កម្ពុជាការពារការវាយតម្លៃប្រកបដោយតុល្យភាពរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស UN ក្រោយទទួលការរិះគន់ពីថៃ

UN special rapporteur Thomas Andrews met with foreign ministry permanent secretary of state Eat Sophea on July 31. Supplied

ភ្នំពេញ: កម្ពុជាបានការពារការងាររបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក ថម អេនឌ្រូ (Tom Andrews) ក្រោយទទួលការរិះគន់ពីប្រទេសថៃ ដោយក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ (MFAIC) បានឱ្យដឹងថា លោកស្រី អ៊ាត សោភា រដ្ឋលេខាធិការប្រចាំការ បានសម្តែងការកោតសរសើរចំពោះអ្វីដែលលោកស្រីពិពណ៌នាថា ជា «វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃដ៏គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងប្រកបដោយតុល្យភាព» របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស ក្នុងការវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។

ក្រសួងបានឱ្យដឹងថា លោកស្រី អ៊ាត សោភា បានជួបជាមួយលោក ថម អេនឌ្រូ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ដើម្បីពិភាក្សាអំពីលទ្ធផលនៃជំនួបរបស់លោកជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា និងភាគីពាក់ព័ន្ធនានា ព្រមទាំងដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោកទៅកាន់ទីតាំងផ្សេងៗទូទាំងប្រទេស ក្នុងអំឡុងបេសកកម្មផ្លូវការលើកដំបូងរបស់លោកមកកាន់កម្ពុជា។

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួង ចុះថ្ងៃទី៣ ខែសីហា លោកស្រី អ៊ាត សោភា បានសម្តែងការកោតសរសើរចំពោះអ្វីដែលលោកស្រីចាត់ទុកថា ជាការវាយតម្លៃប្រកបដោយតុល្យភាពរបស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស អំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា រួមទាំងការចុះទស្សនកិច្ចទៅកាន់សហគមន៍ជនភៀសខ្លួនតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃផងដែរ។

ជំនួបនេះធ្វើឡើងភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីលោក ថម អេនឌ្រូ បានបញ្ចប់បេសកកម្មរបស់លោក ដោយអំពាវនាវឱ្យកម្ពុជា និងថៃ សហការគ្នាធានាឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលបានភៀសខ្លួនដោយសារជម្លោះព្រំដែនកាលពីឆ្នាំមុន អាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញដោយសុវត្ថិភាព និងមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។

ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា លោក ថម អេនឌ្រូ បានឱ្យដឹងថា លោកបានចុះទៅកាន់ទីតាំងតាំងទីលំនៅថ្មីក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ជាទីដែលលោកបានជួបក្រុមគ្រួសារដែលភៀសខ្លួនដោយសារការប្រយុទ្ធ និងបានឃើញដោយផ្ទាល់នូវផលប៉ះពាល់ផ្នែកមនុស្សធម៌ដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះ។

លោកបានថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំបានជួបប្រជាពលរដ្ឋដែលប្រាប់ខ្ញុំថា ពួកគេមិនទាន់អាចត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញបានទេ ពីព្រោះភូមិ និងទីប្រជុំជនរបស់ពួកគេនៅតែស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់របស់ទាហានថៃ»។

លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងពីរ អនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ និងសម្របសម្រួលឱ្យជនភៀសខ្លួនអាចវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញ ស្របតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ និងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។

ក្រោយមក ប្រទេសថៃបានបដិសេធការវាយតម្លៃរបស់លោក ថម អេនឌ្រូ ដោយអះអាងថា យន្តការនីតិវិធីពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN Special Procedures) គួរតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពអព្យាក្រឹត ភាពជាក់លាក់ និងពឹងផ្អែកលើប្រភពព័ត៌មានដែលអាចទុកចិត្ត និងផ្ទៀងផ្ទាត់បាន។

ទីក្រុងបាងកកក៏បានជំទាស់នឹងការលើកឡើងអំពីសហគមន៍ជនភៀសខ្លួនមួយចំនួនផងដែរ ដោយអះអាងថា តំបន់ដូចជា ភូមិជោគជ័យ ដែលថៃហៅថា Ban Nong Chan ស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីថៃ។

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានចុងក្រោយរបស់ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មិនបានឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់ចំពោះការរិះគន់របស់ថៃនោះទេ ប៉ុន្តែបានបញ្ជាក់ជាថ្មីអំពីទំនុកចិត្តរបស់កម្ពុជា ចំពោះការងាររបស់អ្នកជំនាញឯករាជ្យរូបនេះ។

