វិចារណកថា! ការដើរក្រឡាអុកដ៏ធំរបស់កម្ពុជា៖ ហេតុអ្វីបានជាក្រុមការងារ ៣ រូបនេះ អាចក្លាយជាកម្លាំងសំខាន់ក្នុងសំណុំរឿងសមុទ្រជាមួយថៃ?

វិចារណកថា! ការដើរក្រឡាអុកដ៏ធំរបស់កម្ពុជា៖ ហេតុអ្វីបានជាក្រុមការងារ ៣ រូបនេះ អាចក្លាយជាកម្លាំងសំខាន់ក្នុងសំណុំរឿងសមុទ្រជាមួយថៃ?

ដោយ៖លោកតា

ឥស្សរជនអន្តរជាតិ ២ រូប និងថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជាមួយរូប ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យចូលរួមជាគណៈកម្មការសម្រុះសម្រួលភាគីកម្ពុជា ក្នុងដំណើរការសម្រុះសម្រួលជាយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ (Compulsory Conciliation) ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រជាមួយព្រះរាជាណាចក្រថៃ។

ការសម្រេចចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការជំរុញយន្តការនេះ និងការជូនដំណឹងជាផ្លូវការទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រមទាំងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ គឺជាសញ្ញាបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា កម្ពុជាបានឈានចូលដំណាក់កាលថ្មីមួយនៃការការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ តាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងយន្តការពហុភាគីដែលមានការទទួលស្គាល់ជាសកល។

ទី១៖ ឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន — ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ

វត្តមានរបស់ ឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន ក្នុងនាមជាតំណាងស្នូលរបស់កម្ពុជា មិនមែនជាការជ្រើសរើសដោយចៃដន្យនោះឡើយ នេះជាការសម្រេចចិត្តដែលមានន័យនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។

ការដាក់ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ផ្នែកការទូតរបស់ប្រទេសឱ្យចូលរួមដោយផ្ទាល់ បង្ហាញថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់ទុកបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រនេះ ជាបញ្ហាអធិបតេយ្យភាព និងផលប្រយោជន៍ជាតិកម្រិតកំពូល មិនមែនគ្រាន់តែជាសំណុំរឿងបច្ចេកទេសដែលទុកឱ្យមន្ត្រីជំនាញដោះស្រាយនោះឡើយ។

ជាមួយបទពិសោធន៍ជាច្រើនទសវត្សរ៍ក្នុងវិស័យការទូត និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា “ខែលការទូត” របស់កម្ពុជា។ លោកយល់ច្បាស់អំពីបរិបទនយោបាយតំបន់ អាស៊ាន និងជាពិសេសសក្ដានុពលនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសថៃ។ តួនាទីរបស់ឯកឧត្តម មិនត្រឹមតែជាអ្នកតំណាងនយោបាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាអ្នកសម្របសម្រួលយុទ្ធសាស្ត្រដែលធានាថា ការតស៊ូតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ នឹងដើរស្របជាមួយទិសដៅនយោបាយ និងផលប្រយោជន៍ជាតិរបស់កម្ពុជា។

ទី២៖ លោក Peter Taksøe-Jensen — ស្ពានភ្ជាប់កម្ពុជាទៅកាន់ប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ និងលោកខាងលិច

ការជ្រើសរើសលោក Peter Taksøe-Jensen ជាផ្នែកមួយនៃក្រុមការងារ គឺជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ឆ្លាតវៃមួយរបស់កម្ពុជា ក្នុងការពង្រឹងភាពជឿជាក់ និងភាពអព្យាក្រឹតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

លោកគឺជាអ្នកការទូតជាន់ខ្ពស់ជនជាតិដាណឺម៉ាក ដែលមានប្រវត្តិការងារយ៉ាងលេចធ្លោក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ។ លោកធ្លាប់បម្រើការជានាយកខុទ្ទកាល័យ និងជាជំនួយការអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការច្បាប់ (Assistant Secretary-General for Legal Affairs) ដែលជាតួនាទីមួយផ្តល់ឱ្យលោកនូវការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីរចនាសម្ព័ន្ធ នីតិវិធី និងយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យវត្តមានរបស់លោកមានសារៈសំខាន់ជាពិសេស គឺកេរ្តិ៍ឈ្មោះនៃភាពអព្យាក្រឹត និងការទទួលស្គាល់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ក្នុងនាមជាអតីតឯកអគ្គរដ្ឋទូតដាណឺម៉ាកប្រចាំសហរដ្ឋអាមេរិក និងឥណ្ឌា លោកមានបណ្តាញទំនាក់ទំនងទូលំទូលាយ និងការយល់ដឹងអំពីវិធីសាស្ត្រដែលប្រទេសមហាអំណាច និងស្ថាប័នអន្តរជាតិសម្លឹងមើលវិវាទអន្តរជាតិ។

វត្តមានរបស់លោកក្នុងក្រុមការងារកម្ពុជា គឺជាសារមួយទៅកាន់ពិភពលោកថា កម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិដោយផ្អែកលើវិជ្ជាជីវៈ ច្បាប់ និងគោលការណ៍ មិនមែនផ្អែកលើអារម្មណ៍នយោបាយ ឬជាតិនិយមនោះទេ។

