ស៊ី និង​ត្រាំ ចំណាយ​ពេល​ច្រើន​លើ​​សំបក​ក្រៅ​ ហើយ​ពេល​ខ្លី​លើ​សាច់ការ

ថ្ងៃអង្គារ ទី ១១ មេសា ២០១៧​
85

នៅពេលប្រ​​ធានាធិបតី ស៊ី ជីនពីង បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ដល់​ទីក្រុង Mar-a-Lago នៅ​រដ្ឋ Florida នៅ​ដើម​រសៀល​ថ្ងៃទី ៦ សម្រាប់​ការ​ជួបគ្នា​ទល់​មុខ​ជា​លើក​ដំបូង​របស់​គាត់​ជា​មួយ​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​នោះ ទំនាក់ទំនង​អាមេរិក​-ចិន​ហាក់បីដូចជា​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​​ចង់​ដាច់ខ្យល់។

សំណួរ​ចំនួន ៤ បាន​លេច​ឡើង​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​​នៅ​​ Mar-a-Lago ជា​សេតវិមាន​រដូវ​រងារ​​ជា​ផ្លូវ​ការ​របស់​ ត្រាំ។

តើ​ ដូណាល់ ត្រាំ នឹង​ជា​ការ​លើក​លែង​​ដល់​ច្បាប់​ប្រធានាធិបតី​​លើ​គោល​នយោ​បាយ​ចិន​របស់​អាមេរិក​ដែរឬទេ? សម្រាប់​រយៈ​ពេល ៤ ទសវត្សរ៍ បេក្ខជន​ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​​បាន​ធ្វើ​ការ​ប្រកាស​​ជា​ផ្លូវ​ការ​យ៉ាង​ធ្ងន់​អំពី​ចិន។

តើ​ ស៊ី នឹង​អាច​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​មួយ​ជា​មួយ​ប្រធានាធិបតី​រូប​នោះ​នៅ​ក្នុង​ការ​ជំនួប​របស់​គេ​ជា​លើក​ដំបូង​ដែរឬទេ? តាម​នយោបាយ ពួក​គេ​ហាក់ដូចជា​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​យ៉ាង​ខ្លាំង។ លោក ស៊ី បាន​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​គាត់​ថា ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រងនាវា​ដ៏អស្ចារ្យ​និងក្តោប​ក្តាប់​នាវារដ្ឋ​និង​បក្ស​ដែល​នឹង​ដឹកនាំ​ចិន​យ៉ាង​ម៉ឹងម៉ាត់​​​ក្នុង​ដំណើរផ្លូវ​កំណែទម្រង់​ដ៏លំបាក​នៅ​ចំពោះមុខ។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ត្រាំ បាន​ចាត់​ទុក​ខ្លួន​គាត់​ថា ជា​អ្នក​រំខាន​អស្ចារ្យ​ ដែល​​រុះ​រើ​ប្រព័ន្ធ​នោះដើម្បី​ផ្តល់​កម្លាំង​ដល់​ប្រទេស​គាត់​ឡើង​វិញ និង​ “ធ្វើ​ឲ្យ​អាមេរិក​អស្ចារ្យ​ឡើង​វិញ”។

តើ​ប្រធានាធិបតី​ទាំង​ពីរ​​រីករាយ​នឹង​ការ​ផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈ​គ្នា​ដ៏​ស្មោះ​ត្រង់​នៅ​លើ​បញ្ហា​ជា​ច្រើន​ដែល​បាន​បំបែក​ទីក្រុង​វ៉ាស៊ីន​តោន​និង​ប៉េកាំងដែរឬទេ? ប្រសិន​បើ​អត់​ទេ តើ​ពួក​គេ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​អាច​​បង្កើត​ចំណុច​អាទិភាព​សំខាន់​ៗបំផុត​របស់គេ​ ហើយ​ផ្អែក​លើ​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​នេះ នឹង​បង្កើត​ជា​មូល​ដ្ឋាន​ដល់​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​ដែល​ដោះ​ស្រាយ​រួម​គ្នា​លើ​ភាព​ខ្វែងគំនិត​គ្នា​និង​គោរព​ដល់​ក្តី​សង្ឃឹម​និង​ភាព​មាន​កង្វល់​របស់​គ្នា​ទៅ​វិញទៅ​មក​ដែរឬទេ?

