ICC-ព្រះវិហារ ស្នើថៃផ្តល់ទិន្នន័យទម្លាក់គ្រាប់បែក និងបាញ់ផ្លោង ដើម្បីបោសសម្អាតជាតិផ្ទុះ

Culture minister Phoeurng Sackona examines the Preah Vihear Temple, which suffered extensive damage during last year’s border conflict. Supplied

ភ្នំពេញ: គណៈកម្មាធិការសម្របសម្រួលអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិរក្ស និងការលើកតម្លៃប្រាសាទព្រះវិហារ (ICC-ព្រះវិហារ) បានស្នើឱ្យភាគីថៃផ្តល់ព័ត៌មានអំពីទិសដៅបាញ់ និងទិន្នន័យពាក់ព័ន្ធនឹងការទម្លាក់គ្រាប់បែកតាមអាកាស និងការបាញ់ពីដី ដើម្បីជួយបោសសម្អាតមីន និងយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ ព្រមទាំងស្តារសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការងារអភិរក្សនៅតំបន់ប្រាសាទ។

សំណើនេះត្រូវបានលើកឡើងក្នុងកិច្ចប្រជុំបច្ចេកទេសលើកទី១១ របស់ ICC-ព្រះវិហារ នៅខេត្តសៀមរាប នាថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ខណៈអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ និងដៃគូអន្តរជាតិកំពុងអនុវត្តវិធានការបន្ទាន់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបាក់រលំបន្ថែមនៃប្រាសាទដែលរងការខូចខាតដោយជម្លោះប្រដាប់អាវុធកាលពីឆ្នាំ២០២៥។

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ កិច្ចប្រជុំក៏បានណែនាំឱ្យកំណត់ និងផ្តល់អាទិភាពដល់តំបន់ដែលត្រូវបោសសម្អាតសំណល់ជាតិផ្ទុះពីការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធ និងគ្រាប់បែកចង្កោម ដើម្បីបង្កើនសុវត្ថិភាពនៅតំបន់ប្រាសាទ និងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍។

សេចក្តីប្រកាសបានបញ្ជាក់ថា៖ «អង្គប្រជុំបានស្នើភាគីថៃផ្តល់ព័ត៌មានអំពីទិសដៅនៃការបាញ់ និងទិន្នន័យពាក់ព័ន្ធ ទាំងការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើអាកាស និងការបាញ់ពីដី ដើម្បីជាមូលដ្ឋានព័ត៌មានសម្រាប់ការបោសសម្អាតមីន និងគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះនានា»។

សំណើនេះធ្វើឡើងស្របពេលកិច្ចប្រជុំបានពិនិត្យលទ្ធផលនៃការបោសសម្អាតយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ និងការងារសង្គ្រោះបន្ទាន់នៅប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍វាយតម្លៃរបស់អង្គការយូណេស្កូ និងលទ្ធផលកិច្ចប្រជុំពេញអង្គលើកទី១១ របស់ ICC-ព្រះវិហារ កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។

តាមសេចក្តីប្រកាស មជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) បានបោសសម្អាតយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះលើផ្ទៃដីប្រមាណ៧០ហិកតា ដោយរកឃើញយុទ្ធភណ្ឌលើផ្ទៃដីចំនួន៧៣០គ្រាប់ យុទ្ធភណ្ឌកប់ក្នុងដីចំនួន២៤៧គ្រាប់ និងដ្រូនចំនួន៤។ ប្រតិបត្តិការនេះក៏បានកត់ត្រារណ្តៅគ្រាប់ចំនួន៦២៥ផងដែរ។

ចំណែកអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ បានប្រមូល ចុះបញ្ជី និងរក្សាទុកបំណែកថ្មប្រាសាទចំនួន៨៤ ៨០០ដុំ ព្រមទាំងទល់ទ្ររចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទដែលមានហានិភ័យខ្ពស់នៅ២៣ទីតាំង។

អាជ្ញាធរក៏បានដំឡើងឧបករណ៍តាមដានចលនាថ្មនៅ៥០ទីតាំង សាងសង់ដំបូលការពារនៅតំបន់ប្រាសាទចំនួន៤ និងស្តារប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកបុរាណប្រវែងជិត២៥០ម៉ែត្រ។

ទោះជាមានការងារសង្គ្រោះទាំងនេះ កិច្ចប្រជុំបានកំណត់ភារកិច្ចបន្ទាន់បន្ថែម រួមមានការទល់ទ្ររចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទចំនួន២៥ទៀត ការសាងសង់រោងសម្រាប់រក្សាទុកបំណែកថ្ម ដើម្បីបញ្ចៀសការខូចខាត និងការបាត់បង់ ព្រមទាំងការរៀបចំប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកបន្ថែម ដើម្បីបង្វែរទឹកចេញពីប្រាសាទ។

ការងារសង្គ្រោះបន្ទាន់នេះត្រូវបានអនុវត្តដោយអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ សហការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ ដោយទទួលបានការគាំទ្រហិរញ្ញវត្ថុពីអង្គការយូណេស្កូ មូលនិធិ ALIPH ក្រសួងវប្បធម៌បារាំង និងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

