទ្ធភាពពន្យល់ពីសមិទ្ធផលរបស់បុព្វបុរសយើងដោយទំនុកចិត្ត និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មោទនភាពប្រវត្តិសាស្ត្រគួរតែផ្អែកលើភស្តុតាង មិនមែនលើកាលប្បវត្តិដែលត្រូវបានបំប៉ោង ឬការមើលរំលងប្រជាជាតិជិតខាងនោះឡើយ។

ផ្ញើជូនចំពោះ Khaosod English និងអ្នកអានដែលចាប់អារម្មណ៍លើទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា-ថៃ ខ្ញុំសូមផ្តល់នូវទស្សនវិស័យនេះ៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃចក្រភពខ្មែរសមនឹងត្រូវបានលើកឡើងដោយភាពហ្មត់ចត់ និងការយកចិត្តទុកដាក់លើភស្តុតាង ដូចគ្នានឹងការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអារ្យធម៌ដទៃទៀតដែរ។ ឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជ ការលេចឡើងនៃសុខោទ័យនៅសតវត្សរ៍ទី ១៣ និងការបង្កើតឡើងនៃអយុធ្យានៅសតវត្សរ៍ទី ១៤ បានផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌកាលប្បវត្តិដ៏ច្បាស់លាស់មួយ ដើម្បីយល់ដឹងពីការវិវត្តនៃបណ្តារាជាណាចក្រក្នុងតំបន់នេះ។

កាលបរិច្ឆេទទាំងនេះគួរតែជាមូលដ្ឋានព័ត៌មានសម្រាប់កិច្ចពិភាក្សាសាធារណៈ ជាជាងការមើលរំលងនៅពេលមានការចោទសួរអំពីបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ភាពចំណាស់នៃអារ្យធម៌ខ្មែរ គឺជារឿងនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រ មិនមែនត្រឹមតែជារឿងនៃមនោសញ្ចេតនាជាតិនិយមនោះទេ។ ជាមួយគ្នានេះ ការគោរពប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ មិនមែនជាឧបសគ្គរារាំងដល់ការគោរពប្រវត្តិសាស្ត្រថៃនោះឡើយ។ ការទទួលស្គាល់ការកកើតឡើងមុននៃចក្រភពខ្មែរ មិនទាមទារឱ្យមានការបដិសេធនូវអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ឬការវិវត្តជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសថៃនោះទេ។

ប្រវត្តិសាស្ត្ររួមគ្នាក្នុងតំបន់របស់យើង គួរតែលើកទឹកចិត្តដល់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ការអភិរក្សវប្បធម៌ និងការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក។ វាមិនគួរក្លាយជាមូលហេតុនៃអរិភាពរវាងប្រជាជនកម្ពុជា និងថៃឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ចំណេះដឹងប្រវត្តិសាស្ត្រគួរតែជួយសង្គមទាំងពីរឱ្យយល់ច្បាស់ពីឫសគល់របស់ខ្លួន ទទួលស្គាល់ភាពខុសគ្នា និងការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដែលបានទទួលមរតកពីបុព្វបុរសរៀងៗខ្លួន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រជាកម្មសិទ្ធិរបស់មនុស្សជាតិ។ ភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រគួរតែត្រូវបានគោរព មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រគួរតែត្រូវបានសិក្សា ហើយបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្រគួរតែត្រូវបានការពារសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ ភាពចំណាស់នៃចក្រភពខ្មែរគឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយវាសមនឹងទទួលបានការទទួលស្គាល់តាមរយៈការស្រាវជ្រាវដ៏ត្រឹមត្រូវ វិជ្ជាជីវៈសារព័ត៌មានប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ និងការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនៃវប្បធម៌។

លោកទេស ចាន់ថន គឺជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងជាអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះជាទស្សនៈរបស់លោកផ្ទាល់។

-post khmer-