ដោយ​សម្លឹង​ទៅ​មុខ តើ​ប្រធានាធិបតី​ទាំង​ពីរ​​អាច​បង្កើត​ក្រប​ខ័ណ្ឌ​សម្រាប់​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិ​ការ​ដែល​នឹង​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​នៅ​ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា ក្រៅ​តែ​ពី​ការ​លុប​​ចោល​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​​សេដ្ឋកិច្ច​និង​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​នៅ​សម័យ​អូបាម៉ា​ដែល​បង្ហាញពី​ការ​​មិន​មាន​លំនឹង រឹង​មាំ និង​មិន​មាន​ផ្លែ​ផ្កា​ដែរឬទេ?

ជា​រួម​ ត្រាំ និង​ស៊ី បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​រីកចម្រើន​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់​លើ​បញ្ហា​សំខាន់​ៗ​ទាំង​នេះ ទោះបី​ជា​មាន​ភាព​ល្អក់កករ​ពីការ​វាយ​ប្រហារ​គ្រាប់​មីស៊ីល​របស់​អាមេរិក​លើ​ប្រទេស​ស៊ីរី​នៅពេល​គេ​ជួប​គ្នា​នោះ​ក៏​ដោយ។​

នៅ​ឯ Mar-a-Lago ​ នោះ ប្រធានាធិបតី​ទាំង​ពីរ​បាន​នាំ​ប្រទេស​របស់​គេ​ឲ្យ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​​ទ្វេ​ភាគី​ប្រកប​ដោយ​ផ្លែផ្កា​ឡើង​វិញ​ ដោយ​ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​អ្នក​កាន់តំណែង​មុន​ៗ​របស់​គេ ដោយ​ចាប់​យក​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​នោះផង​ដែរ គឺ​ភាព​ជា​និមិត្ត​រូប​នៃ​ឱកាស​និង​សារៈ​សំខាន់​​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើ​ទំនាក់​ទំនង​ទ្វេភាគី​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ការ​តំបន់​និង​ពិភព​លោក។​

ទៅ​ដល់​ចំណុច​ល្អ​របស់​ ត្រាំ គាត់​ហាក់​ដូច​ជា​បាន​មើល​ឃើញ​ដល់​តថភាព​ថា ទំនាក់​ទំនង​អាមេរិក​-ចិន​​គឺជា​ទំនាក់​ទំនង​ទ្វេភាគី​ដ៏សំខាន់​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ពិភព​លោក។

ប្រធានាធិបតី​ទាំងពីរ​​បាន​ជជែក​គ្នា​នៅ​ក្នុង​សម្លេង​​កក់ក្តៅ​អំពីភាគី​ម្ខាង​ទៀត ដោយ​ជា​បង្កើត​ទំនាក់​ទំនង​ប្រកប​ដោយ​ផ្លែផ្កា​ដូចជា អ្នក​និមួយៗ​អាច​លើក​ទូរសព្ទ​នៅ​ពេល​ជូន​ដំណឹង​ភ្លាម​ៗ​ ហើយ​និយាយ​ទៅ​កាន់​សមភាគី​របស់​គាត់​ ប្រសិន​បើ​វិបត្តិ​​ហៀប​នឹង​កើត​ឡើង។ នៅ​ថ្ងៃ​បញ្ចប់​នោះ នៅ​ក្នុង​របៀប​វារៈ​នយោ​បាយ​​របស់​គេផង​ដែរ ប្រធានាធិបតី​ទាំង​ពីរ​ហាក់​ដូចជា​មិន​អាច​ជៀស​រួច​ពី ការ​ធ្វើ​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ។ សុបិន្ត​របស់​ចិន និង​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​អាមេរិក​អស្ចារ្យ​ម្តងទៀត​នោះ​គឺជា​ក្តី​សង្ឃឹម​ដូច​គ្នា​ដែល​មិន​អាច​សម្រេច​បាន​តាម​រយៈ​ការ​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​នោះទេ។​

