កម្ពុជាស្នើឱ្យ UNESCO បន្តតាមដានយ៉ាងដិតដល់លើប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលនៅបន្តរងការគំរាមកំហែង

កម្ពុជាស្នើឱ្យ UNESCO បន្តតាមដានយ៉ាងដិតដល់លើប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលនៅបន្តរងការគំរាមកំហែង

កម្ពុជាបានអំពាវនាវដល់អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ឱ្យបន្តតាមដានយ៉ាងដិតដល់លើស្ថានភាពប្រាសាទព្រះវិហារ ដោយព្រមានថា វិធានការអន្តរាគមន៍បន្ទាន់ក្នុងការអភិរក្ស មិនអាចសម្រេចគោលបំណងបានពេញលេញនោះទេ ដរាបណាការគំរាមកំហែងដល់សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅតែបន្តកើតមានតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។

ការអំពាវនាវនេះ ធ្វើឡើងដោយ លោកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្នុងនាមដឹកនាំគណៈប្រតិភូកម្ពុជា ចូលរួមកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកលើកទី៤៨ របស់ UNESCO ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុងប៊ូសាន សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៩ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

ក្នុងកិច្ចប្រជុំ លោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រីបានថ្លែងអំណរគុណដល់សាធារណរដ្ឋកូរ៉េ ចំពោះបដិសណ្ឋារកិច្ចដ៏កក់ក្តៅ ព្រមទាំងថ្លែងអំណរគុណដល់មជ្ឈមណ្ឌលបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់ UNESCO ក្រុមប្រឹក្សាអន្តរជាតិស្តីពីបូជនីយដ្ឋាន និងរមណីយដ្ឋាន (ICOMOS) និងដៃគូអន្តរជាតិ ដែលបានបន្តគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងការការពារ និងអភិរក្សសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកប្រាសាទព្រះវិហារ។

លោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រីក៏បានសម្តែងការកោតសរសើរចំពោះការយកចិត្តទុកដាក់របស់សហគមន៍អន្តរជាតិ ចំពោះប្រាសាទព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ កាលពីឆ្នាំ២០២៥ ជាពិសេសបេសកកម្មប្រឹក្សារួមរវាងមជ្ឈមណ្ឌលបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និង ICOMOS ដែលបានអញ្ជើញមកកម្ពុជាកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ តាមការអញ្ជើញរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។

យោងតាមក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ លោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រីបានជូនដំណឹងដល់គណៈកម្មាធិការថា ការវាយប្រហារប្រដាប់អាវុធកាលពីខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដោយប៉ះពាល់ដល់ តម្លៃសកលដ៏លេចធ្លោ សុចរិតភាព និងភាពពិតប្រាកដ របស់ប្រាសាទ។

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានបានឱ្យដឹងថា រចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនបានរងការខូចខាតដោយការវាយប្រហារដោយផ្ទាល់ ខណៈប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងតំបន់នៅតែបន្តភៀសខ្លួន និងមិនអាចចូលទៅកាន់ប្រាសាទបានជាធម្មតា ទាំងដែលទីតាំងនេះជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ប្រពៃណីសាសនា និងអត្តសញ្ញាណរបស់ពួកគេ។

លោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រីបានបញ្ជាក់ថា ដោយមានការគាំទ្រពី មូលនិធិបន្ទាន់សម្រាប់បេតិកភណ្ឌរបស់ UNESCO និងដៃគូអន្តរជាតិ កម្ពុជាបានអនុវត្តវិធានការបន្ទាន់ជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីការពារប្រាសាទ។

វិធានការទាំងនោះរួមមាន ការដោះសម្អាតគ្រាប់បែកចង្កោម និងបំណែកគ្រាប់កាំភ្លើងធំ ការធ្វើឯកសារបច្ចេកទេសបីវិមាត្រ (3D) យ៉ាងលម្អិតលើប្រាសាទ ការការពារបន្ទាន់ចំពោះរចនាសម្ព័ន្ធដែលងាយរងគ្រោះ និងការប្រមូល ព្រមទាំងចងក្រងឯកសារបំណែកស្ថាបត្យកម្ម ដើម្បីសម្រួលដល់ការអភិរក្ស និងជួសជុលឡើងវិញនាពេលអនាគត។

