អ្នកជំនាញច្រានចោលការរិះគន់របស់ថៃលើរបាយការណ៍របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីជម្លោះព្រំដែន
PHOTO - UN Special Rapporteur Thomas Andrews holds a news conference at Himawari Hotel in Phnom Penh on July 31. KT/Chor Sokunthea
សេចក្តីសង្ខេប៖ អ្នកវិភាគ និងមន្ត្រីបានការពាររបាយការណ៍របស់ប្រេសិតសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកកម្ពុជា ដោយចោទថា ថៃកំពុងបដិសេធក្តីបារម្ភអំពីសិទ្ធិមនុស្ស និងអំពាវនាវឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិពិនិត្យស្ថានការណ៍ជម្លោះព្រំដែនឱ្យបានម៉ត់ចត់។
អ្នកជំនាញបានរិះគន់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ ដែលបានហៅរបាយការណ៍របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស ជាពិសេសផ្នែកដែលរៀបរាប់អំពីការរងទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹក ថា «អតុល្យភាព» ដោយអះអាងថា ការលើកឡើងបែបនេះបង្ហាញថា ថៃកំពុងរំលោភបំពានលើកម្ពុជា និងប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន។
កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា លោក ថូម៉ាស អ៊េនឌ្រូ (Thomas Andrews) អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា បានបង្ហាញរបាយការណ៍របស់លោក បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ដំណើរទស្សនកិច្ចរយៈពេល ១០ថ្ងៃ នៅកម្ពុជា។ លោកបានលើកឡើងពីផលប៉ះពាល់ផ្នែកមនុស្សធម៌នៃជម្លោះព្រំដែន បន្ទាប់ពីបានចុះពិនិត្យមជ្ឈមណ្ឌលភៀសសឹក និងសហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
លោក Andrews បានឱ្យដឹងថា ក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាប្រមាណ ៦៥០០០០នាក់ ដែលត្រូវជម្លៀសចេញពីលំនៅឋានអំឡុងជម្លោះកាលពីឆ្នាំមុន នៅមានប្រមាណ ២០០០០នាក់ នៅតែមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ដោយក្រុមគ្រួសារជាច្រើនបានរាយការណ៍ថា ពួកគេបានបាត់បង់ផ្ទះសម្បែង ការងារ និងមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត។ លោកក៏បានសង្កេតឃើញការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ អាជីវកម្មដែលត្រូវបំផ្លាញ និងគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះនៅជិតតំបន់ជិតព្រំដែន ដោយបានអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជា និងថៃធានាការវិលត្រឡប់ដោយសុវត្ថិភាពរបស់ជនស៊ីវិលដែលបានភៀសសឹក ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ចុះថ្ងៃទី១ ខែសីហា ក្រសួងការបរទេសថៃបានច្រានចោលការលើកឡើងរបស់លោក Andrews ដោយអះអាងថា ជម្លោះព្រំដែនបានផ្ទុះឡើងដោយសារការវាយប្រហាររបស់កម្ពុជាលើតំបន់ស៊ីវិលរបស់ថៃ ហើយបានជំទាស់នឹងតួលេខប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកក្នុងប្រទេសដែលមានចំនួន ៦៥០០០០នាក់។
ក្រសួងបានអះអាងថា មួយផ្នែកនៃតួលេខនោះ គឺជាពលរដ្ឋកម្ពុជាដែលតាំងទីលំនៅក្នុងតំបន់ដែលថៃបានបើកជាជម្រកបណ្តោះអាសន្ននៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ជាផ្នែកមួយនៃជំនួយមនុស្សធម៌។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបន្តថា៖ «ទោះជាយ៉ាងណា បន្ទាប់ពីស្ថានភាពរបស់ពួកគេមានភាពប្រសើរឡើង បុគ្គលទាំងនេះមិនបានវិលត្រឡប់ទៅកម្ពុជាវិញទេ បើទោះបីជាភាគីថៃបានធ្វើការតវ៉ាជាផ្លូវការម្តងហើយម្តងទៀតទៅកាន់ភាគីកម្ពុជាក៏ដោយ»។
«ដូច្នេះ ពួកគេគឺជាបុគ្គលដែលបានរំលោភបំពានចូលទឹកដីថៃ ហើយមិនស្ថិតក្នុងនិយមន័យនៃប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកក្នុងប្រទេស (IDP) នោះទេ»។
ក្រសួងការបរទេសថៃក៏បានអះអាងថា កម្ពុជាត្រូវធានាការការពារ និងផ្តល់សេវាជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ ដោយបន្ថែមថា ការវិលត្រឡប់របស់ពលករកម្ពុជាចំនួន ៩០០០០០នាក់ រួមមានទាំងពលករស្របច្បាប់ និងមិនស្របច្បាប់ ដែលបានចាកចេញដោយស្ម័គ្រចិត្ត មិនមែនដោយការបណ្តេញចេញឡើយ។
ថៃក៏បានអំពាវនាវឱ្យយន្តការសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិរក្សាឯករាជ្យភាព អព្យាក្រឹតភាព និងមិនលំអៀង ដោយពិចារណាព័ត៌មានពីគ្រប់ភាគី។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានបញ្ជាក់ថា៖ «ថៃយល់ឃើញថា នីតិវិធីពិសេសក្រោមក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ គួរតែប្រកាន់ខ្ជាប់គោលការណ៍ឯករាជ្យភាព អព្យាក្រឹតភាព និងមិនលំអៀង ដោយពិចារណាព័ត៌មានពីប្រភពដែលអាចជឿទុកចិត្ត និងផ្ទៀងផ្ទាត់បាន ព្រមទាំងអង្គហេតុ និងទស្សនៈពីគ្រប់ភាគីប្រកបដោយភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងយុត្តិធម៌»។