ប្រធានាធិបតី​ទាំងពីរ​ជោគជ័យ​ក្នុងការ​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​ទ្វេភាគី​របស់​គេ​នៅ​ក្នុង​ក្រប​ខ័ណ្ឌ​មួយ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​គ្រប់​ជ្រុង​ជ្រោយ​និង​ពហុ​​មុខ​ព្រួញ​ដូចទៅ​នឹង​​តថភាព​នៃ​ទំនាក់​ទំនង​របស់​គេ​អញ្ចឹង។ យន្តការ​កម្រិត​ខ្ពស់​ដែល​ទើបបង្កើត​ឡើង​ថ្មី​ចំនួន ៤ សម្រាប់​ការ​ពិភាក្សា​និង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការនោះ​គឺ​នឹង​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ផ្នែក​ការ​ទូត​និង​សន្តិសុខ សេដ្ឋកិច្ច​ ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់ និង​សន្តិសុខ​អ៊ីនធឺណិត​ ព្រមទាំង​​សម្រាប់​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទៅ​វិញទៅ​មក​រវាង​ប្រជាជន​និង​ប្រជាជន។

ប្រធានាធិបតីទាំងពីរ​ក៏​បាន​ដាក់​ចេញនូវ​ចំណុច​អាទិភាព​​សេដ្ឋកិច្ច​ ការ​ទូត និង​ភូមិ​សាស្ត្រ​នយោ​បាយ​ដ៏សំខាន់​របស់គេ​ ដូចជា​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទស្សនៈ​គ្នា​លើ​បញ្ហា​ក្តៅ​ៗ​នៅ​ក្នុង​តំបន់។ ការ​បង្ហាញ​នូវ​ទំនាក់​ទំនង​របស់​គេ​នៅ​លើ​បញ្ហា​ទាំង​នេះ​នឹង​ត្រូវ​តែ​រង់​ចាំ​​រហូត​ដល់​កម្រិត​ទំនុក​ចិត្ត​កាន់​តែ​ខ្លាំង​មួយ​ត្រូវ​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ទំនាក់​ទំនង​ទ្វេភាគី​របស់គេ​។ ទន្ទឹម​គ្នា​នោះដែរ មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​​សម្រាប់​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​គ្នា​ទៅវិញទៅ​មក​នៅ​ពេល​អនាគត​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​។

សម្លឹង​ទៅ​មុខ ការងារ​នោះនឹង​មិន​ងាយ​ស្រួល​ទេ ជា​ពិសេស​លើ​បញ្ហា​ក្តៅ​ៗ​ជា​ច្រើន។ ស្តីពី​កូរ៉េខាង​ជើង​ ត្រាំ​ នឹង​ដាក់​សម្ពាធ ស៊ី រាប់បញ្ចូល​ការដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​បន្ទាប់​បន្សំ​គួរ​ឲ្យ​ឈឺចាប់​ដែល​បាន​ដាក់​លើ​ក្រុម​ហ៊ុន​ចិន​ ទាម​ទារ​ឲ្យ​ គីម ជុង​អ៊ុន បញ្ឈប់កម្មវិធី​មីស៊ីល​និង​នុយ​ក្លេរអ៊ែរ​របស់​គាត់​ បើ​មិន​អញ្ចឹង​ទេ​នឹង​ប្រឈម​ការ​ឲ្យ​នៅ​ឯកោ។ ចំណែក​គាត់​វិញ លោក ស៊ី នៅតែ​ប្រកាន់​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​សំណើរ​ព្យួរ​​សកម្មភាព​មីស៊ីល​និង​នុយក្លេរអ៊ែរ​របស់​ទីក្រុង​ព្យុង​យ៉ាង​​ជា​ការ​ដោះ​ដូរ​ទៅនឹង​​ការ​បញ្ឈប់​ ឬ​កាត់​បន្ថយ​ទំនាក់ទំនង​យោធា​​អាមេរិក​-កូរ៉េខាងត្បូង និង​វិធី​​លុប​​បំបាត់​​ឧបទ្វីប​កូរ៉េ​និង​ដាក់​ជំនួសវិញ​នូវ​ភាព​គ្មាន​អាវុធ​នៅ​កូរ៉េ​ជា​មួយ​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​សន្តិភាព ដែលបាន​បង្ហាញ​ពី​ទិសផ្ទុយ​គ្នា​ទាំង​ស្រុង។

