រថយន្ត EV ទំនើប «ភាពងាយស្រួល មិនគួរដោះដូរជាមួយសុវត្ថិភាពអាយុជីវិតនោះឡើយ»
រថយន្ត EV ទំនើប «ភាពងាយស្រួល មិនគួរដោះដូរជាមួយសុវត្ថិភាពអាយុជីវិតនោះឡើយ»
ការប្រើប្រាស់កម្មវិធី (Apps) ដែលមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់ ឬមិនមែនជាផ្លូវការ (Sideloaded/Third-party Apps) នៅលើរថយន្តអគ្គិសនី (EV) ស៊េរីទំនើប គឺប្រៀបដូចជាការបើកទ្វារឱ្យមេរោគ ឬ Hacker ចូលមកគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យារបស់ឡានអញ្ចឹងដែរ។ ព្រោះថា EV ទំនើបៗមិនមែនត្រឹមតែជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរនោះទេ ប៉ុន្តែវាជា «កុំព្យូទ័រចល័ត» ដែលភ្ជាប់អុីនធឺណិតជានិច្ច។
ខាងក្រោមនេះជា ហានិភ័យចម្បងៗ និង វិធានការការពារ ដែលអ្នកគួរយល់ដឹង៖
១. ហានិភ័យចម្បងៗ (The Risks)
ការលួចគ្រប់គ្រងមុខងារឡានពីចម្ងាយ (Remote Control Vulnerabilities) មិនដូចទូរស័ព្ទដៃឡើយ Apps នៅក្នុង EV ខ្លះមានសិទ្ធិចូលទៅបញ្ជាប្រព័ន្ធបញ្ជារបស់ឡាន (CAN bus)។ ប្រសិនបើ App នោះមានបង្កប់មេរោគ (Malware) ឬមានចន្លោះប្រហោង សន្តិសុខ (Security flaws)
ជនអនាមិកអាច៖
– បញ្ជាដោះសោរទ្វារ ឬបញ្ឆេះឡានដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។
– លូកដៃចូលទៅកែប្រែប្រព័ន្ធបើកបរ, ប្រព័ន្ធហ្វ្រាំង ឬការកំណត់ថាមពលថ្ម ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ធ្ងន់ធ្ងរ។
ការលេចធ្លាយទិន្នន័យឯកជនភាព (Data Privacy Breaches)
EV ទំនើបៗប្រមូលទិន្នន័យជាច្រើនពីអ្នកបើកបរ។ App ក្លែងក្លាយ ឬគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ អាចលួចយក៖
– ប្រវត្តិធ្វើដំណើរ និងទីតាំងបច្ចុប្បន្ន (GPS Tracking)។
– ទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន គណនីធនាគារ ឬលេខសម្ងាត់ (Passwords) ដែលអ្នកបានវាយបញ្ចូលក្នុងអេក្រង់ឡាន។
– សំឡេង ឬរូបភាព ប្រសិនបើឡានមានកាមេរ៉ា និងម៉ាស៊ីនថតសំឡេងខាងក្នុង។
ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធដំណើរការ និងធានា (System Instability & Warranty Void)៖
– គាំងប្រព័ន្ធ (Bricking the system): Apps ដែលមិនត្រូវស្តង់ដារ អាចធ្វើឱ្យអេក្រង់ ឬប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័ររបស់ឡានគាំង (Freeze) ឬដំណើរការខុសប្រក្រតី។
– បាត់បង់ការធានា (Void Warranty): ក្រុមហ៊ុនឡានភាគច្រើននឹងបដិសេធមិនទទួលខុសត្រូវ ឬជួសជុលឱ្យឡើយ ប្រសិនបើរាវរកឃើញថាបញ្ហាកើតចេញពីការដំឡើង Apps ក្រៅផ្លូវការ។
២. វិធានការការពារ និងសុវត្ថិភាព (Mitigation Measures)
ដើម្បីការពារ EV របស់អ្នកពីការវាយប្រហារតាម cyber គួរអនុវត្តវិធានការដូចខាងក្រោម៖
១. ទាញយក App ពីប្រភពផ្លូវការតែមួយគត់
ដំឡើង Apps តែពីហាងកម្មវិធីផ្លូវការរបស់ក្រុមហ៊ុនឡាន (Official App Store របស់ប្រេនឡានផ្ទាល់) ឬប្រព័ន្ធដែលបានទទួលស្គាល់ដូចជា Apple CarPlay និង Android Auto (ដែលដំណើរការឆ្លងកាត់ទូរស័ព្ទដែលមានសុវត្ថិភាពជាង)។
ហាមដាច់ខាត ការដំឡើង App តាមរយៈហ្វាយប្រភេទ .apk ឬការធ្វើ “Jailbreak/Root” ប្រព័ន្ធរបស់ឡាន។
២. ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រព័ន្ធ (OTA Updates) ឱ្យទាន់សម័យជានិច្ច
រាល់ពេលដែលក្រុមហ៊ុនឡានរុញកញ្ចប់ Update (Over-The-Air) មក ត្រូវដំឡើងវាភ្លាម។ ការ Update នេះមិនមែនត្រឹមតែថែមមុខងារថ្មីទេ ប៉ុន្តែវាជាការប៉ះប៉ូវចន្លោះប្រហោងសន្តិសុខ (Security Patches)។
៣. ពិនិត្យមើល “Permissions” របស់ App
មុនពេលចុច “Allow” ឬ “ព្រមព្រៀង” លើ App ណាមួយ ត្រូវពិនិត្យមើលថាតើវាទាមទារសិទ្ធិហួសហេតុពេកទេ? (ឧទាហរណ៍៖ App ច្រៀងខារ៉ាអូខេ ឬ App មើលវីដេអូ មិនគួរមានសិទ្ធិចូលទៅបញ្ជាប្រព័ន្ធសោរ ឬការបើកបរឡានឡើយ)។
៤. ការពារគណនីភ្ជាប់ជាមួយឡាន (Account Security)
គណនី (App លើទូរស័ព្ទ) ដែលប្រើសម្រាប់បញ្ជាឡានពីចម្ងាយ ត្រូវតែប្រើលេខសម្ងាត់ខ្លាំងៗ និងបើកមុខងារ Two-Factor Authentication (2FA) ឬស្កេនមេដៃ/ទម្រង់មុខជានិច្ច។
សរុបសេចក្តីមក៖ សម្រាប់រថយន្ត EV ទំនើប «ភាពងាយស្រួល មិនគួរដោះដូរជាមួយសុវត្ថិភាពអាយុជីវិតនោះឡើយ»។ បើមិនច្បាស់ពីប្រភព App ទេ កុំដំឡើងវាឱ្យសោះ!
@OUPNarith