«នេះជាកត្តាចាំបាច់ ដើម្បីធានាថា ការវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សមានតុល្យភាព និងស្របតាមអាណត្តិរបស់នីតិវិធីពិសេស»។
លោក ឆាំង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា (DC-Cam) បានមានប្រសាសន៍ថា ត្រូវមានយន្តការឃ្លាំមើល និងបេសកកម្មស្វែងរកការពិតដោយឯករាជ្យពីអន្តរជាតិ ដើម្បីបំភ្លឺអំពីជម្លោះព្រំដែន។ លោកថា ថៃកំពុងព្យាយាមរារាំងមិនឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិដឹងពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួនក្នុងការចាប់ផ្តើម និងអូសបន្លាយពេលនៃជម្លោះនេះ។
លោក ឆាំង យុ បានថ្លែងថា៖ «ថៃនឹងប្រើគ្រប់មធ្យោបាយ ដើម្បីរារាំងមិនឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិមិនឱ្យដឹងពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួន ទាំងចំពោះការចាប់ផ្តើម និងការបន្តជម្លោះនេះ»។
លោកបានបន្ថែមថា ភស្តុតាងអំពីសកម្មភាពរបស់ថៃកំពុងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ ហើយសហគមន៍អន្តរជាតិនឹងចាប់ឱ្យថៃទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើរបស់ខ្លួន។
លោកបានបន្តថា៖ «សំណួរពិតប្រាកដគឺថា តើថៃអាចបន្តប្រឆាំងនឹងភស្តុតាងអំពីការកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់តាមរយៈកម្លាំងយោធា និងផលប៉ះពាល់នៃសកម្មភាពយោធារបស់ខ្លួនទៅលើជនស៊ីវិលស្លូតត្រង់ទាំងនៅថៃ និងកម្ពុជា បានយូរប៉ុណ្ណា?»។
លោក ឆេង គឹមឡុង ប្រធានវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី (Asian Vision Institute) បានមានប្រសាសន៍ថា ការច្រានចោលការលើកឡើងរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ គឺជាការបដិសេធដោយខ្វះការទទួលខុសត្រូវសមស្រប។
លោកថា ទង្វើនេះបង្ហាញពីចេតនារបស់ថៃក្នុងការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ និងបន្តកាន់កាប់ទឹកដីអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា។
លោក គឹមឡុង បានលើកឡើងថា៖ «នេះគឺជាជំហរផ្លូវការពីថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ប្រទេសមួយ គឺរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ ដែលបញ្ជាក់ពីជំហររបស់ថៃក្នុងការរំលោភ និងកាន់កាប់ទឹកដីអធិបតេយ្យ ដែលបានដណ្តើមយកតាមរយៈសង្គ្រាមឈ្លានពានក្នុងឆ្នាំ២០២៥»។
«នេះក៏បង្ហាញផងដែរថា ថៃជាប្រទេសដែលមិនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ»។
លោកបានបន្ថែមថា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃមិនបានបង្ហាញការគោរពចំពោះមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សឡើយ។
លោកបានថ្លែងថា៖ «ការមិនគោរពមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស គឺស្មើនឹងការមិនគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស ជាពិសេសក្រុមប្រជាជនងាយរងគ្រោះដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ និងត្រូវភៀសសឹកដោយសារសង្គ្រាម»។
«នេះក៏បង្ហាញថា ថៃមិនគោរពអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ សន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ ឬច្បាប់អន្តរជាតិឡើយ»។
ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងមហាផ្ទៃកម្ពុជាបានថ្លែងអំណរគុណដល់លោក Andrews ដែលបានទទួលស្គាល់ការលំបាករបស់ប្រជាពលរដ្ឋភៀសសឹកកម្ពុជាជាង ៦៥០០០០នាក់ ដោយក្រសួងអះអាងថា បណ្តាលមកពីអំពើឈ្លានពាន និងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដែលប្រព្រឹត្តដោយកងកម្លាំងថៃ។
នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ចេញផ្សាយម្សិលមិញ ក្រសួងបានបញ្ជាក់ថា៖ «ក្រសួងសូមថ្លែងអំណរគុណជាពិសេសចំពោះការលើកឡើងរបស់លោក អំពីស្ថានភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាង ២០០០០នាក់ ដែលនៅមិនទាន់អាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញបាន ដោយសារកងកម្លាំងថៃបានបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងកាន់កាប់ដីធ្លី ព្រមទាំងភូមិរបស់ពួកគេ បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់បានចូលជាធរមាន»។
«អ្នករាយការណ៍ពិសេសក៏បានគូសបញ្ជាក់ផងដែរថា ក្រៅពីវិបត្តិនៃការភៀសសឹក ផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមក៏កំពុងកើតមានផងដែរ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលកំពុងស្នាក់នៅទីជម្រកបណ្តោះអាសន្ន បានបាត់បង់ការងារ និងទ្រព្យសម្បត្តិ ហើយកំពុងប្រឈមការលំបាកក្នុងការរកចំណូល និងផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារ»។
-Khmer Times-