ស្តីពីតៃវ៉ាន់វិញ ស៊ី នឹង​ដាក់​សម្ពាធ​ ត្រាំ ឲ្យ​ប្រកាន់​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​គោល​នយោ​បាយ​ចិនតែ​មួយ និង​​បញ្ឈប់​លក់​អាវុធ​ណា​មួយ​​នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ផ្លូវ​ការ​របស់​អាមេរិក​ទៅ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​តៃប៉ិ។ ថាតើ​ ត្រាំ អាច​​ដោះ​ដូរ​ផល​ប្រយោជន៍​របស់គាត់​ក្នុងកា​រលក់​ដូរ​អាមេរិក​ទៅ​តៃប៉ិ​ជា​មួយ​នឹង​ការ​បង្កើន​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ពី​សំណាក់ចិន​លើ​ទីក្រុង​ព្យុង​យ៉ាង​ រាប់​បញ្ចូលទាំង​​ការ​ដាក់​ទណ្ឌ​កម្ម​មួយ​ផ្នែក​លើ​ការ​លក់​ប្រេង​នោះ​អាច​ជា​ជម្រើស​មួយ​ដែល​គួរ​តែ​​ស្វែងយល់។​

កត្តា​ប្រឈម​​គោល​នយោ​បាយ​ពាណិជ្ជកម្ម​និង​សេដ្ឋកិច្ច​នឹង​នៅតែ​​ពិបាក​ដោះ​ស្រាយ។ ក្នុង​ខណៈ​លោក ស៊ី នឹង​​អាច​ទទួល​យក​ក្នុងការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ទំនាក់​ទំនង​ពាណិជ្ជកម្ម សេដ្ឋកិច្ច​ និង​ការ​វិនិយោគ​​កាន់តែ​មាន​តុល្យភាព​និង​​ទៅ​វិញទៅ​មក​នោះ គាត់​នឹង​ទទូច​ឲ្យ​ទំនាក់ទំនង​បែប​នេះ​ប្រកាន់​ភ្ជាប់​ទៅ​នឹង​គោល​ការណ៍​នៃ​ការ​បើក​ចំហនិង​គោរព​ដល់​ច្បាប់​អន្តរជាតិ។ នៅ​ពេល​នេះ និង​នៅ​អនាគតខាង​មុខ​នេះ រដ្ឋបាល​ ត្រាំ ទំនងជា​នៅតែ​បែក​បាក់គ្នា​ផ្ទៃក្នុង​​លើ​គោល​ការ​ណ៍​ទាំង​ពីរ​នេះ។​

ដោយមាន​ភាព​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​គួរ​ឲ្យ​ខ្លាចនេះ រមណីយ​ដ្ឋាន ម៉ាអាឡាហ្គូ គឺជា​ភាព​ឈ្នះៗ​សម្រាប់​ប្រធានាធិបតីទាំងពីរ។ សំរាប់​អ្នក​ដែល​មាន​មន្ទិល​ដែល​កម្រ​អាច​មើល​ឃើញ​អ្វី​ច្រើន​ហួស​ពី​​ទំនាក់​ទំនង​អាមេរិក-ចិន​ ឬបរាជ័យ​នយោ​បាយ​របស់​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ថ្មី​នោះ ទាំង ត្រាំ និង​ទាំង​ ស៊ី បាន​ប្រាស្រ័យ​ទាក់​ទង​គ្នា​ដោយ​ពាក្យ​សម្តី​ច្បាស់​ៗ​ថា យើង​អាច​ធ្វើ​បាន។ ឥឡូវ​នេះ ពួក​មាន​មន្ទិល​នឹង​សម្រេច​ចិត្ត​ថា តើ​នេះ​គឺជា​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ដែល​ពួក​គេ​អាច​ជឿ​ជាក់​បាន​ឬអត់៕​


ប្រភព៖ East Asia Forum ចុះថ្ងៃ១០ ខែមេសា​ ​ឆ្នាំ២០១៧

 

ចែករំលែក

បញ្ចេញយោបល់