ក្រសួងបានឱ្យដឹងថា លោកស្រី អ៊ាត សោភា បានរំឭកអំពីដំណើរដ៏លំបាករបស់កម្ពុជា ក្នុងការស្តារប្រទេសឡើងវិញ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិល និងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ដោយគូសបញ្ជាក់ពីការអភិវឌ្ឍសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេស ចាប់តាំងពីការស្តារសន្តិភាពពេញលេញឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៩៨។

លោកស្រីក៏បានគូសបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការលើកកម្ពស់ និងការពារសិទ្ធិស៊ីវិល និងនយោបាយ ព្រមជាមួយសិទ្ធិសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌ ដោយចាត់ទុកថា សិទ្ធិទាំងនេះជាសសរស្តម្ភដែលគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។

ក្រសួងបានបញ្ជាក់ទៀតថា កម្ពុជានៅតែជាប្រទេសតែមួយគត់នៅអាស៊ី ដែលមានការិយាល័យឯករាជ្យរបស់ឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស (OHCHR) ដែលបានបន្តបំពេញបេសកកម្មនៅកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣។

យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន កម្ពុជាក៏បានធ្វើការយ៉ាងស្ថាបនាជាមួយអ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិចំនួន ៨រូប ជាបន្តបន្ទាប់ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តយូរអង្វែងរបស់កម្ពុជា ចំពោះភាពបើកចំហ ការសន្ទនាប្រកបដោយស្ថាបនា និងការចូលរួមប្រកបដោយអត្ថន័យជាមួយយន្តការសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។

ក្រៅពីបញ្ហាព្រំដែន លោកស្រី អ៊ាត សោភា និងលោក ថម អេនឌ្រូ ក៏បានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនផ្សេងទៀត រួមមាន សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ការបរិយាបន្នសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ សមភាពយេនឌ័រ ការពង្រឹងភាពអង់អាចរបស់ស្ត្រី បញ្ហាភាពចង្អៀតណែនក្នុងពន្ធនាគារ និងមណ្ឌលឃុំឃាំង ព្រមទាំងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីពង្រឹងលទ្ធភាពទទួលបានយុត្តិធម៌។

ក្រសួងបានឱ្យដឹងថា លោក ថម អេនឌ្រូ បានថ្លែងអំណរគុណដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលបានសម្របសម្រួលបេសកកម្មរបស់លោក ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យលោកជួបថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ តំណាងសង្គមស៊ីវិល និងភាគីពាក់ព័ន្ធនានា ព្រមទាំងចុះទស្សនកិច្ចនៅខេត្តសៀមរាប និងបន្ទាយមានជ័យ និងចុះពិនិត្យមណ្ឌលឃុំឃាំង។

យោងតាមក្រសួង លោក ថម អេនឌ្រូ បានសង្កេតឃើញស្ថានភាពរបស់សហគមន៍ជនភៀសខ្លួននៅតាមព្រំដែន និងបានសម្តែងក្តីសង្ឃឹមថា នឹងមានដំណោះស្រាយឆាប់រហ័ស ដែលអាចឱ្យពួកគេវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋាន និងជីវភាពរស់នៅរបស់ខ្លួនវិញដោយសុវត្ថិភាព និងមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ស្របតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់រវាងកម្ពុជា និងថៃ។

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានក៏បានគូសបញ្ជាក់ពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរបស់កម្ពុជាជាមួយប្រព័ន្ធសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិផងដែរ ដោយបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើសន្ធិសញ្ញាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិស្នូលចំនួន ៨ ក្នុងចំណោម ៩ និងបានទទួលយកប្រហែល ៨៤ភាគរយ នៃអនុសាសន៍ដែលបានផ្តល់ក្រោមយន្តការពិនិត្យជាសកលតាមកាលកំណត់ (UPR)។

ក្រសួងបានបន្ថែមថា លោក ថម អេនឌ្រូ បានបញ្ជាក់ជាថ្មីពីការត្រៀមខ្លួនរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្ស ក្នុងការបន្តផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេស ដើម្បីគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងការអនុវត្តអនុសាសន៍ទាំងនោះ។

ជំនួបនេះបានបញ្ចប់ដោយភាគីទាំងពីរ បញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរួម ក្នុងការរក្សាការសន្ទនាបើកចំហ និងប្រកបដោយស្ថាបនា ពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកបច្ចេកទេស និងបន្តធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីជំរុញការលើកកម្ពស់ និងការការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។

-Post Khmer-