ទី៣៖ សាស្ត្រាចារ្យ Jean-Marc Thouvenin — ខួរក្បាលផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិ និងអ្នកជំនាញច្បាប់សមុទ្រលំដាប់ពិភពលោក

ប្រសិនបើលោក Peter Taksøe-Jensen គឺជាអ្នកបើកផ្លូវផ្នែកការទូត នោះសាស្ត្រាចារ្យ Jean-Marc Thouvenin គឺជាអាវុធដ៏មុតស្រួចបំផុតរបស់កម្ពុជានៅលើសមរភូមិច្បាប់អន្តរជាតិ។

លោកគឺជាអ្នកច្បាប់អន្តរជាតិដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់របស់ប្រទេសបារាំង និងជាអគ្គលេខាធិការនៃបណ្ឌិត្យសភាច្បាប់អន្តរជាតិនាទីក្រុងឡាអេ (Hague Academy of International Law)។ ព្រមជាមួយនោះ លោកក៏មានបទពិសោធន៍យ៉ាងសម្បូរបែបក្នុងការចូលរួមក្តីនៅមុខតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងតុលាការច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (ITLOS)។

សម្រាប់សំណុំរឿងព្រំដែនសមុទ្រ បទពិសោធន៍នេះមានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន លោកយល់ដឹងយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីគោលការណ៍ ការបកស្រាយ និងការអនុវត្តនៃអនុសញ្ញា UNCLOS ព្រមទាំងបុព្វបទច្បាប់ និងសេចក្តីសម្រេចជាច្រើនដែលតុលាការអន្តរជាតិធ្លាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទសមុទ្ររវាងរដ្ឋនានា។

ការចូលរួមរបស់លោកបង្ហាញថា កម្ពុជាមិនត្រឹមតែត្រៀមខ្លួនផ្នែកនយោបាយ និងការទូតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានត្រៀមខ្លួនយ៉ាងម៉ត់ចត់លើគ្រប់ទិដ្ឋភាពបច្ចេកទេសនៃច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិផងដែរ។

យុទ្ធសាស្ត្រដ៏ឆ្លាតវៃរបស់កម្ពុជា

អ្វីដែលធ្វើឱ្យសមាសភាពនេះគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងថ្នាក់ដឹកនាំនយោបាយកម្ពុជា អ្នកការទូតអន្តរជាតិជនជាតិដាណឺម៉ាក និងអ្នកច្បាប់កំពូលជនជាតិបារាំង។

សមាសភាពបែបនេះបានបង្កើតកម្លាំងបីជ្រុងដែលគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក៖

• កម្លាំងនយោបាយ ដឹកនាំដោយឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន។
• កម្លាំងការទូតអន្តរជាតិ តំណាងដោយលោក Peter Taksøe-Jensen។
• កម្លាំងច្បាប់អន្តរជាតិ តំណាងដោយសាស្ត្រាចារ្យ Jean-Marc Thouvenin។

ការរៀបចំបែបនេះ អាចជួយឱ្យកម្ពុជាពង្រឹងសមត្ថភាពក្នុងការបង្ហាញអំណះអំណាងរបស់ខ្លួនទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ ទាំងផ្នែកនយោបាយ ការទូត និងច្បាប់ក្នុងពេលតែមួយ។

ជាពិសេស ប្រសិនបើដំណើរការសម្រុះសម្រួលអាចបង្កើតរបាយការណ៍ ឬអនុសាសន៍ដែលមានមូលដ្ឋានច្បាប់រឹងមាំ និងទទួលបានការគាំទ្រពីអ្នកជំនាញលំដាប់ពិភពលោក នោះវានឹងក្លាយជាឯកសារដែលមានទម្ងន់ខ្ពស់នៅក្នុងមតិសាធារណៈ និងវេទិកាអន្តរជាតិ ទោះបីជាយន្តការសម្រុះសម្រួលក្រោម UNCLOS មានលក្ខណៈមិនចងកាតព្វកិច្ច (Non-Binding) ក៏ដោយ។

ទស្សនលោកតាយល់ថា៖
ការតែងតាំង ឯកឧត្តម ប្រាក់ សុខុន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ, លោក Peter Taksøe-Jensen និងសាស្ត្រាចារ្យ Jean-Marc Thouvenin មិនមែនគ្រាន់តែជាការជ្រើសរើសបុគ្គលបីរូបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបង្ហាញពីយុទ្ធសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា ក្នុងការប្រើប្រាស់ច្បាប់អន្តរជាតិ ការទូត និងជំនាញកម្រិតសកល ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ។

នេះជាសារដ៏ច្បាស់មួយថា កម្ពុជាមិនត្រឹមតែចង់ចូលរួមក្នុងដំណើរការសម្រុះសម្រួលនោះទេ ប៉ុន្តែបានត្រៀមខ្លួនយ៉ាងពេញលេញ ដើម្បីបង្ហាញអំណះអំណាងរបស់ខ្លួនដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ និងស្តង់ដារដែលសហគមន៍អន្តរជាតិទទួលស្គាល់៕