ទោះជាយ៉ាងណា លោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រីបានគូសបញ្ជាក់ថា វិធានការបន្ទាន់ទាំងនេះ «មិនអាចសម្រេចគោលបំណងបានពេញលេញទេ ដរាបណាការគំរាមកំហែងដល់សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌនៅតែបន្តកើតមាន»។

គណៈប្រតិភូកម្ពុជាក៏បានទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់របស់គណៈកម្មាធិការចំពោះ វត្តមានបន្តរបស់កងកម្លាំងយោធាថៃនៅតំបន់ជិតប្រាសាទព្រះវិហារ ព្រមទាំងសកម្មភាពឯកតោភាគី ដែលប៉ះពាល់ដល់តំបន់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ខ្មែរនៅក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។

តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន កម្ពុជាបានលើកឡើងថា សកម្មភាពទាំងនោះប្រឈមនឹងការបង្កការខូចខាតបន្ថែមដល់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ និង ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប៉ុនប៉ងដោយចេតនាបង្កើត «ស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅលើដី» (fait accompli)។

ជាមួយគ្នានេះ កម្ពុជាបានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសថៃគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីចំពោះបញ្ហាព្រំដែន តាមរយៈគណៈកម្មការព្រំដែនរួមកម្ពុជា-ថៃ ស្របតាមសេចក្តីប្រកាសរួមថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។

គណៈប្រតិភូកម្ពុជាក៏បានស្នើឱ្យគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បន្តតាមដានស្ថានភាពសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌនេះយ៉ាងដិតដល់ បន្តគាំទ្រដល់ការអភិរក្ស និងការជួសជុលបន្ទាន់ ព្រមទាំងបញ្ជាក់សារជាថ្មីពីសារៈសំខាន់នៃការគោរពអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ដែលគ្រប់គ្រងការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌។

ការអំពាវនាវនេះ ធ្វើឡើងជាងមួយខែបន្ទាប់ពីកម្ពុជា បានប្រារព្ធខួបលើកទី៦៤ នៃសាលក្រមតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដែលបានសម្រេចថា ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។

កាលពីដើមឆ្នាំនេះ អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានរាយការណ៍ថា ការប៉ះទង្គិចតាមព្រំដែនក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានបណ្តាលឱ្យប្រាសាទព្រះវិហាររងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយកត់ត្រាចំណុចខូចខាតជាង ៥៦០កន្លែង ក្នុងនោះមានការខូចខាតផ្នែករចនាសម្ព័ន្ធធ្ងន់ធ្ងរ ដែលត្រូវការការស្តារឡើងវិញរយៈពេលវែង។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រជាពលរដ្ឋរាប់ពាន់នាក់ដែលរស់នៅក្បែរប្រាសាទ នៅតែបន្តភៀសខ្លួនដោយសារការប៉ះទង្គិច។

ក្នុងការបិទបញ្ចប់សុន្ទរកថា លោក ភឿង សកុណា បានមានប្រសាសន៍ថា សោកនាដកម្មដែលប្រាសាទព្រះវិហារបានរង គឺជាការរំលឹកថា ការការពារបេតិកភណ្ឌពិភពលោក មិនអាចកាត់ផ្តាច់ចេញពីការការពារសន្តិភាព ការសន្ទនា និងការទទួលខុសត្រូវរួមរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិបានឡើយ។

លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «សោកនាដកម្មដែលប្រាសាទព្រះវិហារបានរង គឺជាការរំលឹកថា ការការពារបេតិកភណ្ឌពិភពលោក មិនអាចបំបែកចេញពីការការពារសន្តិភាព ការសន្ទនា និងការទទួលខុសត្រូវរួមរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិនោះទេ»។

-Phnom Penh Post-