កិច្ចប្រជុំនេះបានប្រព្រឹត្តទៅក្រោមអធិបតីភាពលោកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ រួមជាមួយលោកស្រី Li Qiaozhi អនុប្រធាននាយកដ្ឋានកិច្ចការបរទេសនៃរដ្ឋបាលបេតិកភណ្ឌជាតិចិន និងជាសហប្រធានភាគីចិន និងលោក Vijay Shankar Prasad លេខាទី២ នៃស្ថានទូតឥណ្ឌា និងជាសហប្រធានភាគីឥណ្ឌា។

តំណាងប្រទេសបែលហ្ស៊ិក បារាំង ជប៉ុន ថៃ និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានចូលរួមកិច្ចប្រជុំ ជាមួយអ្នកជំនាញ និងតំណាងស្ថាប័នជាតិ និងអន្តរជាតិ។ អ្នកស្រាវជ្រាវជាតិ និងអន្តរជាតិប្រមាណ១៥០នាក់ បានចូលរួមដោយផ្ទាល់ និងតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។

ក្នុងកិច្ចប្រជុំ អគ្គនាយកអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ បានរាយការណ៍អំពីលទ្ធផលបេសកកម្មវាយតម្លៃរបស់អ្នកជំនាញអន្តរជាតិនៃគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងក្រុមប្រឹក្សាអន្តរជាតិស្តីពីប្រាសាទ និងរមណីយដ្ឋាន (ICOMOS) ដែលបានចុះពិនិត្យពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។

បេសកកម្មនេះបានវាយតម្លៃការខូចខាតដោយជម្លោះប្រដាប់អាវុធចន្លោះថ្ងៃទី២៤ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា និងថ្ងៃទី៧ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ តាមសេចក្តីប្រកាស ជម្លោះបានបង្កការខូចខាតនៅប្រាសាទព្រះវិហារចំនួន៥៦២ទីតាំង រួមទាំងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅលើភ្នំ និងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សហគមន៍ជុំវិញតំបន់បេតិកភណ្ឌ។

កិច្ចប្រជុំបានបន្តបង្ហាញក្តីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការខូចខាតនេះ និងបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការធានាសុវត្ថិភាពដល់ក្រុមការងារកម្ពុជា និងអន្តរជាតិ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចបំពេញភារកិច្ចការពារតម្លៃលេចធ្លោជាសកលរបស់ប្រាសាទ។

សេចក្តីប្រកាសបានរាយការណ៍ពីការបញ្ជាក់របស់លោកស្រី សកុណា ថា៖ «តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកប្រាសាទព្រះវិហារ ត្រូវតែបន្តបម្រើមុខងារផ្នែកវប្បធម៌ និងបេតិកភណ្ឌរបស់ខ្លួន ហើយតំបន់នេះមិនត្រូវបាន និងមិនធ្លាប់បានប្រើប្រាស់សម្រាប់គោលបំណងយោធាឡើយ»។

លោកស្រីក៏បានបង្ហាញក្តីសង្ឃឹមថា គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោកកម្ពុជា-ថៃ (JBC) នឹងបន្តការងាររបស់ខ្លួនឡើងវិញ ដើម្បីបញ្ចប់ការខណ្ឌសីមាព្រំដែនដោយសន្តិវិធី ស្របតាមអនុសញ្ញា និងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលប្រទេសទាំងពីរបានឯកភាព ព្រមទាំងច្បាប់អន្តរជាតិ។

ជាមួយគ្នានេះ លោកស្រីបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាភៀសសឹកប្រមាណ២ម៉ឺននាក់ អាចវិលត្រឡប់ទៅភូមិរបស់ពួកគេវិញ។ តាមសេចក្តីប្រកាស លោកស្រីបានចាត់ទុកការបន្តកាន់កាប់តំបន់កម្ពុជាដោយយោធាថៃថា ជាមូលហេតុរារាំងការវិលត្រឡប់របស់ពួកគេ។

សេចក្តីប្រកាសមិនបានបញ្ជាក់ថា តំណាងភាគីថៃបានឆ្លើយតបយ៉ាងណាចំពោះសំណើសុំទិន្នន័យទម្លាក់គ្រាប់បែក និងបាញ់ផ្លោង ឬថាតើភាគីថៃបានយល់ព្រមផ្តល់ព័ត៌មានទាំងនោះឡើយ។

ក្រៅពីការងារសង្គ្រោះប្រាសាទព្រះវិហារ កិច្ចប្រជុំក៏បានពិនិត្យការងារអភិរក្ស និងស្រាវជ្រាវនៅរមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរ រួមមានការបញ្ចប់ការជួសជុលប្រាសាទក្រហម និងខ្លោងទ្វារខាងត្បូង ដោយមានការគាំទ្រពីមូលនិធិ ALIPH និងគម្រោងអភិរក្សនៅប្រាសាទផ្សេងៗទៀត។

កិច្ចប្រជុំបានអំពាវនាវដល់រដ្ឋសមាជិក ICC-ព្រះវិហារ និងស្ថាប័នជាតិ និងអន្តរជាតិ ឱ្យបន្តគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស និងហិរញ្ញវត្ថុ សម្រាប់ការសង្គ្រោះ និងស្តារប្រាសាទ ដើម្បីរក្សាតម្លៃលេចធ្លោជាសកល ភាពពិតប្រាកដ និងបូរណភាពនៃបេតិកភណ្ឌនេះសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។

-Post Khmer-